Holy Saturday

Ավագ Շաբաթվա և Սուրբ Զատկի ամսաթիվը հաստատուն չէ. այն փոփոխական է և կախված է լուսնային օրացույցից: Ըստ Նիկիայի տիեզերական ժողովի կանոնի՝ Սուրբ Հարության տոնը նշվում է գարնանային գիշերահավասարին հաջորդող լիալուսնից հետո առաջին կիրակի օրը: Հետևաբար, Ավագ Շաբաթը միշտ նախորդում է Զատկական Կիրակիին:

Պատմական և Հոգևոր Նշանակությունը

Ավագ Շաբաթվա խորհուրդը հայրաբանական գրականության մեջ մեկնաբանվում է որպես «հանգստյան օր»: Ինչպես Աստված արարչագործության վեց օրերից հետո յոթերորդ օրը հանգստացավ Իր գործերից, այնպես էլ Մարդացյալ Աստվածը՝ Քրիստոսը, Իր չարչարանքներից և խաչելությունից հետո հանգստացավ գերեզմանում: Սակայն սա սովորական հանգիստ չէր. դա հաղթական հանգիստ էր, որի ընթացքում Նա հաղթեց մահվանը:

Հայ Եկեղեցու հայրերը սովորեցնում են, որ Ավագ Շաբաթ օրը Քրիստոսը կատարեց Իր խոստումը՝ այցելելով նախահայր Ադամին և բոլոր նրանց, ովքեր սպասում էին Փրկչի գալստյանը: Այս օրը հայ հավատացյալի համար խորհրդածության օր է սեփական մեղքերի, մահկանացու լինելու և միևնույն ժամանակ՝ հավիտենական կյանքի հույսի մասին:

Ճրագալույցի Խորհուրդը և Ավանդույթները

Ավագ Շաբաթվա ամենակարևոր իրադարձությունը երեկոյան մատուցվող Ճրագալույցի Սուրբ Պատարագն է: «Ճրագալույց» նշանակում է ճրագ (մոմ) վառել: Այս արարողությունը սկսվում է երեկոյան, երբ եկեղեցու մութ կամարների ներքո հնչում են մարգարեական ընթերցումները, որոնք ավետում են Քրիստոսի գալուստը:

Սուրբ Կրակի Փոխանցումը

Հայաստանի քաղաքներում և գյուղերում կարելի է տեսնել գեղեցիկ մի տեսարան. հազարավոր մարդիկ եկեղեցիներից տուն են տանում այդ վառվող մոմերը՝ իրենց հետ տանելով աստվածային լույսն ու օրհնությունը: Համարվում է, որ այդ լույսը մաքրում է տունը և պաշտպանում ընտանիքը չարից:

Պահքի Լուծումը (Թաթախում)

Ավանդական սեղանի բաղադրիչները.

1. Ներկված ձու: Հայկական ավանդույթի համաձայն՝ ձուն ներկում են բնական միջոցներով, հիմնականում՝ սոխի կեղևով, որը տալիս է մուգ կարմիր գույն: Կարմիր գույնը խորհրդանշում է Քրիստոսի թափած արյունը, որով փրկվեց մարդկությունը:
2. Ձուկ: Ի տարբերություն Զատկի հաջորդ օրվա մսային ուտեստների, Ավագ Շաբաթ երեկոյան հիմնականում ձուկ են մատուցում (իշխան, սիգ կամ թառափ):
3. Չամիչով փլավ: Չամիչը խորհրդանշում է հավատացյալներին, իսկ սպիտակ բրինձը՝ մարդկությունը:
4. Կանաչի: Տարբեր տեսակի տապակած կամ թարմ կանաչիները խորհրդանշում են կյանքի վերածնունդը և գարունը:
5. Գինի: Կարմիր գինին, որը խորհրդանշում է Քրիստոսի արյունը:

Ինչպե՞ս են նշում Հայաստանում

Հայաստանում Ավագ Շաբաթը համազգային հոգևոր զարթոնքի օր է: Թեև այն աշխատանքային օր է, սակայն երեկոյան ժամերին եկեղեցիները լի են լինում բազմությամբ:

Եկեղեցական արարողություններ

Ընտանեկան միջավայր

Գործնական տեղեկատվություն

Եթե դուք պլանավորում եք այցելել Հայաստան April 4, 2026 թվականին, ահա մի քանի կարևոր կետեր.

1. Տրանսպորտ և խանութներ: Քանի որ Ավագ Շաբաթը պաշտոնական ոչ աշխատանքային օր չէ, տրանսպորտը և խանութները գործում են սովորական գրաֆիկով: Սակայն երեկոյան ժամերին եկեղեցիների հարակից փողոցները կարող են լինել մարդաշատ:
2. Եկեղեցի այցելություն: Եթե ցանկանում եք մասնակցել Ճրագալույցի Պատարագին, խորհուրդ է տրվում եկեղեցի գնալ առնվազն մեկ ժամ շուտ, քանի որ տեղերը սահմանափակ են լինում: Հայկական եկեղեցիներում ընդունված է կանանց համար գլխաշոր կրել, թեև դա պարտադիր չէ բոլոր վայրերում, բայց խրախուսելի է որպես հարգանքի նշան:
3. Ռեստորաններ: Շատ ռեստորաններ այս օրը մատուցում են հատուկ Զատկական մենյու: Եթե ցանկանում եք փորձել ավանդական թաթախման ընթրիքը, ավելի լավ է նախապես սեղան ամրագրել:

Արդյո՞ք Ավագ Շաբաթը պետական տոն է

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության համաձայն՝ Ավագ Շաբաթը չի համարվում պաշտոնական հանգստյան օր կամ տոնական ոչ աշխատանքային օր: Այն կրոնական հիշատակության օր է: