Bilowga Bisha Barakaysan ee Ramadaan ee Soomaaliya
Bisha Ramadaan waa xilliga ugu muhiimsan uguna sharafta badan kalandarka Islaamka, gaar ahaan dalka Soomaaliya oo dadkiisu boqolkiiba boqol ku dhowaad yihiin Muslimiin. Waa bil naxariis, dambi dhaaf, iyo xorayn naarta ah, taasoo dadka Soomaaliyeed ay u diyaargaroobaan si weyn. Ramadaanku maaha oo kaliya in laga af-haysto cuntada iyo cabitaanka, balse waa safar ruuxi ah oo qofka Muslimka ah uu dib u saxayo xiriirka uu la leeyahay Eebbe (SWT) iyo dadka kale ee ku xeeran. Soomaaliya, bilowga Ramadaanku wuxuu keenaa jawi deganaan, is-cafis, iyo wadajir bulsho oo aan la helin bilooyinka kale.
Marka bisha laga arko cirka, waxaa dalka oo dhan is-qabsada dhawaaqa takbiirta iyo hambalyada. Masaajidda ayaa laga maqlaa eedaanka iyo akhrinta Qur’aanka, suuqyaduna waxay noqdaan kuwo mashquul ah oo dadku u iibsanayaan agabka afurka iyo suxuurta. Ramadaanku waa bishii uu soo degay Qur’aanka Kariimka ah, waana sababta ay Soomaalidu ugu dadaalaan akhriskiisa iyo barashadiisa xilligan. Waa xilli la dareemo baahida dadka danyarta ah, laguna dhiirado bixinta sakada iyo sadaqada si loo caawiyo walaalaha dhibaataysan.
Goormay tahay Ramadaanka sanadka 2026?
Sida lagu qiyaasay xisaabinta xiddigiska, bilowga bisha Ramadaan ee dalka Soomaaliya waxay ku beegan tahay:
Maalinta: Wednesday
Taariikhda: February 18, 2026
Waqtiga harsan: Waxaa ka dhiman 46 maalmood
Waa muhiim in la ogaado in taariikhda rasmiga ah ay ku xiran tahay aragtida bisha. Maadaama kalandarka Islaamku uu yahay mid ku dhisan misha (Lunar Calendar), bilowga bisha waxaa lagu go'aamiyaa marka bisha cusub lagu arko isha ama lagu xaqiijiyo markhaatiyo lagu kalsoon yahay. Soomaaliya, guddiga aragtida bisha ee ka tirsan wasaaradda awqaafta iyo arrimaha diinta ayaa ku dhawaaqa bilowga rasmiga ah ka dib markii la xaqiijiyo aragtida bisha ee gobollada dalka ama dalalka dariska ah. Haddii bisha la arko fiidka habeenka Talaadada, markaas maalinta koowaad ee soonka waxay noqonaysaa Arbacada, February 18.
Taariikhda iyo Ahmiyadda Diimeed ee Ramadaanka
Ramadaanku waa bisha sagaalaad ee kalandarka Hijriga. Ahmiyadda ay leedahay waxay ka timid xaqiiqda ah inay tahay bishii uu soo degay Qur'aanka Kariimka ah, isagoo tusaale iyo hanuun u ah aadanaha. Soonka bisha Ramadaan waa mid ka mid ah shanta tiir ee uu Islaamku ku taagan yahay, waxaana waajib ku ah qof kasta oo Muslim ah oo qaangaar ah, miyir qaba, isla markaana caafimaad qaba.
Soomaalidu waxay aaminsan yihiin in bishan gudaheeda albaabbada jannada la furo, kuwa naartana la xiro, shayaadiintana la xiro. Tani waxay dhiirigelisaa in dadku ay u tartamaan camalka suuban. Habeenka Laylatul Qadriga, oo ku jira tobanka dambe ee bisha, ayaa ah habeen ka khayr badan kun bilood, dadka Soomaaliyeedna waxay habeenadaas u soo jeedaan cibaado, ducaysi, iyo baryada Eebbe.
Sida loogu dabbaaldego loona soomo Soomaaliya
Nolosha Soomaaliya waxay isbeddeshaa si weyn marka uu bilowdo Ramadaanka. Maalintu waxay noqotaa mid degan, halka habeenku uu noqdo mid firfircoon.
1. Suxuurta (Sehri)
Ka hor intaan waagu bixin, inta badan inta u dhaxaysa 4:30 AM ilaa 5:00 AM, qoysaska Soomaaliyeed waxay u kacaan suxuurta. Cuntooyinka caanka ah ee xilligan la cuno waxaa ka mid ah:
Caanjeero: Rooti khafiif ah oo lagu daray sokor, saliid ama subag, iyo shaah.
Boorash: Ka samaysan galley ama qamadi si qofka uu u helo tamar maalinta oo dhan ah.
Hilib iyo bariis: Dadka qaar ayaa doorbida cunto culus si ay uga hortagaan gaajada.
2. Maalinta Soonka
Maalinta gudaheeda, dadku waxay qabtaan shaqooyinkooda caadiga ah laakiin heerka tamarta ayaa yaraada. Maqaayadaha iyo goobaha cuntada waa la xiraa inta lagu jiro saacadaha maalintii si loo ixtiraamo kuwa sooman. Dadku waxay waqtigooda firaaqada ah ku qaataan masaajidda si ay u akhriyaan Qur’aanka ama ay u dhageystaan muxaadarooyinka diiniga ah.
3. Afurka (Iftar)
Marka qorraxdu dhacdo, qiyaastii 6:00 PM ilaa 6:30 PM (iyadoo ku xiran magaalada), waxaa la maqlayaa eedaanka salaadda maqrib, taasoo calaamad u ah dhamaadka maalinta soonka. Afurka Soomaalida waa mid hodan ah oo bulshadu ay wadaagto:
Timir iyo Biyo: Sida sunnadu tahay, waxaa lagu bilaabaa timir iyo biyo ama caano.
Sambuusa: Waa cuntada ugu caansan ee miiska afurka Soomaalida aan laga weyn.
Bariis iyo Baasto: Cuntooyinka rasmiga ah ee afurka ka dib la cuno.
Cabitaanno: Sida isbiishada (liin), cambe, ama cabitaannada kale ee qabow.
4. Salaadda Taraawiixda
Cishaha ka dib, ragga, haweenka, iyo carruurtuba waxay isugu yimaadaan masaajidda si ay u tukadaan salaadda Taraawiixda. Tani waa qayb muhiim ah oo ka mid ah nolosha habeenkii ee Ramadaanka Soomaaliya. Masaajidda ayaa noqda kuwo buux dhaafa, waxaana la dareemaa dareen midnimo oo xooggan.
Dhaqanka iyo Caadooyinka Gaarka ah ee Soomaaliya
Soomaaliya waxay leedahay hiddaha iyo dhaqamo u gaar ah oo lagu weyneeyo bishan:
Wadaaga Cuntada: Waa wax iska caadi ah in derisku ay isweydaarsadaan saxannada cuntada ee afurka. Qoys kasta wuxuu isku dayaa inuu wax yar ka siiyo dariskiisa wixii uu karsaday.
Afur-Wadaag: Masaajidda iyo xarumaha bulshada ayaa loo diyaariyaa afur lacag la'aan ah oo loogu talagalay dadka socotada ah, danyarta, iyo dadka aan heli karin cunto ku filan.
Mashquulka Habeenkii: Maadaama maalintii la sooman yahay, dukaamada iyo ganacsiyada badan waxay furnaadaan ilaa saacadaha dambe ee habeenkii. Dadka ayaa u baxa dukaamaysiga dharka ciidda iyo agabka guriga.
Tartamada Qur’aanka: Idaacadaha iyo telefishinada Soomaalida waxay qabtaan tartamo ku saabsan barashada iyo akhrinta Qur’aanka oo ay ka qayb galaan dhalinyarada iyo carruurta.
Macluumaadka Wax ku Oolka ah ee loogu talagalay Dadka Ajanabiga ah
Haddii aad tahay qof aan Muslim ahayn ama booqasho ku jooga Soomaaliya xilliga Ramadaanka, waxaa muhiim ah inaad tixgeliso qodobadan:
- Ixtiraamka Dadka Sooman: In kasta oo aan lagaa rabin inaad soomto, haddana waa asluub iyo ixtiraam inaadan wax ku cunin, ku cabin, ama ku cabin sigaar meel fagaare ah inta lagu jiro saacadaha maalintii. Dadka Soomaaliyeed waxay aad u qiimeeyaan ixtiraamka bishan barakeysan.
- Saacadaha Shaqada: Qaar ka mid ah xafiisyada dowladda iyo shirkadaha gaarka loo leeyahay ayaa laga yaabaa inay soo gaabiyaan saacadaha shaqada si shaqaalaha loogu fududeeyo cibaadada iyo u diyaar-garowga afurka.
- Socdaalka iyo Gaadiidka: Saacadaha ka horreeya afurka (5:00 PM ilaa 6:00 PM), waddooyinka waxay noqon karaan kuwo aad u mashquul ah maadaama qof kasta uu ku degdegayo gurigiisa si uu ula afuro qoyskiisa. Waxaa habboon inaad qorshaysato socdaalkaaga ka hor waqtigan.
- Labbiska: Sida had iyo jeerba looga baahan yahay Soomaaliya, laakiin si gaar ah xilliga Ramadaanka, waxaa muhiim ah in loo labbisto si asturan. Dumarka waxaa lagula taliyaa inay xirtaan dhar daboolaya jirka oo dhan iyo xijaab, halka ragguna ay xirtaan dhar hufan.
- Cuntada iyo Maqaayadaha: Maqaayadaha badankood waa xiran yihiin maalintii, laakiin waxay furaan marka qorraxdu dhacdo ilaa waqtiga suxuurta. Hudheelada waaweyn ee ay degaan ajaanibtu waxay u adeegi karaan cunto gudaha ah, laakiin waa inaad hubisaa ka hor.
Ma yahay Fasax Rasmi ah?
Bilowga bisha Ramadaan (Maalinta koowaad ee soonka) looma tixgeliyo fasax rasmi ah oo laga nasto shaqada gudaha Soomaaliya. Xafiisyada dowladda, bangiyada, iyo ganacsiyada waxay furnaan doonaan saacado kooban ama caadi ah. Si kastaba ha ahaatee, jawiga guud ee dalka ayaa isbeddelaya, wax soo saarkuna wuu yaraadaa maalintii maadaama dadku ay sooman yihiin.
Dhamaadka bisha Ramadaan, oo ah maalinta Ciidul Fidriga, ayaa ah fasax rasmi ah oo dalka oo dhan laga dego. Ciiddu waxay socotaa saddex maalmood, waana xilli farxad, dabbaaldeg, iyo booqasho qoys.
Gabagabo
Ramadaanka 2026 ee Soomaaliya wuxuu noqon doonaa xilli kale oo muhiim u ah bulshada si ay u xoojiyaan iimaankooda iyo xiriirka bulsho. In kasta oo caqabado ka jiri karaan meelaha qaar, haddana ruuxda Ramadaanka ayaa ka adkaata dhibaato kasta. Waa fursad dahabi ah oo lagu dareemo nabad, loona duceeyo barwaaqada iyo xasiloonida dalka Soomaaliya.
Dadka Soomaaliyeed waxay isugu hambalyeeyaan "Ramadaan Kariim" ama "Ramadaan Mubaarak," iyagoo isku rajeynaya in Eebbe ka aqbalo soonka iyo salaadda. Haddii aad ku sugnaan doonto Soomaaliya bisha February 2026, isku day inaad ka qayb qaadato afurka bulshada si aad u dareemto deeqsinimada iyo martisoorka caanka ay ku tahay umadda Soomaaliyeed.
Xusuusnow in taariikhda February 18, 2026 ay tahay mid ku xiran aragtida bisha, markaa la soco wararka ka soo baxaya idaacadaha maxaliga ah iyo masaajidda marka la gaaro bartamaha bisha February si aad u hesho xogta ugu dambeysa ee bilowga soonka. 46 maalmood ee harsan waa waqti ku filan oo loogu diyaar-garoobo bishan barakeysan xagga ruuxda iyo agabka intaba.