Holiday Details
- Holiday Name
- March Equinox
- Country
- Armenia
- Date
- March 20, 2026
- Day of Week
- Friday
- Status
- 76 days away
- About this Holiday
- March Equinox in Armenia (Yerevan)
March Equinox
Armenia • March 20, 2026 • Friday
76
Days
16
Hours
27
Mins
22
Secs
until March Equinox
Asia/Yerevan timezone
About March Equinox
Also known as: Գարնանային գիշերահավասար
Գարնանային գիշերահավասարը Հայաստանում. Բնության զարթոնք և մշակութային բազմազանություն
Գարնանային գիշերահավասարը Հայաստանում ոչ միայն աստղագիտական կարևոր իրադարձություն է, այլև մի խորհրդանշական սահմանագիծ, որը ազդարարում է ձմռան ավարտը և բնության վերածնունդը։ Սա այն պահն է, երբ Արեգակը հատում է երկնային հասարակածը՝ տեղափոխվելով հարավային կիսագնդից հյուսիսային, ինչի արդյունքում օրն ու գիշերը դառնում են գրեթե հավասար տևողությամբ։ Հայաստանի բարձրադիր լեռնաշխարհում, որտեղ ձմեռները կարող են լինել խստաշունչ և երկարատև, այս օրը կրում է հույսի և կենսատու էներգիայի վերադարձի իմաստը։
Թեև ժամանակակից Հայաստանում գիշերահավասարը չի նշվում որպես պետական համազգային տոն, այն ունի խորը արմատներ և առանձնահատուկ նշանակություն երկրում բնակվող տարբեր էթնիկ խմբերի համար։ Հատկապես կարևոր է այս օրը քրդական համայնքի համար, ովքեր նշում են Նավրոզը (Newroz)՝ իրենց ավանդական Ամանորը և գարնան գալուստը։ Սա մի տոն է, որը միահյուսում է հինավուրց առասպելները, կրակի պաշտամունքը և ազատատենչ ոգին։ Հայաստանի համար սա մշակութային հարստության և հանդուրժողականության դրսևորում է, երբ երկրի տարբեր անկյուններում բոցավառվում են տոնական խարույկները՝ խորհրդանշելով լույսի հաղթանակը խավարի նկատմամբ։
Այս օրը նաև առիթ է անդրադառնալու հայկական հեթանոսական անցյալին։ Թեև քրիստոնեության ընդունումից հետո շատ հին սովորույթներ փոխակերպվել են կամ մոռացվել, գարնանային զարթոնքի գաղափարը միշտ մնացել է հայ մարդու հոգեկերտվածքում։ Որոշ ազգագրագետներ այս ժամանակաշրջանը կապում են պտղաբերության դիցուհի Անահիտի կամ գարնանային հնագույն ծեսերի հետ, որոնք ուղղված էին առատ բերքի և բարօրության ապահովմանը։ Այսպիսով, գարնանային գիշերահավասարը Հայաստանում գիտական փաստի, էթնիկ ավանդույթի և բնության հանդեպ ունեցած ակնածանքի մի յուրօրինակ համադրություն է։
Ե՞րբ է Գարնանային գիշերահավասարը 2026 թվականին
2026 թվականին գարնանային գիշերահավասարը Հայաստանում տեղի կունենա հետևյալ օրը.
Ամսաթիվ: March 20, 2026 Շաբաթվա օրը: Friday Ժամանակը: Մինչև իրադարձությունը մնացել է ուղիղ 76 օր։
Գիշերահավասարի ամսաթիվը փոփոխական է և սովորաբար տատանվում է մարտի 19-ի, 20-ի կամ 21-ի միջև։ Սա կախված է Երկրի՝ Արեգակի շուրջ պտույտի ճշգրիտ տևողությունից և նահանջ տարիների օրացուցային կարգավորումներից։ 2026 թվականին այս աստղագիտական պահը Երևանի ժամանակով տեղի կունենա առավոտյան ժամերին, ինչն ազդարարում է աստղագիտական գարնան պաշտոնական մեկնարկը Հայաստանում։
Պատմություն և ծագումնաբանություն
Գարնանային գիշերահավասարի տոնակատարությունները, մասնավորապես Նավրոզը, ունեն ավելի քան 3,000-5,000 տարվա պատմություն։ Դրանք սկիզբ են առնում Միջագետքի հնագույն քաղաքակրթություններից՝ շումերներից և բաբելոնացիներից, այնուհետև տարածվելով Իրանական բարձրավանդակում և հարակից տարածքներում։
Քրդական ավանդույթում Նավրոզը սերտորեն կապված է Դարբին Կավեի լեգենդի հետ։ Ըստ առասպելի՝ Կավեն ապստամբեց դաժան բռնակալ Զոհակի դեմ, ով սնվում էր երիտասարդների ուղեղներով։ Հաղթանակ տանելով բռնակալի նկատմամբ՝ Կավեն լեռների գագաթին մեծ խարույկ վառեց, որպեսզի ազդարարի ժողովրդի ազատագրումը։ Այդ օրվանից ի վեր կրակը դարձել է Նավրոզի անբաժանելի մասը՝ խորհրդանշելով ազատությունը, մաքրագործումը և նոր սկիզբը։
Հայաստանի տարածքում գարնանային տոները պատմականորեն ունեցել են գյուղատնտեսական ուղղվածություն։ Հին հայկական օրացույցով տարին հաճախ սկսվում էր հենց գարնանը՝ բնության զարթոնքի հետ։ Թեև քրիստոնեական Հայաստանում այս ավանդույթները մեծ մասամբ փոխարինվել են եկեղեցական տոներով (օրինակ՝ Ծաղկազարդ կամ Սուրբ Զատիկ), գիշերահավասարի օրը պահպանել է իր նշանակությունը որպես բնական ցիկլի կարևորագույն կետ։
Ինչպես են նշում Գարնանային գիշերահավասարը Հայաստանում
Հայաստանում այս օրվա տոնակատարությունները բաժանվում են երկու հիմնական շերտի՝ քրդական համայնքի ավանդական հանդիսություններ և հասարակության լայն շերտերի աստղագիտական կամ մշակութային հետաքրքրություն։
Քրդական համայնքի տոնակատարությունները (Նավրոզ)
Հայաստանում բնակվող շուրջ 35,000-50,000 քրդերի համար Նավրոզը տարվա ամենակարևոր ազգային տոնն է։ Տոնակատարությունները կենտրոնացած են ինչպես Երևանում (հատկապես Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում), այնպես էլ գյուղական բնակավայրերում, որտեղ կան քրդական համայնքներ (օրինակ՝ Արագածոտնի և Արարատի մարզերում)։
- Խարույկներ և պարեր: Տոնի ամենատեսարժան մասը խարույկների վառումն է։ Մարդիկ հավաքվում են մեծ կրակների շուրջ, երգում ազգային երգեր և պարում «քոչարի» կամ այլ ավանդական պարեր։ Խարույկի վրայից թռչելը համարվում է մաքրագործող ծես՝ հավատալով, որ կրակը տանում է անցյալ տարվա դժվարություններն ու չարիքները։
- Տոնական սեղան: Ընտանիքները պատրաստում են հատուկ ուտեստներ։ Ավանդույթի համաձայն՝ սեղանին պետք է լինեն յոթ տեսակի մթերքներ, որոնց անունները սկսվում են որոշակի տառերով (չնայած Հայաստանի քրդերի մոտ սա կարող է ավելի պարզեցված լինել)։ Պարտադիր բաղադրիչ է «սամանին»՝ ցորենի ծիլերը, որոնք խորհրդանշում են կյանքի հավերժությունը և բնության կանաչումը։
- Հյուրասիրություն և այցելություններ: Մարդիկ այցելում են միմյանց, շնորհավորում նոր տարին, նվիրում ներկված ձվեր և քաղցրավենիք։ Սա համայնքային համախմբման և ուրախության ժամանակաշրջան է։
Պաշտոնական և հանրային արձագանք
Հայաստանի կառավարությունը բարձր է գնահատում երկրում ապրող ազգային փոքրամասնությունների ավանդույթները։ Հայաստանի վարչապետը և այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ ամեն տարի պաշտոնական շնորհավորանքներ են հղում քրդական համայնքին՝ Նավրոզը անվանելով «հույսի և նոր սկզբի տոն»։ Սա ընդգծում է Հայաստանի հավատարմությունը մշակութային բազմազանությանը։
Մեծամասնություն կազմող հայերի համար այս օրը սովորաբար անցնում է առանց մեծ հանդիսությունների։ Շատերը պարզապես նշում են այն որպես «օրացուցային գարնան» իրական մեկնարկ։ Վերջին տարիներին, սակայն, երիտասարդության շրջանում աճել է հետաքրքրությունը բնության հետ կապված ծեսերի նկատմամբ, և որոշ էկո-խմբեր կամ մշակութային կազմակերպություններ կարող են կազմակերպել արշավներ կամ բնության ծոցում հավաքույթներ։
Ավանդույթներ և սովորույթներ
Գարնանային գիշերահավասարի հետ կապված սովորույթները Հայաստանում ունեն վառ արտահայտված գույներ և խորհրդանիշներ.
Կրակը: Ինչպես նշվեց, կրակը կենտրոնական դեր ունի։ Այն համարվում է արևի երկրային մարմնավորումը։ Մարդիկ հավատում են, որ կրակի ջերմությունը օգնում է բնությանը շուտ արթնանալ։ Սամանի (Ցորենի ծիլեր): Գիշերահավասարից մի քանի շաբաթ առաջ ափսեների մեջ ցորեն են ցանում։ Մինչև մարտի 20-ը ցորենը դառնում է կանաչ գորգ, որը զարդարում է տոնական սեղանը։ Սա կյանքի վերածննդի ամենաուժեղ խորհրդանիշն է։ Գունավոր ձվեր: Թեև ձու ներկելը հայերի մոտ ասոցացվում է Սուրբ Զատկի հետ, քրդական Նավրոզի ժամանակ նույնպես ներկում են ձվեր, ինչը խորհրդանշում է աշխարհի ստեղծումը և պտղաբերությունը։ Նոր զգեստներ: Ընդունված է տոնը դիմավորել նոր կամ մաքուր հագուստով։ Քուրդ կանայք հաճախ հագնում են իրենց վառ, բազմագույն ավանդական զգեստները, որոնք արտացոլում են գարնանային ծաղիկների գույները։
Գործնական տեղեկատվություն այցելուների համար
Եթե դուք պլանավորում եք լինել Հայաստանում March 20, 2026 թվականին, ահա մի քանի խորհուրդ՝ գիշերահավասարի մթնոլորտը զգալու համար.
Որտե՞ղ գնալ
Երևան: Հետևեք մշակութային անցուդարձին։ Քրդական մշակութային կենտրոնները հաճախ կազմակերպում են միջոցառումներ, որոնք բաց են հանրության համար։ Երեկոյան ժամերին քաղաքի ծայրամասային որոշ բակերում կարող եք տեսնել վառվող խարույկներ։ Արագածոտնի մարզ: Այս մարզի գյուղերում (օրինակ՝ Ալագյազի տարածաշրջան) տոնակատարություններն ավելի ավանդական են և մարդաշատ։ Այստեղ կարելի է տեսնել իսկական ժողովրդական տոնախմբություն՝ ձիարշավներով և մեծ շուրջպարերով։Եղանակը
Մարտի վերջին Հայաստանում եղանակը խիստ անկայուն է։ Երևանում ջերմաստիճանը սովորաբար տատանվում է +5°C-ից +15°C-ի սահմաններում, սակայն հնարավոր են անձրևներ։ Լեռնային շրջաններում դեռ կարող է ձյուն լինել։ Եթե պատրաստվում եք մասնակցել բացօթյա խարույկավառությանը, հագնվեք տաք և շերտերով։Վարվելակերպ
Հայաստանի քրդական համայնքը շատ հյուրընկալ է։ Եթե ձեզ հրավիրեն մասնակցելու տոնին կամ համտեսելու տոնական ուտեստները, ընդունեք դա սիրով։ Նավրոզը ընտանեկան և համայնքային տոն է, այն կոմերցիոնացված չէ, ուստի հարգալից եղեք ավանդույթների նկատմամբ և վայելեք անկեղծ հյուրասիրությունը։Արդյո՞ք սա ոչ աշխատանքային օր է
Կարևոր է նշել, որ Գարնանային գիշերահավասարը (կամ Նավրոզը) Հայաստանի Հանրապետությունում պետական ոչ աշխատանքային օր չէ։
Պետական հիմնարկներ, բանկեր և դպրոցներ: ԲոլFrequently Asked Questions
Common questions about March Equinox in Armenia
2026 թվականին գարնանային գիշերահավասարը տեղի կունենա March 20, 2026-ին, որը համընկնում է շաբաթվա Friday օրվա հետ: Այս աստղագիտական իրադարձությանը մնացել է ուղիղ 76 օր: Երևանում այս երևույթը նշանավորում է գարնան պաշտոնական սկիզբը, երբ օրն ու գիշերը դառնում են գրեթե հավասար տևողության: Ժամանակը կախված է արեգակի՝ հասարակածը հատելու ճշգրիտ պահից, ինչը սովորաբար տեղի է ունենում առավոտյան ժամերին:
Ոչ, գարնանային գիշերահավասարը Հայաստանում պետական տոն կամ ոչ աշխատանքային օր չէ: Դպրոցները, բանկերը և պետական հիմնարկները գործում են սովորական աշխատանքային գրաֆիկով: Սա դիտարկվում է որպես աստղագիտական և սեզոնային իրադարձություն, այլ ոչ թե համազգային տոնակատարություն: Այնուամենայնիվ, այն մեծ նշանակություն ունի երկրի որոշ էթնիկ փոքրամասնությունների համար, ովքեր այդ օրը նշում են իրենց ավանդական տոները:
Այս օրը մշակութային առանձնահատուկ նշանակություն ունի Հայաստանի քրդական համայնքի համար (մոտ 35,000-50,000 մարդ): Նրանք գիշերահավասարը նշում են որպես Նովրուզ (կամ Նեվրոզ)՝ իրենց ավանդական Նոր տարին և գարնան գալուստը: Հայաստանի վարչապետը սովորաբար շնորհավորում է քրդական համայնքին այս տոնի առթիվ, որը խորհրդանշում է վերածնունդը, բնության հետ ներդաշնակությունը և նոր հույսերը՝ թողնելով դժվարությունները անցյալում:
Նովրուզն ունի ավելի քան 3,000-5,000 տարվա պատմություն, որը սկիզբ է առնում շումերական և բաբելոնյան ժամանակներից: Քրդերի համար այն կապված է դարբին Կավեի առասպելի հետ, ով հաղթեց բռնակալ Զահակին, ինչը խորհրդանշում է լույսի հաղթանակը խավարի և ազատության հաղթանակը բռնակալության նկատմամբ: Թեև հիմնական հայ բնակչությունը կարող է այն թույլ կերպով կապել հեթանոսական Անահիտ աստվածուհու պաշտամունքի հետ, այն հիմնականում մնում է որպես քրդական ազգային ինքնության կարևոր մաս:
Տոնակատարությունները կենտրոնանում են Երևանի քրդաբնակ թաղամասերում (օրինակ՝ Մալաթիա-Սեբաստիա) և գյուղական համայնքներում: Ընտանիքները պատրաստում են տոնական սեղաններ, որտեղ պարտադիր պետք է լինեն յոթ տեսակի ուտեստներ: Կարևոր բաղադրիչ է «խոնչան»՝ զարդարված սկուտեղը, որի վրա դրվում է ցորենի ծիլեր (սամանի), մոմեր, ներկված ձվեր և քաղցրավենիք: Տոնակատարությունները կարող են տևել մինչև 13 օր՝ սկսվելով նախորդ օրը գերեզմանատուն այցելությամբ:
Ամենատարածված ավանդույթը խարույկներ վառելն ու դրանց շուրջ պարելն է: Մարդիկ թռչում են կրակի վրայով, ինչը խորհրդանշում է մաքրագործումը և հաջողության հրավիրումը նոր տարում: Տեղի են ունենում համայնքային հավաքներ, հնչում են քրդական ազգային երգեր, և մարդիկ հագնում են գունավոր ավանդական տարազներ: Մթնոլորտը շատ ջերմ է և համայնքային՝ զուրկ հանդիսավոր զինվորական կամ պաշտոնական տարրերից:
Մարտի վերջին Երևանում վաղ գարուն է, և օդի ջերմաստիճանը սովորաբար տատանվում է 5-15°C-ի սահմաններում: Հնարավոր են անձրևներ, ուստի խորհուրդ է տրվում հագնվել շերտերով, հատկապես եթե պատրաստվում եք մասնակցել բացօթյա միջոցառումներին կամ երեկոյան խարույկների շուրջ հավաքներին: Քանի որ տոնը կապված է բնության զարթոնքի հետ, մարդիկ հաճախ նախընտրում են վառ գույներով հագուստ:
Զբոսաշրջիկները սովորաբար ողջունվում են որպես հյուրեր: Խորհուրդ է տրվում լինել հարգալից, փորձել ավանդական ուտեստները, օրինակ՝ սամանիից պատրաստված հալվան: Քանի որ սա ընտանեկան և համայնքային տոն է, այն կոմերցիոն բնույթ չի կրում: Լավագույն փորձառության համար կարելի է այցելել քրդական մշակութային կենտրոններ կամ հետևել տեղական լուրերին՝ հանրային պարերի և երաժշտական կատարումների վայրերը պարզելու համար:
Historical Dates
March Equinox dates in Armenia from 2010 to 2025
| Year | Day of Week | Date |
|---|---|---|
| 2025 | Thursday | March 20, 2025 |
| 2024 | Wednesday | March 20, 2024 |
| 2023 | Tuesday | March 21, 2023 |
| 2022 | Sunday | March 20, 2022 |
| 2021 | Saturday | March 20, 2021 |
| 2020 | Friday | March 20, 2020 |
| 2019 | Thursday | March 21, 2019 |
| 2018 | Tuesday | March 20, 2018 |
| 2017 | Monday | March 20, 2017 |
| 2016 | Sunday | March 20, 2016 |
| 2015 | Saturday | March 21, 2015 |
| 2014 | Thursday | March 20, 2014 |
| 2013 | Wednesday | March 20, 2013 |
| 2012 | Tuesday | March 20, 2012 |
| 2011 | Monday | March 21, 2011 |
| 2010 | Saturday | March 20, 2010 |
Note: Holiday dates may vary. Some holidays follow lunar calendars or have different observance dates. Purple indicates weekends.
Quick Actions
About Armenia
- Country Code
- AM
- Continent
- Asia
- Total Holidays
- 20