Restoration of Somaliland Sovereignty

Waa maxay Maalinta soo noqoshada Madaxbanaanida Somaliland?

Maalinta soo noqoshada Madaxbanaanida Somaliland waxay u dabaaldegtaa dib u helista madaxbanaanida dawladda Somaliland ka dib markii ay ka soo baxday Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya. Maalintani waa mid si weyn looga dabaaldegaa gudaha Somaliland, taas oo u ah xus weyn oo ku salaysan taariikhda iyo hiigsiga mustaqbalka ee dadka reer Somaliland. Waxay matalaysaa himilada iyo riyada dadka reer Somaliland ee ku aadan inay noqdaan dawlad madaxbanaan oo la aqoonsan yahay adduunka oo dhan, taas oo ay ku dhisayaan nidaamka u gaarka ah ee dawladnimadooda iyo hannaanka horumarka ee ay ku tallaabsadeen tan iyo sanadkii 1991.

Maalintani waxay si gaar ah ugu dabaaldegtaa xilligii ay Somaliland dib ugu noqotay madaxbanaanideedii ay lahayd intii ka horreysay midowgii Soomaaliya ee 1960. Taariikh ahaan, Somaliland waxay ahayd maamul gaar ah oo hoos yimid Ingiriiska, kaasoo madaxbanaanida qaadatay 26kii Juun 1960, ka hor inta aysan ku biirin Soomaaliya 5 maalmood ka dib si ay u sameeyaan Jamhuuriyadda Soomaaliya. Dib u noqoshada madaxbanaanida 1991 waxay ahayd mid ay dadka reer Somaliland u arkeen inay tahay dib u helid xuquuqdoodii iyo madaxbanaanidoodii la waayay muddo 31 sano ah.

Waxaa jira horumar cusub oo muhiim ah oo ku saabsan aqoonsiga caalamiga ah. 26kii Diseembar 2025, Israa'iil waxay noqotay waddankii ugu horreeyay ee ku jira Qaramada Midoobay ee si rasmi ah u aqoonsaday Somaliland dawlad madaxbanaan. Taas waxaa ka mid ahayd saxiixii heshiis iskaashi oo u dhexeeya labada dawladood, kaasoo loo marayo ruuxa heshiisyada Abraham. Tani waxay muujisay in Somaliland ay heshay aqoonsi caalami ah oo cusub, taas oo ah talaabo weyn ujeeddada u ah inay noqoto dawlad la aqoonsan yahay adduunka oo dhan.

Goorma ayay ku egtahay 2026?

Maalinta soo noqoshada Madaxbanaanida Somaliland waxay ku beegan tahay Monday, May 18, 2026. Maalintani waa maalin joogto ah oo lagu xusayo 18kii May sanad kasta, iyadoo la xusayo maalintii ay Somaliland ku dhawaaqday madaxbanaanideeda 1991. Maalintani ma aha mid beddesha sannadka (fixed date), waxayna ku egtahay 18kii May sanad kasta.

Ilaa 90 maalmood ayaa ka hadhay inta aanay gaarin maalinta dabaaldega weyn ee May 18, 2026. Dadka reer Somaliland iyo kuwa ku nool dibadaha waxay diyaariyaan munaasabaddan si ay ugu dabaaldegaan madaxbanaanidooda iyo horumarka ay gaareen. Maalintani waxay u ahayd xilligii ugu muhiimsan ee taariikhda Somaliland, kaas oo si weyn looga dabaaldegaa magaalada Hargeisa iyo magaalooyinka kale ee dalka.

Taariikh iyo Asal

Taariikhda soo noqoshada Madaxbanaanida Somaliland waxay leedahay asal aad u qoto dheer oo ku salaysan xilliyadii hore ee taariikhda Soomaaliyeed. Somaliland waxay ahayd maamul gaar ah oo hoos yigid Ingiriiska (British Somaliland Protectorate) tan iyo qarnigii 19aad. 26kii Juun 1960, Somaliland waxay qaadatay madaxbanaani rasmi ah oo ka duwan tii Soomaaliya Talyaaniga (Italian Somaliland). Maalintan waxaa loo dabaaldegayaa sannad kasta sidii maalinta madaxbanaanida asalka ah.

Si kastaba ha ahaatee, 5 maalmood ka dib, 1kii Luulyo 1960, Somaliland waxay ku biirtay Soomaaliya si ay u sameeyaan Jamhuuriyadda Soomaaliya. Tani waxay ahayd mid ay dadka reer Somaliland u arkeen inay tahay isu gudub wanaagsan oo ku salaysan walaaltinimo iyo rabitaan wadajir ah. Si kastaba ha ahaatee, muddo 31 sano ah oo dagaal sokeeye iyo xasilooni darro siyaasadeed ka dib, Somaliland waxay dib u soo noqotay madaxbanaanideedii 18kii May 1991.

Dib u noqoshada madaxbanaanida waxay timid ka dib markii dawladdii dhexe ee Soomaaliya ay burburtay sanadkii 1991. Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya waxaa ku dhintay kumanaan qof, waxaana burburay nidaamkii dawladnimo. Dadka reer Somaliland waxay go'aansadeen inay dib u noqdaan madaxbanaanidoodii si ay u samaystaan dawlad nabad ah oo ku shaqeysa sharciga iyo dimuqraadiyadda.

Sanadkii 2001, Somaliland waxay qabatay referendoom ay ku ansixiyeen dastuurka cusub ee dalka. Referendoomkaas waxaa ka qayb galay dad tiradoodu gaareysay 97.1%, waxayna ogolaadeen in Somaliland ay noqoto dawlad madaxbanaan. Tani waxay ahayd talaabo muhiim ah oo ku aadan aqoonsiga caalamiga ah.

Dhawaan, 26kii Diseembar 2025, Israa'iil waxay si rasmi ah u aqoonsatay Somaliland dawlad madaxbanaan. Tani waxay ahayd horumar weyn oo ku saabsan aqoonsiga caalamiga ah. Wasiirka Arrimaha Dibedda ee Israa'iil, Gideon Sa'ar, wuxuu booqday Hargeisa 6kii Janaayo 2026, halkaas oo uu la kulmay hoggaamiyeyaasha Somaliland si ay uga wada hadlaan xiriirka labada dal iyo dejinta safaarad Israa'iil oo ku taal Hargeisa.

Sida Loo Dabaaldegayo

Maalinta soo noqoshada Madaxbanaanida Somaliland waxaa si weyn looga dabaaldegaa gudaha Somaliland. Dadka waxay isugu yimaadaan meelaha ay ku kulmaan si ay ugu dabaaldegaan madaxbanaanidooda. Waxaa jira munaasabado rasmi ah oo lagu qabto magaalada Hargeisa, gaar ahaan aqalka madaxtooyada iyo goobo kale oo muhiim ah.

Waxaa jira xaflado iyo munaasabado lagu qabto iskuullada, jaamacadaha, iyo goobaha shaqada. Dadka waxay u dabaaldegaan iyagoo isticmaalaya calanka Somaliland, heeso, iyo ciyaaro dhaqameed. Waxaa sidoo kale jira khudbado ay jeediyaan hoggaamiyeyaasha dawladda iyo waxgaradka, kuwaas oo ku faanaya horumarka la gaaray iyo mustaqbalka wanaagsan ee dalka.

Magaalada Hargeisa, waxaa la arkaa dad isku soo baxaya iyagoo watay calanka Somaliland. Waxaa jira bandhigyada fanka iyo dhaqanka, iyadoo la qaado heeso iyo riwaayado ku saabsan taariikhda iyo madaxbanaanida dalka. Dadka qurbajoogta ah ee ku nool dibadaha waxay u soo noqdaan si ay ugu dabaaldegaan maalintan muhiimka ah.

Waxaa sidoo kale jira ciyaaro kubbadda cagta iyo tartanno kale oo lagu qabto magaalooyinka dalka. Dadka waxay isku soo baxaan garoomada ciyaaraha si ay u daawadaan tartamada iyo ugu dabaaldegaan guulaha dalka. Maalintani waa maalin farxad iyo rajo leh oo dadka reer Somaliland ay ku muujinayaan jacaylka iyo taageerada ay u hayaan dalkooda.

Dhaqanka iyo Caadooyinka

Maalinta soo noqoshada Madaxbanaanida Somaliland waxay leedahay dhaqan iyo caadooyin gaar ah oo ku salaysan taariikhda iyo dhaqanka dadka reer Somaliland. Calanka Somaliland, oo ah midabka cagaarka ah oo leh xidig shan geesood ah, waa calanka ugu muhiimsan ee la isticmaalo maalintan. Dadka waxay ku muujinayaan jacaylka ay u qabaan dalkooda iyagoo sita calanka iyo kuwaas oo lagu dabaaldegayo meelaha ay isugu yimaadaan.

Waxaa jira heeso iyo muusik ay dadku u qaadaan maalintan. Heesaha waxay ku saabsan yihiin madaxbanaanida, jacaylka dalka, iyo mustaqbalka wanaagsan. Waxaa sidoo kale jira riwaayado iyo fannaaniin lagu soo bandhigo dhaqanka iyo taariikhda Somaliland. Dadka waxay u dabaaldegaan iyagoo isticmaalaya dhaqanka iyo suugaanta reer Somaliland.

Waxaa jira cuntooyin gaar ah oo la cuno maalintan. Dadka waxay isku soo ururiyaan si ay u wadaagaan cuntooyinka dhaqameedka Soomaaliyeed, gaar ahaan kuwa u gaarka ah Somaliland. Waxaa jira suxuun ay ka mid yihiin bariis iskukaris, hilib geel, iyo canjeero. Dadka waxay isku soo ururiyaan si ay u wadaagaan cuntooyinka iyo farxadda maalinta.

Waxaa sidoo kale jira dhaqanka loo yaqaan "gabay" iyo "maanso" oo lagu qoro maalintan. Waxgaradka iyo fannaaniinta waxay qoraan gabayo iyo maansooyin ku saabsan taariikhda iyo madaxbanaanida Somaliland. Tani waxay tahay qayb muhiim ah oo ka mid ah dhaqanka iyo suugaanta Soomaaliyeed.

Maalintaan Ma Maalin Shaqo Ayaa Laga Furo?

Somaliland waxay u dabaaldegtaa maalinta soo noqoshada Madaxbanaanideeda maalin shaqo oo laga furo. Waa maalin fasax qaran (public holiday) oo dadka dawladda iyo shaqaalaha qaybta gaarka ah ay fasaxa qaataan. Waxaa jira qiyamka dawladda iyo xarumaha ganacsiga ee waaweyn oo la xiro.

Goobaha dawladda, sida xarumaha maamulka, iskuullada dawladda, iyo jaamacadaha, waa la xiraa maalintan. Sidoo kale, bangiyada iyo xarumaha ganacsiga ee waaweyn waxay qaataan fasax maalintan. Si kastaba ha ahaatee, qaybaha ganacsiga yar-yar iyo suuqyada waxaa laga yaabaa inay furnaadaan, gaar ahaan goobaha ay dadku ugu soo iibistaan waxyaabaha ay u baahan yihiin munaasabadda.

Magaalada Hargeisa iyo magaalooyinka kale ee dalka, waxaa jira isbeddel weyn oo ku saabsan isku socodka dadka iyo gaadiidka. Dadka waxay isugu yimaadaan meelaha ay ku kulmaan si ay ugu dabaaldegaan, taas oo keenta inay yaraadaan isku socodka gaadiidka ee caadiga ah. Si kastaba ha ahaatee, nidaamka ammaanka waa la adkeeyaa si loo hubiyo in munaasabadda ay dhacdo si nabad ah.

Dadka qurbajoogta ah ee ku nool dibadaha waxay u soo noqdaan si ay ugu dabaaldegaan maalintan. Waxay isticmaalaan fasaxa shaqadooda si ay u soo noqdaan dalkooda. Tani waxay keentaa inay sare u kacaan diyaaradaha iyo gaadiidka kale ee caalamiga ah ee soo gelaya Somaliland.

Digniinaha iyo Macluumaadka Muhiimka Ah

Waxaa jira digniin iyo macluumaad muhiim ah oo dadka u baahan yihiin inay ogaadaan markay u diyaar garoobayaan maalinta soo noqoshada Madaxbanaanida Somaliland. Waa in la tixgeliyo xaaladaha ammaanka iyo nidaamka dawladda. Dadka booqanaya dalka waa inay helaan ruqsadaha ugaar ah iyo dukumeentiyada lagama maarmaanka ah.

Waxaa muhiim ah in la ogaado in Somaliland ay leedahay nidaam gaar ah oo u gaar ah oo ku saabsan aqoonsiga iyo booqashada. Dadka ajnabiga ah waa inay diyaariyaan dukumeentiyada ay u baahan yihiin si ay u gudaha u soo galaan. Waxaa sidoo kale jira qiyamka ammaanka ee la adkeeyo maalmahan, gaar ahaan goobaha ay isugu yimaadaan dadweynaha.

Waxaa jira macluumaad ku saabsan diyaaradaha iyo gaadiidka. Dadka u socdaalaya waa inay hubiyaan jadwalada diyaaradaha iyo gaadiidka kale. Waxaa laga yaabaa inay jiraan isbeddelo ku saabsan jadwalada iyo qiimaha safarka maalmahan. Waa in la isku diyaariyo wakhti hore.

Waxaa sidoo kale jira digniin ku saabsan cimilada iyo xilliga. May waa bil ka mid ah sannadka oo leh cimilo aad u kulul. Dadka u socdaalaya waa inay qaataan talooyinka caafimaadka iyo diyaarinta waxyaabaha ay u baahan yihiin. Waa in la tixgeliyo xilliga roobka iyo heerkulka sare.

Horumararka Cusub ee Aqoonsiga Caalamiga Ah

Somaliland waxay qaadatay talaabooyin muhiim ah oo ku saabsan aqoonsiga caalamiga ah. 26kii Diseembar 2025, Israa'iil waxay si rasmi ah u aqoonsatay Somaliland dawlad madaxbanaan. Tani waxay ahayd horumar weyn oo ku saabsan aqoonsiga caalamiga ah,