Tajikistan • May 1, 2026 • Friday
Also known as: Рӯзи Меҳнат
Рӯзи Меҳнат, ки онро ҳамчун Рӯзи байналмилалии коргарон ё танҳо 1 май низ мешиносанд, яке аз он санаҳои таърихист, ки дар тӯли асрҳо на танҳо дар Тоҷикистон, балки дар тамоми ҷаҳон эҳтироми хосса пайдо кардааст. Ин рӯз барои мардуми мо танҳо як иди расмӣ нест; он рамзи арҷ гузоштан ба заҳмати инсон, эҳтиром ба ҳар як касе, кdın шабу рӯз дар майдонҳои кор, корхонаҳо, мактабҳо, беморхонаҳо ва киштзорҳо заҳмат мекашад, мебошад. Дар Тоҷикистон, кишваре, ки аз қадимулайём замини кишоварзӣ ва меҳнати содиқона будааст, ин ид мояи ифтихори ватандӯстӣ ва созандагӣ аст. Ин рӯз ҳамчун оғози фасли нави баҳорон, ки табиат аз нав зинда мешавад, низ эътибор пайдо мекунад, ва ин мутобиқати табиӣ бо рӯҳияи эҳёи ҷамъиятӣ якҷоя шуда, фазои махсуси ҷашнӣ ва пур аз умедро ташкил медиҳад.
Моҳи май дар Тоҷикистон, хусусан дар водиҳои сарсабз ва кӯҳистонҳои нурфисо, як вақти беҳамтоест, ки ҳаво гарм шуда, табиат гул мекунад. Рӯзи Меҳнат дар чунин фазо табдил ба як ҷашни умумии халқӣ мегардад, ки дар он на танҳо расмиятҳои давлатӣ, балки анъанаҳои мардумӣ низ мавқеи аввалиндараҷа мегиранд. Ин рӯз барои бисёриҳо имкониятест барои истироҳат дар табиат, барои оилаҳо ҷамъ омадан ва барои сипос гуфтан ба он касоне, ки дар рушди иқтисодиёти хонавода ва давлат саҳм мегузоранд. Аз ин рӯ, ҳар сол 1 май дар шаҳрҳои бузург ва деҳоти дурдаст фазои хоссе пайдо мешавад, ки пур аз садои таронаҳо, овози хандаҳои кӯдакон ва ҳамовозии садои коргарон аст.
Арзиши аслии ин ид дар он аст, ки он ҳеҷ гоҳ фаромӯш намекунад, ки пешрафти ҳар як ҷомеа аз заҳмати инсон сарчашма мегирад. Дар Тоҷикистон, ки иқтисодиёти он дар асоси кишоварзӣ, саноат ва хидматрасонӣ асос ёфтааст, Рӯзи Меҳнат бештар аз як ид нишондиҳандаи ягонагии халқ аст. Ин рӯз моҳияти башардӯстона дошта, ҳамаи онҳоеро, ки бо дасти худ заминро шикастанд, ободонӣ карданд, нури илму маърифатро паҳн намуданд, ё дар ҳифзи саломатии ҷомеа саҳм гузоштанд, якҷоя мепайвандад. Ҳамин тавр, ин ид на танҳо ҷашни коргарони саноатист, балки иди ҳамаи касоне аст, ки дар роҳи ободонии Ватан саҳм мегузоранд.
Дар соли 2026, Рӯзи Меҳнат дар Тоҷикистон рӯзи панҷшанбе, моҳи майи May 1, 2026 таҷлил мегардад. Ин сана ҳамасола 1 май муқаррар шудааст, яъне он санаи доимӣ ва ғайриқобили тағйир аст. Аз сабаби он ки тақвими мелодӣ ҳамасола рӯзҳои ҳафтаро тағйир медиҳад, рӯзи ҳафтаи ид метавонад фарқ кунад, аммо моҳу рӯзи он ҳамеша якхел боқӣ мемонад.
Тибқи иттилооти мавҷуда, то рӯзи ҷашн 73 рӯз боқӣ мондааст. Ин як имконияти хубест барои омодагӣ ба ид, на танҳо аз нуқтаи назари расмӣ, балки аз нуқтаи назари оилавӣ ва иҷтимоӣ низ. Мардум аксаран истифода мебаранд, ки пеш аз ид дар бозорҳо харидорӣ кунанд, ҷойҳои истироҳатиро омода созанд ва барои ташкили чорабиниҳои хурди оилавӣ тадбир бинанд.
Соли 2026 ин сана рӯзи панҷшанбе аст, ки барои бисёре аз корхонаҳо ва муассисаҳо идомаи ҳафтаи кориро ташкил медиҳад. Дар ҷомеаи муосири Тоҷикистон, ки ҳафтаи корӣ аз душанбе то ҷумъа мебошад, панҷшанбе метавонад ҳамчун рӯзи кории оддӣ бошад, аммо бо рӯҳияи ҷашнӣ. Ин хусусият имкон медиҳад, ки ҷашн гирифта шавад ҳам дар доираи фаъолияти корӣ, ҳам дар шакли иловагии истироҳату тафреҳ.
Барои сокинон ва меҳмонони кишвар муҳим аст, ки донанд: 1 май ҳамасола 1 май аст. Ҳеҷ гоҳ ин сана дигаргун намешавад. Ва агар шумо хоҳед, ки дар ин рӯз дар Тоҷикистон бошед, бояд ин сарчашмаи идонаро дар назар гиред, зеро дар ҳамин рӯз фазои шаҳрҳо, хусусан Душанбе ва Хуҷанд, пур аз чорабиниҳои гуногун мешавад.
Таърихи Рӯзи Меҳнат аз он даврае сарчашма мегирад, ки дар охири асри XIX дар Аврупо ва Амрико ҳаракатҳои коргарӣ барои ҳуқуқи беҳтари меҳнатӣ мубориза мебурданд. Дар таърих, 1 май 1886 дар Шикагои Амрико гузаронидани эътирозҳои калони коргарон, ки барои кам кардани соатҳои корӣ («ҳашт соати корӣ») мубориза мебурданд, санаи таърихӣ шуд. Ин ҳаракат сабаб гардид, ки Созмони Байналмилалии Коргарон (Интернационали якум) соли 1889 1 майро ҳамчун Рӯзи байналмилалии ҳамдиҳии коргарон эълон кунад. Аз он вақт инҷониб, ин сана дар бисёр кишварҳо ҳамчун иди коргарон ҷашн гирифта мешавад.
Дар Тоҷикистон, ки то соли 1991 қисми Иттиҳоди Шӯравӣ буд, ин ид таърихи тӯлонӣ дорад. Дар давраи Шӯравӣ, 1 май ҳамчун Рӯзи байналмилалии ҳамдиҳии коргарон таҷлил мешуд ва он яке аз идҳои асосии давлатӣ буд. Дар ин рӯз дар майдонҳои шаҳрҳо гузаронидани парадҳои бузурги низомӣ ва ҳамчунин парадҳои ҳунарӣ, ки дар онҳо намояндагони корхонаҳо, мактабҳо, коллеҷҳо, ҳарбӣ ва иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ иштирок мекарданд, анъана буд. Ин чорабиниҳо барои ташвиқу тарғиби идеалҳои «меҳнати шӯравӣ» ва баланд бардоштани рӯҳияи иҷтимоӣ хизмат мекарданд.
Баъд аз истиқлолият дар соли 1991, Тоҷикистон ҳамчун давлати мустақил ин санаи таърихиро идома дод. Аммо, вобаста ба тағйироти сиёсӣ ва иҷтимоӣ, шакл ва мазмуни он тадриҷан тағйир ёфт. Имрӯз Рӯзи Меҳнат дар Тоҷикистон на ҳамчун иди иҷбории давлатӣ, балки ҳамчун иди эҳтиром ба заҳмати ҳар як инсон, ки дар рушди иқтисодиёти кишвар, ҳифзи иҷтимоӣ, таълиму тарбия, тандурустӣ ва дигар соҳаҳо саҳм мегузорад, эътибор пайдо кардааст. Ин ид ҳоло ҳам дар байни мардум маъруф аст, гарчанде ки шумораи онҳое, ки дар корхонаҳои калони саноатӣ кор мекунанд, камтар шудааст, аммо ҳанӯз ҳам фарҳанги эҳтиром ба заҳмат ҳамчун арзиши миллии Тоҷикистон боқӣ мондааст.
Дар таърихи навини Тоҷикистон, ин ид ҳамчунин ифодакунандаи ягонагии миллии он аст, зеро заҳмати инсон дар ҳамаи соҳаҳо, новобаста аз он ки дар кишоварзӣ, саноат, хидматрасонӣ ё илм бошад, ҳамчун омили асосии пешрафти кишвар эътироф мешавад. Ин тағйирот дар тафаккури ҷамъиятӣ нишон медиҳад, ки Тоҷикистон мехоҳад ҳама гуна заҳмати содиқонаро эҳтиром кунад, на танҳо он чизеро, ки идеологияи пешин ташвиқ мекард.
Тавре ки тадқиқот нишон медиҳад, дар Тоҷикистон Рӯзи Меҳнат ҳарчанд расман ҳамчун рӯзи истироҳати пурра эътироф нашудааст, аммо мардум ҳамчунин фазои ҷашниро эҷод мекунанд. Ин ид дар шаҳрҳои калон, аз қабили Душанбе ва Хуҷанд, бо гузаронидани чорабиниҳои гуногун, аз ҷумла парадҳо, консертҳо, намоишҳои ҳунарӣ ва фестивалҳои мардумӣ таҷлил мешавад. Дар ин рӯз, шаҳрвандон метавонанд дар майдонҳои асосии шаҳр, аз ҷумла Майдони Абдуллоҳи Қаҳҳоров дар Душанбе, намоиши гурӯҳҳои гуногуни иҷтимоиро бинанд, ки бо баннерҳо, шиорҳо ва либосҳои рангоранги худ ҳунарнамоӣ мекунанд. Суханрониҳои расмӣ, ки дар онҳо заҳмати ростину содиқона таъриф мешавад, ва қабули ҷоизаҳо барои коргарони намунавӣ аз ҷумлаи барномаҳои асосии ин чорабиниҳо мебошанд.
Бо вуҷуди он ки бисёре аз корхонаҳо ва муассисаҳои давлатӣ метавонанд дар ин рӯз фаъолияти маъмулӣ дошта бошанд, аксари одамон истифода мебаранд, ки рӯзи истироҳати худро дар табиат гузаронанд. Дар боғҳои шаҳрӣ, аз ҷумла Боғи Ирам дар Душанбе, ё дар гирду атрофи шаҳр, одамон гирд омада, тановул мекунанд, гӯшт мепазанд ( barbecue) ва вақтҳои хушро якҷоя мегузаронанд. Ин анъанаи хонаводагӣ, ки бо фасли баҳор ва ободонии табиат пайванди ногусастани дорад, имкон медиҳад, ки одамон аз стрессҳои ҳаёти ҳаррӯза дур шуда, бо оила ва дӯстон истироҳат кунанд.
Дар шаҳру ноҳияҳои хурдтар, ин ид одатан бо ташкили мусобиқаҳои варзишӣ, ҳамоишҳои фарҳангӣ ва бозорҳои ҳунармандон ҷашн гирифта мешавад. Ҳунармандони маҳаллӣ дастовардҳои худ, аз қабили гулдӯзӣ, қолинҳои дастӣ
Common questions about Labor Day / May Day in Tajikistan
Иди Меҳнат, ки ҳамчун Рӯзи меҳнат низ маълум аст, ҳамасола дар моҳи май таҷлил мешавад. Дар соли 2026 ин сана рӯзи Friday, яъне May 1, 2026 мебошад. Аз имрӯз, 12 январи соли 2026, то ин рӯз 110 рӯз боқӣ мондааст.
Не, ин рӯз иди давлатӣ ё таътили расмӣ дар сатҳи кишвар нест. Он ҳамчун иди эътиборӣ (observance) таъин шудааст, яъне барои аксари одамон ин рӯзи кории муқаррарӣ боқӣ мемонад. Дар ин рӯз маъмуриятҳо, мактабҳо ва як қисми ташкилотҳо метавонанд соатҳои кории худро кӯтоҳ кунанд, аммо бисёри одамон ҳамчунон кор мекунанд.
Ин ҷашн аз давраи Шӯравӣ бокӣ мондааст ва ҳадафи он таҷлили ҳамбастагии коргарон ва ҷашни дастовардҳои меҳнат аст. Пас аз истиқлолият, ин суннат идома ёфта, барои поси хотири саҳмгузорони рушди Тоҷикистон, аз ҷумла коргарони заводҳо, кишоварзон, омӯзгорон ва кормандони давлатӣ истифода мешавад.
Агарчанде ки ин рӯзи корӣ аст, сокинон фазои ҷашниро тавассути фестивалҳои умумихалқӣ, барномаҳои консертӣ ва бозорҳои хайриявӣ дар саросари кишвар эҷод мекунанд. Дар шаҳрҳои Душанбе ва Хуҷанд парадҳо баргузор мешаванд, ки дар онҳо намояндагони бахшҳои гуногун бо шиорҳо мешаванд. Бисёри одамон бошанд, истироҳатро бо таомҳои пухташуда дар табиат ё дигар фаъолиятҳои берун аз хона пеш мегиранд.
Дар шаҳрҳои Душанбе ва Хуҷанд, ин рӯз одатан бо парадҳои идона оғоз мешавад, ки дар онҳо гурӯҳҳо аз соҳаҳои гуногун бо парчамҳо ва шиорҳо иштирок мекунанд. Инчунин, суханрониҳои расмӣ дар таърифи "меҳнати содиқона" ва тақдими ҷоизаҳо ба кормандони намунавӣ гузаронида мешаванд. Дар боғҳои шаҳрӣ бозорҳои ҳунармандон барпо мешаванд, ки дар онҳо қолинҳои дастбофта ва гулдӯзӣ фурӯхта мешаванд.
Барои сайёҳон, ин рӯз фурсати хубест барои мушоҳидаи фарҳанги маҳаллӣ бе мушкилоти калон. Шумо метавонед дар парадҳо ё бозорҳои Душанбе ва Хуҷанд иштирок кунед, таомҳои халқиро дар бозорҳо бичашед. Насли нақлиёти ҷамъиятӣ муқарраран кор мекунад, аммо дар боғҳо метавонанд одамон зиёд ҷамъ шаванд. Ҳеҷ гуна басташавии калон вуҷуд надорад, бинобар ин меҳмонхонаҳо ва ҷойҳои диданӣ кушода мемонанд. Акс гирифтан аз барномаҳои ҷашнӣ монеае надорад, зеро рӯз хурсандӣ аст.
Дар рӯзи Иди Меҳнат, ки иди эътиборӣ аст, аксари муассисаҳои давлатӣ, мактабҳо ва як қисми ташкилотҳо метавонанд соатҳои кории худро кам кунанд ё барномаҳои ҷашнӣ гузаронанд, аммо он рӯзи кории муқаррарӣ боқӣ мемонад. Бинобар ин, барои аксари одамон кор қатъ намешавад. Барои дақиқ кардани соатҳои кории макони мушаххас, беҳтар аст, ки низоми маҳаллиро наздиктар санҷед.
Иди Меҳнат дар Тоҷикистон нисбат ба идҳои давлатӣ, мисли Наврӯз, иди камтар расмӣ ва аҳамияти маҳдудтар дорад. Наврӯз ҳамчун иди бузурги миллии таърихӣ ва фарҳангӣ ҷашн гирифта мешавад, дар ҳоле ки Иди Меҳнат бештар ҷашни соҳавӣ – ҷашни меҳнат ва коргарон аст, ки аз суннати Шӯравӣ боқӣ мондааст.