Nauryz Holiday

Наурыз мейрамы: Қазақстандағы көктем мен жаңару мерекесі

Наурыз – бұл жай ғана күнтізбелік мереке емес, бұл қазақ халқының жаны, оның тарихы мен болашаққа деген үміті. «Наурыз» сөзі парсы тілінен аударғанда «жаңа күн» деген мағынаны білдіреді. Бұл күн – табиғаттың оянуының, күн мен түннің теңелуінің және тіршіліктің жаңа айналымының басталуының символы. Қазақстан халқы үшін бұл мейрам ерекше маңызға ие, өйткені ол ұлттық бірлікті, береке мен татулықты паш етеді. Наурыз мейрамында араз жандар татуласып, адамдар бір-біріне жақсы тілектер айтып, ақ дастарқан басында бас қосады.

Бұл мерекенің ерекшелігі – оның терең философиясында. Наурыз – діни мереке емес, ол көне дәуірден келе жатқан, көшпелілер мәдениетімен тығыз байланысты халықтық той. Ол қыстың суығынан аман шығып, шуақты көктемге аяқ басқан жұрттың қуанышын бейнелейді. Қазіргі Қазақстанда Наурыз заманауи сипат алып, елімізде тұратын 130-дан астам этностың басын біріктіретін ортақ құндылыққа айналды. Мереке кезінде қалалар мен ауылдар түрленіп, айнала нұрға бөленеді, ал халықтың көңіл-күйі көтеріңкі болады.

2026 жылғы Наурыз мейрамы қашан?

2026 жылы Наурыз мейрамының негізгі күні – Monday, March 23, 2026. Қазақстанның ресми күнтізбесіне сәйкес, мерекелік демалыстар 21 наурыздан 23 наурызға дейін жалғасады.

Қазіргі уақыттан бастап осы айтулы күнге дейін 79 күн қалды.

Наурыз мейрамының күні тұрақты болып табылады және ол жыл сайын күн мен түннің теңелу кезеңіне, яғни 21-22 наурызға сәйкес келеді. Алайда, 2024 жылдан бастап Қазақстанда Наурызды тойлаудың жаңа форматы – «Наурызнама» онкүндігі енгізілді. Бұл мерекенің ауқымын кеңейтіп, оны 14 наурыздан 23 наурызға дейін созуға мүмкіндік берді. Әр күннің өзіндік мағынасы мен атауы бар, бұл мерекенің мазмұнын байыта түседі.

Наурыздың шығу тарихы мен мәні

Наурыз мейрамының тарихы тым тереңде жатыр. Кейбір деректер бойынша, бұл мерекенің тойланып келе жатқанына 5000 жылдан асқан. Ол ежелгі шумерлер мен парсы мәдениетінде бастау алып, кейіннен бүкіл Орталық Азия халықтарының ортақ қазынасына айналды. Көшпелі қазақ халқы үшін бұл «Ұлыстың ұлы күні» деп аталған. Бұл күні табиғат жаңарып, мал төлдеп, жер бусанатын уақыт ретінде ерекше қастерленген.

Кеңес өкіметі тұсында 1926 жылы бұл мерекені тойлауға тыйым салынған болатын. Тек 1988 жылы ғана халықтың қалауымен және зиялы қауымның қолдауымен Наурыз қайта жаңғырды. 1991 жылдан бастап ол мемлекеттік мәртебеге ие болды. Бүгінгі таңда Наурыздың логотипі ретінде өткенді, бүгінді және болашақты бейнелейтін үш қызғалдақ бейнесі таңдалған. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен мереке халықтық бірлікті нығайтатын, қайырымдылық пен отбасылық құндылықтарды дәріптейтін жаңа мазмұнмен толықты.

Наурызнама: Он күндік мерекелеу кестесі

Қазақстанда Наурызды тойлаудың жаңа тұжырымдамасы бойынша 14-23 наурыз аралығында келесідей тақырыптық күндер атап өтіледі:

1. 14 наурыз – Көрісу күні (Амал мерекесі): Бұл күні адамдар бір-бірімен қауышып, қол алысып, «Жасың құтты болсын!» деп тілек айтады. Бұл – бауырмалдықтың белгісі.
2. 15 наурыз – Қайырымдылық күні: Мұқтаж жандарға көмек көрсету, қайырымдылық іс-шараларын өткізу дәстүрге айналған.
3. 16 наурыз – Шаңырақ күні: Отбасылық құндылықтарды дәріптеуге арналған күн. Үлкендерге құрмет көрсетіліп, отбасы мүшелері бас қосады.
4. 17 наурыз – Ұлттық іс-шаралар күні: Халықтық дәстүрлер мен мәдениетті насихаттауға арналған.
5. 18 наурыз – Ұлттық киім күні: Бүкіл ел бойынша адамдар қазақы нақыштағы киімдер киіп, ұлттық стильді дәріптейді.
6. 19 наурыз – Жаңару күні: Көктемгі ағаш егу, қоршаған ортаны тазарту жұмыстары жүргізіледі.
7. 20 наурыз – Ұлттық спорт күні: Қазақша күрес, көкпар, аударыспақ, теңге ілу сияқты спорттық ойындар ұйымдастырылады.
8. 21 наурыз – Ынтымақ күні: Халықтың бірлігі мен татулығын паш ететін жаппай мерекелік шаралар.
9. 22 наурыз – Жыл басы: Жаңа жылдың келуін салтанатты түрде тойлау, басты мерекелік концерттер мен іс-шаралар.
10. 23 наурыз – Тазару күні: Жаңа жылға таза ниетпен, таза оймен қадам басу символы ретінде қорытындылау күні.

Халық Наурызды қалай тойлайды?

Наурызды тойлау – бұл үлкен дайындықты қажет ететін процесс. Мереке алдында адамдар үйлерін тазалап, қарыздарынан құтылуға тырысады, ренжіскен жандармен татуласады.

Наурыз көже – мерекенің басты символы Мерекенің ең басты дәстүрлі асы – Наурыз көже. Ол міндетті түрде жеті түрлі дәмнен (су, ет, тұз, май, ақ (сүт немесе айран), бидай, жүгері немесе күріш) тұруы тиіс. Жеті саны қазақ халқы үшін қасиетті болып саналады. Наурыз көжені тойып ішу – келер жылдың берекелі, молшылыққа толы болатынының кепілі деп сенген. Әрбір шаңырақ қонақтарға есігін айқара ашып, көже ұсынады.

Мерекелік іс-шаралар мен ойындар Қалалар мен ауылдардың орталық алаңдарында киіз үйлер тігіліп, нағыз этно-ауылдар бой көтереді. Мұнда: Алтыбақан: Жастардың жиналып, ән айтып, тербелетін үлкен әткеншегі. Ұлттық ойындар: Көкпар (ат үстіндегі тартыс), бәйге (ат жарысы), қазақша күрес және асық ату сияқты ойындар халықтың рухын көтереді. Өнер көрсету: Домбырамен күй тартылып, ақындар айтысы ұйымдастырылады. «Қара жорға» биі биленіп, халықтық фольклорлық ансамбльдер өнер көрсетеді.

Мемлекеттік мекемелер мен мектептер: Барлық мемлекеттік органдар, банктер (кезекші бөлімшелерден бөлек), мектептер мен университеттер жабық болады. Бизнес: Көптеген жеке компаниялар мен кеңселер де жұмыс істемейді. Сауда және ойын-сауық: Ірі сауда орталықтары, мейрамханалар, базарлар мен супермаркеттер, әдетте, жұмыс істей береді, тіпті мерекелік жеңілдіктер ұсынады. Қоғамдық көліктер де жұмыс істейді, бірақ кейбір орталық көшелер шерулер мен мерекелік шараларға байланысты жабылуы мүмкін.

2026 жылы Наурыз демалысы сенбі мен дүйсенбі аралығына түсетіндіктен, қазақстандықтар қатарынан бірнеше күн демалып, туған-туыстарын аралауға, саяхаттауға немесе қалалық мерекелерге қатысуға толық мүмкіндік алады.

Наурыз – бұл тек өткенді еске алу емес, бұл болашаққа нық қадам басу. Бұл күні айтылған әрбір ақ тілек орындалады, әрбір жасалған қайырымды іс еселеніп қайтады деп сенеміз. Қазақстанның әрбір түкпіріндегі мерекелік думан елдің бірлігі мен берекесін арттыра түспек. Наурыз мейрамы баршаңызға құтты болсын, ақ мол, жыл берекелі болсын