First Day of Summer

Dagsetning sumardagsins fyrsta er breytileg milli ára en fylgir ákveðinni reglu sem fest var í lög árið 1971. Hann skal ávallt vera fyrsti fimmtudagurinn eftir 18. apríl. Þetta þýðir að dagurinn getur lent hvenær sem er á tímabilinu frá 19. til 25. apríl. Þessi útreikningur á rætur sínar að rekja til gamla íslenska tímatalsins og tengist einnig kirkjuárinu, þar sem dagurinn er annar fimmtudagurinn eftir hátíðardag Leós páfa (11. apríl). Þessi breytileiki gerir það að verkum að hátíðin færist til í samræmi við tunglgang og vikudaga, sem gefur hverju ári sína sérstöku eftirvæntingu.

Saga og uppruni: Arfleifð norræna tímatalsins

Til að skilja mikilvægi sumardagsins fyrsta þurfum við að líta langt aftur í raðir sögunnar, allt til landnámsaldar og hins gamla norræna dagatals. Áður en kristni og hið júlíanska (og síðar gregoríanska) tímatal tóku yfir, skiptu Íslendingar árinu aðeins í tvo helstu hluta: vetur og sumar. Veturinn samanstóð af sex mánuðum og sumarið af sex mánuðum.

Sumarið hófst með mánuðinum hörpu. Harpa var stundum kölluð „stúlkumánuður“ eða „yngismeyjamánuður“, sem skýrir hvers vegna sumardagurinn fyrsti hefur oft verið kallaður „yngismeyjadagur“. Á þessum tíma var fólk mikið háð náttúrunni og árstíðaskiptunum. Eftir sex mánuði af skammdegi, kulda og einangrun var koma hörpu gríðarlegur léttir. Þetta var tíminn þegar búfé var hleypt út, fuglarnir fóru að syngja og lífið fór aftur að kvikna í jörðinni.

Sögulega séð var sumardagurinn fyrsti miklu mikilvægari hátíð en jólin á Íslandi. Það var á þessum degi sem fólk skiptist á gjöfum og hélt miklar veislur. Í fornum ritum er talað um að víkingar hafi haldið blót til að fagna sumrinu og biðja um góða uppskeru og frið. Þótt kristni hafi reynt að draga úr mikilvægi þessa heiðna siðar, tókst henni aldrei að útrýma honum. Íslendingar héldu áfram að fagna sumrinu með sínum hætti, og þegar leið á 19. og 20. öldina varð dagurinn að tákni fyrir sjálfstæðisbaráttu og þjóðarstolt.

Hefðir og siðir: Hvernig fagna Íslendingar?

Þótt heimurinn hafi breyst mikið frá dögum víkinganna, hafa margar af hefðum sumardagsins fyrsta haldist óbreyttar eða þróast yfir í nútímalegt form.

Sumargjafirnar

Að frjósa saman sumar og vetur

Skrúðgöngur og skátar

Matur og drykkur

Hagnýtar upplýsingar fyrir ferðamenn og gesti

Ef þú ert staddur á Íslandi á sumardaginn fyrsta, April 23, 2026, þá er ýmislegt sem gott er að hafa í huga til að njóta dagsins sem best.

Veðrið: Ekki láta nafnið blekkja þig. Þótt þetta sé „fyrsti dagur sumars“, þá getur veðrið verið mjög vetrarlegt. Hitastigið í Reykjavík á þessum tíma er oft á bilinu -2°C til +5°C. Það er mjög algengt að það snjói eða rigni. Lykilatriðið er að klæða sig í lögum. Góð ullarpeysa, vindheldur jakki, húfa og vettlingar eru nauðsynlegur búnaður ef þú ætlar að taka þátt í útiatburðum.

Viðburðir: Í Reykjavík eru stærstu hátíðarhöldin yfirleitt í miðbænum og í kringum Árbæjarsafn. Árbæjarsafn er sérstaklega skemmtilegur staður á þessum degi, þar sem hægt er að sjá hvernig sumrinu var fagnað í gamla daga, skoða gömul hús og sjá fólk í þjóðbúningum. Í öðrum bæjarfélögum, eins og á Akureyri, Ísafirði eða í Reykjanesbæ, eru líka öflug hátíðarhöld sem einkennast af mikilli samfélagsvitund.

Sundferðir: Íslendingar elska að fara í sund, og á sumardaginn fyrsta eru sundlaugar landsins vinsæll áfangastaður. Það er eitthvað einstakt við það að sitja í heitum potti í frosti og fagna sumrinu með nágrönnum sínum. Margar sundlaugar bjóða upp á sérstaka dagskrá fyrir börn á þessum degi.

Vatnsslagur og fjör: Sum fyrirtæki og félagasamtök hafa innleitt nýjar hefðir. Til dæmis hefur útivistarfyrirtækið 66°NORTH stundum skipulagt risastóra vatnsslagi í miðbænum. Þótt vatnið sé ískalt, þá lætur fólk það ekki á sig fá og skemmtir sér konunglega.

Er sumardagurinn fyrsti almennur frídagur?

Já, sumardagurinn fyrsti er opinber almennur frídagur á Íslandi og hefur verið það síðan 1971. Þetta þýðir að: