Waa maxay Maalinta Dib-u-dhiska Xornimada Somaliland?
Maalinta Dib-u-dhiska Xornimada Somaliland, oo sidoo kale loo yaqaan Maalinta Xornimada Somaliland, waa maalinta ugu muhiimsan ee taariikhda Somaliland. Waxay xusaa maalinta 18-dii May 1991, markii Somaliland ay dib ugu dhawaaqday xornimadeeda ka dib markii midowgii ay la gashay Soomaaliya dhexdii 1960 uu burburay dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya. Maalintani ma aha oo keliya xus taariikhi ah, laakiin waa astaan ka mid ah dadaalka shacabka Somaliland ee ku aadan inay nabad iyo xasillooni ka dhistaan deegaankooda, iyagoo isku halleynaya awooddooda gudaha iyo dibaddaba.
Maalintani waxay si weyn looga dareemaa Hargeysa iyo magaalooyinka kale ee Somaliland, halkaas oo ay dadku isugu yimaadaan si ay u muujiyaan jacaylkooda iyo taageerada ay u hayaan jiritaanka iyo madaxbanaanida Somaliland. Waxay ka duwan tahay ciidammada diinta, waayo waxay ku salaysan tahay taariikh iyo dhaqan siyaasadeed. Dadka qaar waxay u arkaan inay tahay maalinta ugu fiican ee lagu xusayo guulaha laga gaaray nolosha bulshada iyo dowladnimada Somaliland, iyadoo la isku soo ururiyo farxad iyo ducada.
Waxaa jira aqoon iyo kalsooni ku saabsan Somaliland inay tahay dal madaxbanaan oo leh xuduudaha iyo nidaamka dowladnimo oo u gaar ah. Maalintani waxay si toos ah u iftiiminaysaa sida ay shacabka Somaliland ugu hanweyn yihiin inay la midoobaan adduunka intiisa kale, iyagoo raadinaya aqoonsi caalami ah. Waxay kaloo xusaa sida ay Somaliland uga baxday dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya, iyadoo abuurtay nidaam siyaasadeed oo leh nabad iyo xasillooni. Maalinta Dib-u-dhiska Xornimada waa mid ka mid ah maalmaha ugu firfircoon ee lagu xuso madaxbanaanida Somaliland, iyadoo la isku soo ururiyo sheekooyin taariikhi ah, muusik iyo heeso waddani.
Goorma ayay ku beegan tahay 2026?
Maalinta Dib-u-dhiska Xornimada Somaliland waxay si joogto ah u beegan tahay bisha May 18, laakiin sanadka 2026 waxay ku egtahay Tuesday, May 19, 2026. Tani waa maalinta ugu dambaysa ee xuska weyn ee lagu qabto Hargeysa iyo meelaha kale ee Somaliland. Waxay ku xigtaa maalinta hore ee May 18, kaas oo ah maalinta ugu horeeya ee xuska, taas oo ka dhigaysa laba maalmood oo isku xiga oo firfircoon.
Waxaa jira 91 maalmood oo ka hadhay ilaa maalintan, taas oo macnaheedu yahay in dadku ay diyaar garoobayaan si ay ugu dabaaldegaan si weyn. Taariikhdu waa mid fixed, oo aan ku xirnayn bisha Qamariga ama dhaqdhaqaaqa dayaxa; waxay ku xigtaa jadwalka Gregoriyanka. Tani waxay ka dhigaysa in dadku ay si fudud u qorsheeyaan, iyagoo ogaanaya in maalintani ay tahay maalinta ugu muhiimsan ee bisha May.
Sanadka 2026, waxay noqon doontaa maalinta Talaado, taas oo ka dhigaysa inay ku beegan tahay maalinta labaad ee toddobaadka. Tani waxay saamayn kartaa qaabka loo dabaaldegayo, waayo dadka intooda badan waxay heli doonaan fasax maalintii hore ee Isniinta. Sidaas darteed, waxaa la filayaa in maalintani ay noqoto mid aad u firfircoon, iyadoo la isugu yimaado goobaha taariikhda iyo meelaha lagu qabto munaasabadaha weyn.
Taariikh iyo Asal
Taariikhda Maalinta Dib-u-dhiska Xornimada Somaliland waxay bilaabantay sanadkii 1960, markii Somaliland ay heshay xornimadeeda ka dib markii gumaysigii Ingiriiska ka baxay 26-dii Juun 1960. Si kastaba ha ahaatee, waxaa la midoobay Soomaaliya 1-dii Luulyo 1960, iyadoo la abuuray Jamhuuriyadda Soomaaliya. Midowgani ma uusan shaqayn waayo waxaa dhacay dagaal sokeeye oo ba'an oo burburiyay nidaamkii dowladnimo ee dalka.
Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya, oo bilowday dhammaadkii toddobaatamaadkii, wuxuu keenay burburka dowladdii dhexe ee Soomaaliya. Shacabka Somaliland waxay dareemeen inaysan helin difaaca iyo nabadgelyada ay u baahan yihiin, taasina waxay keentay inay dib ugu dhawaaqaan xornimadooda. 18-dii May 1991, xildhibaannada iyo hogaamiyeyaasha Somaliland waxay ku dhawaaqeen inay dib u noqonayaan dal madaxbanaan, iyagoo ku dhawaaqay in Somaliland ay tahay Jamhuuriyad madaxbanaan.
Dhacdadan waxay noqotay aasaaska u ah Maalinta Dib-u-dhiska Xornimada. Waxay si toos ah ugu xiran tahay dadaalkii hogaamiyeyaashii sida Abdirahman Ahmed Ali Tuur, oo ahaa madaxweynihii ugu horeeyay ee Somaliland. Xuska maalintani wuxuu si weyn u soo noqnoqday sanadkii 2011, markii la xusay 20-guurtii sanadood ee ka soo wareegtay dhacdadaas. Xilligaas, waxaa lagu qabtay munaasabad weyn oo Hargeysa, oo ay ka qayb galeen madaxda iyo dadweynaha, iyadoo la xiray dukaamada iyo goobaha ganacsiga.
Sanadka 2026, taariikhdu waa mid la xidhiidha aqoonsiga caalamiga ah. Sida lagu sheegay warbixinno, Israa'iil ayaa aqoonsatay Somaliland 26-dii Desembar 2025, taas oo si weyn u saamaysay muhiimadda siyaasadeed ee maalintan. Tani waxay ka dhigaysaa in Maalinta Dib-u-dhiska Xornimada ay noqoto mid lagu muujiyo rajo iyo dadaalka ku aadan helitaanka aqoonsi caalami ah. Waxay kaloo xusaa sida Somaliland uga baxday dagaalkii sokeeye, iyadoo abuurtay nidaam siyaasadeed oo leh dastuur iyo nidaam doorasho oo u gaar ah.
Dhaqdhaqaaqyada taariikhiga ah waxay muujinayaan sida Somaliland ay ugu dadaashay inay nabad iyo xasillooni ka dhiso deegaankeeda. Waxaa jira taariikh dheer oo lagu soo bandhigayo munaasabadaha iyo sheekooyinka dadka ee ku saabsan dagaalkii sokeeye iyo dib u dhiska. Tani waxay ka caawisaa in la isku xiro jiilasha kala duwan, iyagoo baranaya qiimaha madaxbanaanida iyo nabadda.
Sida Loo Xuso iyo Dhaqanka
Maalinta Dib-u-dhiska Xornimada Somaliland waxaa lagu xusaa si weyn oo firfircoon, gaar ahaan caasimadda Hargeysa. Dadku waxay isugu yimaadaan goobaha taariikhda sida Taallada Xornimada, halkaas oo lagu qabto munaasabado weyn oo ay ka mid yihiin hadallo, duco, iyo bandhigyo muusik. Waxaa jira xaflado iyo dabaalooyin ay qabanayaan qoysaska iyo ururada bulshada, iyadoo la isku soo ururiyo in lagu xuso guulaha laga gaaray nolosha bulshada iyo dowladnimada.
Dadka intooda badan waxay maalintan u isticmaalaan si ay u muujiyaan jacaylkooda iyo taageerada ay u hayaan Somaliland. Waxay ku xiran yihiin calanka Somaliland, oo ah mid cagaar ah oo leh xidigta cad, iyagoo ku booriya inay isku soo ururiyaan meelaha dadweynaha. Heesaha waddaniga ah iyo muusikada ayaa si weyn loogu ciyaaraa, iyadoo ay jiraan kooxo fanka oo qaabilsan heesaha taariikhda iyo dhaqanka. Tani waxay ka dhigaysaa maalinta mid aad u firfircoon oo leh jawi farxad leh.
Waxaa jira dhaqanno gaar ah oo lagu xuso maalintan. Dadka qaar waxay u sameeyaan cuntooyin Soomaali ah oo caan ah sida bariis iskukaris, hilib geel, iyo canjeero. Waxaa kaloo jira suuqyo iyo ganacsiyo lagu iibiyo alaabooyin lagu xusayo xornimada, sida wargaradka, sawirada, iyo alaabooyin kale oo lagu xardho calanka iyo astaamaha Somaliland. Tani waxay ka caawisaa in la isku xiro dhaqanka iyo dhaqdhaqaaqyada ganacsiga.
Munaasabadaha waxaa ka mid ah bandhigyada ciyaaraha iyo tartamada lagu qabto garoomada kubbadda cagta. Waxaa jira tartamo lagu qabto Hargeysa iyo magaalooyinka kale, iyadoo ay ka qayb qaataan kooxaha dhallinyarada. Tani waxay muujinaysaa sida ay dadku ugu faraxsan yihiin madaxbanaanidooda, iyagoo isku dayaya inay ka qayb qaataan nolosha bulshada iyo dhaqdhaqaaqyada firfircoon.
Dadka reer miyiga waxay kaloo xusaaan maalintan si ay u muujiyaan inay taageerayaan dowladda. Waxay isugu yimaadaan meelaha ay deggan yihiin, iyagoo sameynaya duco iyo hadallo ku saabsan mustaqbalka. Tani waxay ka dhigaysaa in maalintani ay noqoto mid lagu xuso dhammaan qaybaha bulshada, iyagoo isku soo ururiya hal abuur iyo dadaalka wadajirka ah.
Macluumaadka Muhiimka ah
Maalinta Dib-u-dhiska Xornimada Somaliland waa maalinta ugu muhiimsan ee xuska madaxbanaanida Somaliland. Waxay ku beegan tahay Tuesday, May 19, 2026, sanadka 2026. Taariikhdu waa fixed, oo aan ku xirnayn bisha Qamariga, taas oo ka dhigaysa in dadku ay si fudud u qorsheeyaan. Waxaa jira 91 maalmood oo ka hadhay ilaa maalintan, taas oo macnaheedu yahay in diyaar garowga uu bilaabanayo.
Waxaa jira farqi weyn oo u dhexeeya Somaliland iyo Soomaaliya marka loo eego maalintan. Somaliland waxay u dabaaldegtaa maalintan si weyn, iyadoo ay jiraan munaasabado iyo fasax. Laakiin Soomaaliya ma aqoonsan maalintan, waxayna u dabaaldegtaa maalinta 1-da Luulyo oo ah maalinta midowga Soomaaliya. Tani waxay ka dhigaysaa in maalintani ay tahay mid gaar ah oo lagu xuso Somaliland kaliya.
Dadka safarka ah ee ku socdaalaya Somaliland waa inay ogaadaan in dukaamada, goobaha ganacsiga, iyo iskuulada ay xiran yihiin maalintan. Waxaa lagu talinayaa in la iska ilaaliyo dhaqdhaqaaqyada xad dhaafka ah ee goobaha taariikhda, laakiin waxaa la soo dhaweynayaa in la ka qayb qaato munaasabadaha si nabad ah. Ma jiraan dhaqanno gaar ah oo lagu xiro dharka ama cuntooyinka, laakiin waxaa la isticmaalaa alaabooyin lagu xusayo xornimada sida calanka iyo sawirada.
Waxaa jira saamayn siyaasadeed oo ku saabsan aqoonsiga caalamiga ah. Sanadka 2026, aqoonsiga Israa'iil waxaa si weyn loogu soo bandhigayaa munaasabadaha, taas oo ka dhigaysa in maalintani ay noqoto mid lagu muujiyo rajo iyo dadaalka ku aadan helitaanka aqoonsi kale. Dadka reer Somaliland waxay u arkaan inay tahay fursad lagu muujiyo inay yihiin dal madaxbanaan oo leh awood iyo karti.
Waxaa kaloo jira warbixinno ku saabsan saamaynta dhaqaale ee maalintan. Ganacsigu wuu istaagaa, laakiin waxaa jira dhaqdhaqaaqyo ganacsi oo lagu sameeyo alaabooyin lagu xusayo. Tani waxay ka caawisaa in la isku xiro dhaqanka iyo dhaqaalaha, iyagoo abuuraya fursado ay dadku ku sameeyaan lacag. Sidaas darteed, maalintani waxay leedahay muhiimad dhaqaale oo hoose.
Maalintaan Waa Maalinta Fasaxa?
Haa, Maalinta Dib-u-dhiska Xornimada Somaliland waa maalinta fasaxa ee qaran ee Somaliland. Waxay ku beegan tahay Tuesday, May 19, 2026, sanadka 2026. Maalintan waxaa loo oggolaaday inay noqoto maalinta fasaxa ugu muhiimsan, iyadoo ay jiraan goobo badan oo xiran. Iskuulada, goobaha ganacsiga, iyo xarumaha dowladda waxay xiran yihiin, iyadoo dadka intooda badan ay heli doonaan fasax maalintii hore ee May 18.
Si kastaba ha ahaatee, maalintani ma aha mid la xusayo si weyn Soomaaliya oo dhan. Waxay ku kooban tahay Somaliland oo kaliya, iyadoo Soomaaliya ay u dabaaldegto maalinta 1-da Luulyo. Tani waxay ka dhigaysaa in dadka ku nool Soomaaliya aanay helin fasax gaar ah maalintan, laakiin waxay jiraan kala duwanaansho si