Holiday Details
- Holiday Name
- Labour Day
- Country
- Iceland
- Date
- May 1, 2026
- Day of Week
- Friday
- Status
- 73 days away
- About this Holiday
- Labor Day, International Workers' Day, and May Day, is a day off for workers in many countries around the world.
Labour Day
Iceland • May 1, 2026 • Friday
73
Days
13
Hours
30
Mins
02
Secs
until Labour Day
Atlantic/Reykjavik timezone
About Labour Day
Also known as: Verkalýðsdagurinn
Baráttudagur verkalýðsins: Hið mikilvæga hlutverk 1. maí á Íslandi
Baráttudagur verkalýðsins, sem haldinn er hátíðlegur þann 1. maí ár hvert, er einn af merkustu tyllidögum íslensks samfélags. Þetta er dagur þar sem vinnandi fólk sameinast um allan heim til að fagna þeim áföngum sem nást hafa í réttindabaráttu verkafólks, en ekki síður til að minna á þau verkefni sem enn eru óleyst. Á Íslandi á þessi dagur sér djúpar rætur í sjálfsmynd þjóðarinnar, enda hefur verkalýðshreyfingin verið hornsteinn í uppbyggingu íslenska velferðarkerfisins og efnahagslegs stöðugleika.
Það sem gerir 1. maí sérstakan á Íslandi er sú sterka samstaða sem einkennir daginn. Þetta er ekki hefðbundinn „hátíðardagur“ í þeim skilningi að fólk fari í tívolí eða haldi fjölskylduveislur, heldur er andinn aktívískur og pólitískur. Þetta er dagurinn þar sem kröfugerðin er í forgrunni. Götur Reykjavíkur og annarra stærri bæjarfélaga fyllast af fólki sem gengur undir fánum sinna stéttarfélaga, hlýðir á ræður sem hvetja til réttlætis og krefst betri kjara, styttri vinnuviku og aukins jafnaðar. Á Íslandi er litið á þennan dag sem áminningu um að réttindi launafólks eru ekki sjálfgefin heldur ávöxtur áratuga baráttu.
Íslensk verkalýðshreyfing hefur í gegnum tíðina verið afar öflug og á 1. maí sýnir hún styrk sinn. Dagurinn er tileinkaður hugsjónum um samvinnu og réttlæti. Hann brúar bilið á milli kynslóða; eldra fólkið minnist baráttunnar fyrir átta stunda vinnudeginum og lágmarkshvíld, á meðan yngra fólkið leggur áherslu á nýjar áskoranir eins og húsnæðisöryggi, verðbólgu og réttindi fólks í hlutastörfum eða á tímabundnum samningum. Þessi samfella gerir 1. maí að lifandi degi sem endurspeglar ávallt líðandi stund í íslensku samfélagi.
Hvenær er baráttudagur verkalýðsins árið 2026?
Árið 2026 fellur þessi mikilvægi dagur á eftirfarandi hátt:
Dagsetning: May 1, 2026 Vikudagur: Friday Tími þangað til: Það eru 73 dagar þar til baráttudagurinn rennur upp.
Dagsetningin 1. maí er föst á Íslandi sem og annars staðar í heiminum. Ólíkt sumum öðrum frídögum sem færast á milli daga til að búa til löng helgarfrí, þá er 1. maí ávallt haldinn hátíðlegur á sjálfan daginn, óháð því hvaða vikudagur það er. Þetta undirstrikar mikilvægi dagsins sem alþjóðlegs samstöðudags.
Saga og uppruni 1. maí á Íslandi
Saga 1. maí sem baráttudags á rætur sínar að rekja til Chicago í Bandaríkjunum árið 1886, þar sem verkafólk fór í verkfall til að krefjast átta stunda vinnudags. Atburðirnir þar, sem kenndir eru við Haymarket, leiddu til þess að 1. maí var valinn sem alþjóðlegur baráttudagur verkalýðsins á þingi Alþjóðasambands verkamanna í París árið 1889.
Á Íslandi hófst skipulögð barátta verkafólks seint á 19. öld og snemma á þeirri 20., en fyrsta opinbera kröfugangan á 1. maí átti sér stað árið 1923. Það var mikilvægur áfangi í sögu þjóðar sem var að færast úr fátæku bænda- og fiskveiðisamfélagi yfir í nútímalegt iðnaðarsamfélag. Fyrstu áratugina var dagurinn oft vettvangur harðra deilna, sérstaklega á milli ólíkra fylkinga innan vinstri hreyfingarinnar, en með tímanum varð hann að sameiningartákni allrar verkalýðshreyfingarinnar.
Það var svo ekki fyrr en árið 1966 að 1. maí var lögfestur sem almennur frídagur á Íslandi. Frá þeim tíma hefur dagurinn verið fastur liður í lífi Íslendinga. Þrátt fyrir að áherslurnar hafi breyst í takt við tímann – frá kröfunni um lágmarksmatvælaöryggi yfir í kröfur um stafrænt frelsi og vinnuvernd í nútímaumhverfi – þá er kjarninn sá sami: samstaða gegn ójöfnuði.
Sögulega séð hefur gengið á ýmsu. Árið 2022 var til dæmis sérstakt þar sem engar opinberar hátíðarhöld voru haldin í fyrsta sinn í 97 ár vegna óviðráðanlegra aðstæðna, sem vakti mikla athygli og umræðu um mikilvægi þess að viðhalda þessari hefð. Það sýndi að Íslendingar taka þessum degi ekki sem sjálfgefnum hlut.
Hvernig fagna Íslendingar deginum?
Hátíðarhöldin á 1. maí fylgja ákveðnu formi sem hefur lítið breyst í gegnum áratugina, þótt tæknin og umgjörðin hafi batnað.
Kröfugöngur og lúðrasveitir Hápunktur dagsins er kröfugangan. Í Reykjavík safnast fólk saman á Hlemmi eða Skólavörðuholti og gengur niður í miðbæ. Lúðrasveitir spila baráttusöngva, þar á meðal „Internasjónalinn“ og aðra þekkta íslenska söngva sem tengjast hreyfingunni. Fólk ber skilti með kröfum dagsins, sem endurspegla þau málefni sem eru efst á baugi hverju sinni, svo sem „Lífvænleg laun“, „Stöðvum verðbólguna“ eða „Húsnæði fyrir alla“.
Ræðuhöld og baráttufundir Eftir gönguna er safnast saman á torgum, eins og Ingólfstorgi í Reykjavík eða Ráðhústorgi á Akureyri, þar sem forystufólk verkalýðsfélaganna flytur ræður. Þessar ræður eru oft mjög beinskeyttar og beint gegn stjórnvöldum eða atvinnurekendum. Þær þjóna þeim tilgangi að draga upp mynd af stöðu launafólks og setja stefnuna fyrir komandi kjarasamninga.
Kaffisamsæti Eftir útifundi er hefð fyrir því að stéttarfélögin bjóði félagsmönnum sínum upp á kaffi og kökur í húsakynnum sínum eða leigðum sölum. Þetta er sá hluti dagsins sem er félagslegastur, þar sem fólk sest niður, spjallar og nýtur samvista við vinnufélaga og vini. Fyrir marga er þetta kaffisamsæti ómissandi hluti af 1. maí upplifuninni.
Hefðir og siðir
Þótt 1. maí sé ekki hlaðinn trúarlegum eða fjölskyldutengdum hefðum eins og jólin, þá eru ákveðnir siðir sem fylgja deginum:
- Rauði liturinn: Rauður er litur verkalýðshreyfingarinnar og margir klæðast einhverju rauðu, hvort sem það er klútur, barmmerki eða úlpa, til að sýna samstöðu.
- Fánar: Stéttarfélög flagga sínum fánum og margir Íslendingar draga íslenska fánann að húni á heimili sínu, enda er þetta opinber fánadagur.
- Baráttusöngvar: Það er rík hefð fyrir því að syngja ákveðna söngva sem hafa fylgt hreyfingunni frá upphafi. Þessir textar fjalla um bræðralag, frelsi og sigur verkafólks.
- Enginn dress-code: Ólíkt 17. júní (þjóðhátíðardeginum), þar sem fólk klæðir sig gjarnan upp í sitt fínasta púss, er 1. maí dagur hversdagsleikans og vinnunnar. Fólk mætir í hlýjum útivistarfatnaði sem hentar íslensku vorveðri.
Hagnýtar upplýsingar fyrir íbúa og ferðamenn
Ef þú ert á Íslandi þann 1. maí, er gott að hafa nokkur atriði í huga:
Veðurfar: Í byrjun maí er vorið rétt að byrja að láta á sér kræla. Hitastig er yfirleitt á bilinu 5-10°C, en það getur verið hvasst og rigningasamt. Það er því nauðsynlegt að klæða sig vel ef ætlunin er að taka þátt í útihátíðarhöldum. Samgöngur: Þar sem kröfugöngur fara um miðbæi stærri bæja má búast við götulokunum og truflunum á almenningssamgöngum (Strætó) yfir miðjan daginn. Þátttaka: Allir eru velkomnir í göngurnar, hvort sem þeir eru félagar í stéttarfélögum eða ekki. Fyrir ferðamenn er þetta frábært tækifæri til að kynnast íslenskri menningu og sjá hvernig samfélagsleg barátta fer fram. Þó er mikilvægt að sýna virðingu fyrir tilefni dagsins; þetta er fyrst og fremst alvöruþrunginn baráttudagur frekar en skemmtihátíð.
Opinber frídagur: Hvað er opið og hvað er lokað?
- maí er lögbundinn frídagur á Íslandi, sem þýðir að hann hefur svipaða stöðu og sunnudagar eða aðrir stórhátíðardagar hvað varðar vinnulöggjöf.
Fyrir starfsfólk sem þarf að vinna á þessum degi (svo sem í heilbrigðisþjónustu, löggæslu eða ferðaþjónustu) gilda sérstakar reglur um stórhátíðarkaup, sem er hæsta aukagreiðsla sem þekkist í íslenskum kjarasamningum. Þetta endurspeglar þá virðingu sem samfélagið ber fyrir frídegi verkafólks – ef þú verður að vinna á þessum degi, skal það bætt ríkulega.
Samantekt
Baráttudagur verkalýðsins þann 1. maí er órjúfanlegur hluti af íslenskri menningu og sögu. Hann er áminning um að þau lífskjör sem við njótum í dag eru ekki komin af sjálfu sér, heldur eru þau afleiðing af fórnfýsi og samstöðu þeirra sem á undan gengu. Þótt samfélagið hafi tekið miklum breytingum frá árinu 1923, þá stendur kjarni dagsins óhaggaður.
Árið 2026 mun 1. maí enn og aftur færa Íslendinga saman á götur úti til að sýna að samstaðan er okkar öflugasta vopn. Hvort sem þú tekur þátt í göngunni, mætir á baráttufund eða nýtur dagsins í rólegheitum með fjölskyldunni, þá er 1. maí dagur til að staldra við og hugsa um mikilvægi réttlætis og jafnaðar í heiminum.
Frequently Asked Questions
Common questions about Labour Day in Iceland
Baráttudagur verkalýðsins árið 2026 ber upp á May 1, 2026, sem er Friday. Það eru nú 73 dagar þar til þessi mikilvægi dagur rennur upp. Þessi dagur er fastur á 1. maí ár hvert og er helgaður réttindabaráttu launafólks um allan heim og á Íslandi.
Já, 1. maí er lögbundinn frídagur á Íslandi. Flestir skólar, opinberar stofnanir og fyrirtæki eru lokuð þennan dag til að gera fólki kleift að taka þátt í hátíðarhöldum og kröfugöngum. Þótt flestar verslanir og skrifstofur séu lokaðar, kunna sum einkafyrirtæki og þjónustuaðilar í miðborg Reykjavíkur að halda opnu, en almennt er gert ráð fyrir að vinnustöðvun ríki á landinu.
Dagurinn á rætur sínar að rekja til Haymarket-atburðanna í Chicago árið 1886, þar sem barist var fyrir átta stunda vinnudegi. Á Íslandi voru fyrstu kröfugöngurnar farnar árið 1923, en dagurinn hefur verið opinber frídagur síðan 1966. Hann er tákn um samstöðu verkafólks og minnir á þann árangur sem náðst hefur í réttindabaráttu, svo sem betri laun, bætt vinnuskilyrði og styttingu vinnuvikunnar.
Hefðbundin hátíðarhöld felast aðallega í kröfugöngum, ræðuhöldum og útifundum sem stéttarfélög og verkalýðssamtök skipuleggja um allt land. Í Reykjavík og öðrum bæjarfélögum kemur fólk saman til að sýna samstöðu, hlusta á ræður um málefni líðandi stundar, svo sem verðbólgu og kjör launafólks, og ganga á eftir lúðrasveitum. Þetta er frekar alvarlegur baráttudagur en skemmtihátíð, þar sem áhersla er lögð á pólitíska virkni og réttindi.
Helsta hefðin er þátttaka í kröfugöngunni þar sem fólk ber skilti með kröfum verkalýðshreyfingarinnar. Margir mæta einnig í kaffisamsæti á vegum sinna stéttarfélaga eftir að formlegri dagskrá lýkur. Ólíkt mörgum öðrum frídögum eru engir sérstakir fjölskyldusiðir eða matarhefðir tengdar deginum, heldur snýst hann nær eingöngu um samstöðu stéttarfélaga og baráttu fyrir bættum kjörum.
Gestir á Íslandi ættu að búast við skertri þjónustu þar sem margar verslanir og opinberar samgöngur gætu verið með breytt áætlanir. Það er frábært tækifæri fyrir ferðamenn að fylgjast með kröfugöngunni í miðborginni til að kynnast íslenskri menningu og sögu verkalýðsbaráttunnar. Mikilvægt er að sýna málefninu virðingu og búast við fjölmenni í miðbænum.
Í byrjun maí er vorið rétt að byrja á Íslandi og veðrið getur verið mjög breytilegt. Algengt hitastig er á bilinu 5 til 10 gráður á Celsíus. Þar sem hátíðarhöldin fara fram utandyra er fólki ráðlagt að klæða sig vel, nota marglaga fatnað og vera viðbúið rigningu eða vindi, sem er algengt á þessum árstíma.
Þótt dagurinn fagni sögulegum sigrum, er athyglinni oft beint að nútímaáskorunum. Á síðustu árum hefur áherslan verið á verðbólgu, húsnæðismál, réttindi erlends vinnuafls og sanngjarna skiptingu auðsins. Ræðumenn dagsins eru oftast forystufólk úr verkalýðshreyfingunni sem hvetur til samstöðu gegn ójöfnuði og krefst bættra lífskjara fyrir alla vinnandi menn.
Historical Dates
Labour Day dates in Iceland from 2010 to 2025
| Year | Day of Week | Date |
|---|---|---|
| 2025 | Thursday | May 1, 2025 |
| 2024 | Wednesday | May 1, 2024 |
| 2023 | Monday | May 1, 2023 |
| 2022 | Sunday | May 1, 2022 |
| 2021 | Saturday | May 1, 2021 |
| 2020 | Friday | May 1, 2020 |
| 2019 | Wednesday | May 1, 2019 |
| 2018 | Tuesday | May 1, 2018 |
| 2017 | Monday | May 1, 2017 |
| 2016 | Sunday | May 1, 2016 |
| 2015 | Friday | May 1, 2015 |
| 2014 | Thursday | May 1, 2014 |
| 2013 | Wednesday | May 1, 2013 |
| 2012 | Tuesday | May 1, 2012 |
| 2011 | Sunday | May 1, 2011 |
| 2010 | Saturday | May 1, 2010 |
Note: Holiday dates may vary. Some holidays follow lunar calendars or have different observance dates. Purple indicates weekends.
Quick Actions
About Iceland
- Country Code
- IS
- Continent
- Europe
- Total Holidays
- 14