Day off for Nauryz

Қазақстанда Наурыз мейрамының ресми күндері 21, 22 және 23 наурыз болып табылады. Алайда, 2026 жылы 21 наурыз сенбіге, ал 22 наурыз жексенбіге сәйкес келгендіктен, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес демалыс күндері жұмыс күндеріне ауыстырылады. Осылайша, 24 және 25 наурыз күндері де демалыс болып жарияланып, жалпы мерекелік демалыс 21 наурыздан 25 наурызға дейін созылады. Бұл – ел тарихындағы ең ұзақ демалыс кезеңдерінің бірі.

Наурыз мейрамының күні ай күнтізбесіне немесе басқа факторларға байланысты өзгермейді, ол жыл сайын күн мен түннің теңелуі кезеңінде, яғни 21 наурызда басталады. Бірақ демалыс күндерінің саны мен реті жыл сайынғы күнтізбелік ерекшеліктерге қарай Үкімет қаулысымен реттеліп отырады.

Наурызнама: Он күндік мерекелеу дәстүрі

2026 жылы Қазақстан Наурызды жаңа форматта – «Наурызнама» тұжырымдамасы бойынша тойлайды. Бұл формат 14 наурыздан бастап 23 наурызға дейін созылатын, әр күні ерекше мағынаға ие он күндікті қамтиды:

1. 14 наурыз – Көрісу күні (Амал мерекесі): Бұл күн әсіресе Қазақстанның батыс өңірлерінде ерекше тойланады. Адамдар ерте тұрып, көрші-көлемді, ағайын-туысты аралап, қол алысып көріседі. «Жасың құтты болсын!» деп тілек айтып, қыстан аман шыққандарына қуанады. Бұл – бауырмалдықтың белгісі.
2. 15 наурыз – Қайырымдылық күні: Бұл күні мұқтаж жандарға көмек көрсету, қайырымдылық шараларын ұйымдастыру дәстүрге айналған. Халқымыз «Берген қол алушы қолдан қайырлы» деп есептеген.
3. 16 наурыз – Мәдениет және ұлттық салт-дәстүр күні: Музейлерде, театрларда және мәдениет үйлерінде қазақтың бай мұрасын дәріптейтін іс-шаралар өтеді. Жас ұрпаққа ұлттық құндылықтар насихатталады.
4. 17 наурыз – Шаңырақ күні (Отбасылық құндылықтар): Бұл күні отбасы мүшелері бір дастарқан басына жиналып, үлкендердің батасын алады. Отбасылық тәрбие мен шаңырақтың беріктігіне баса назар аударылады.
5. 18 наурыз – Ұлттық киім күні: Бүкіл ел бойынша адамдар жұмысқа, оқуға немесе серуенге қазақтың ұлттық ою-өрнегімен безендірілген киімдерін киіп шығады. Бұл – ұлттық мақтаныштың көрінісі.
6. 19 наурыз – Жаңару күні (Ағаш отырғызу): Көктемнің келуімен табиғатты аялау мақсатында жаппай ағаш егу, арықтарды тазалау шаралары жүргізіледі. Бұл – экологиялық мәдениеттің символы.
7. 20 наурыз – Ұлттық спорт күні: Қалалар мен ауылдарда ат жарысы (бәйге), көкпар, аударыспақ, қазақша күрес және тоғызқұмалақтан жарыстар ұйымдастырылады.
8. 21 наурыз – Ынтымақ күні: Бұл күн жалпыхалықтық бірлікті паш етеді. Елдің барлық аймақтарында шерулер мен мерекелік іс-шаралар басталады.
9. 22-23 наурыз – Жыл басы және Тазару күні: Бұл күндері негізгі мәдени шаралар, этно-ауылдардағы той-думандар шарықтау шегіне жетеді. Адамдар үйлерін тазалап, ескі заттардан арылып, жаңа жылды таза ниетпен қарсы алады.

Наурыз көже және дастарқан мәзірі

Наурыз мерекесінің басты символы – Наурыз көже. Бұл тек қана дәмді тағам емес, ол – тоқшылық пен берекенің нышаны. Дәстүр бойынша, Наурыз көже 7 түрлі дәмнен тұруы тиіс. Бұл жеті саны қазақ ұғымында қасиетті саналады.

Көженің құрамына әдетте мыналар кіреді:

1. Су – тіршілік көзі.
2. Тұз – дәмнің негізі.
3. Сүт немесе айран (ақ) – пәктік пен молшылықтың белгісі.
4. Ет (әдетте сүрленген ет) – тоқшылықтың нышаны.
5. Бидай немесе арпа – өнімділіктің белгісі.
6. Күріш – өсімталдықтың белгісі.
7. Май – дәм мен қуаттың көзі.

Сонымен қатар, дастарқанға бауырсақ, қымыз, шұбат, құрт, ірімшік және қазақтың дәстүрлі ет тағамдары қойылады. Дастарқанның мол болуы – алдағы жылдың құтты болуының кепілі деп саналады.

Мерекелік шаралар мен халықтық ойындар

Наурыз мейрамында Қазақстанның кез келген нүктесінде үлкен мерекелік бағдарламалар ұйымдастырылады. Орталық алаңдарда киіз үйлер тігіліп, олардың ішінде ұлттық жәдігерлер көрмесі өтеді.

Алтыбақан: Жастардың жиналатын ең сүйікті орны – алтыбақан. Бұл – тербелмелі әткеншек, мұнда ән айтылып, күй тартылады. Алтыбақан жастардың танысып, тіл табысуына мүмкіндік беретін әлеуметтік орын қызметін атқарады.

Айтыс: Ақындардың сөз сайысы – Наурыздың ажырамас бөлігі. Домбыраның сүйемелдеуімен ақындар елдің жағдайын, мерекенің маңызын және адамгершілік құндылықтарды жырға қосады.

Спорттық жарыстар: Қазақша күрес, арқан тартыс және асық ату ойындарына кез келген адам қатыса алады. Жеңімпаздарға бағалы сыйлықтар мен мал беріледі. Сонымен қатар, қала сыртындағы ипдромдарда ат бәйгесі өтіп, шабандоздар шеберліктерін көрсетеді.

Этно-ауылдар: Ірі қалаларда (Алматы, Астана, Шымкент) арнайы этно-ауылдар құрылады. Онда келушілер қолөнершілердің жұмысын көріп, өздері де шеберлік сабақтарына қатыса алады. Садақ ату, қыш құмыра жасау немесе киіз басу сияқты көне өнер түрлері қайта жаңғыртылады.

Саяхатшылар мен шетелдік қонақтарға арналған кеңестер

Егер сіз 2026 жылғы Наурыз мерекесі кезінде Қазақстанға келуді жоспарласаңыз, келесі жайттарды ескергеніңіз жөн:

1. Демалыс күндері: 21 наурыздан 25 наурызға дейін барлық мемлекеттік мекемелер, банктер және ХҚКО-лар (ЦОН) жабық болады. Сондықтан қаржылық және құжаттық шаруаларыңызды алдын ала шешіп алған дұрыс.
2. Сауда орындары мен мейрамханалар: Ірі сауда орталықтары мен супермаркеттер әдетте жұмыс істей береді, бірақ жұмыс кестесі қысқаруы мүмкін. Мейрамханаларда орын алдын ала брондау қажет, себебі бұл күндері адам өте көп болады.
3. Киім үлгісі: Наурыз – көктем мерекесі болғанымен, Қазақстанның солтүстік және орталық аймақтарында бұл кезде әлі қар жатуы мүмкін немесе суық жел соғады. Сондықтан жылы киім мен ыңғайлы аяқ киім алуды ұмытпаңыз. Ал егер сізде қазақы нақыштағы заманауи киім болса, оны 18 наурыз күні киіп, жергілікті халықтың ілтипатына бөлене аласыз.
4. Сәлемдесу: Мереке күндері адамдарға «Наурыз құтты болсын!» деп айту дәстүрге айналған. Бұған жауап ретінде «Бірге болсын!» деп айту керек.
5. Қонақжайлылық: Егер сізді біреу үйіне дәм татуға шақырса, бас тартпағаныңыз жөн. Қазақ халқы үшін қонақ – құдайдың жіберген сыйы. Үйге кіргенде аяқ киіміңізді шешуді және дастарқан басында ұсынылған тағамнан дәм татуды ұмытпаңыз.

Ресми мәртебесі: Бұл күні не ашық, не жабық?

March 24, 2026 - Қазақстандағы мемлекеттік мереке аясындағы ресми демалыс күні. Бұл күні еңбек заңнамасына сәйкес жұмыс істеуге тыйым салынады (үздіксіз жұмыс істейтін өндірістер мен жедел қызметтерді қоспағанда).