Defender of the Fatherland Day

Отан Қорғаушылар күні: Қазақстандағы ұлттық мереке туралы толық нұсқаулық

Отан Қорғаушылар күні – бұл Қазақстанда жыл сайын 7 мамырда атап өтілетін мемлекеттік мереке. Бұл күн еліміздің Тәуелсіздік алғаннан кейінгі қарулы күштерінің негізі қаланған күнімен байланысты. 1992 жылдың 7 мамырында Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері құрылды. Осы тарихи оқиғаны еске алу мақсатында 2012 жылдың қазан айында қабылданған Президент Жарлығымен 7 мамыр Отан Қорғаушылар күні ретінде бекітілді. Бұл мереке еліміздің қорғаныс қабілетін нығайтуға, әскери қызметшілердің, ардагерлердің, құтқарушылардың және қауіпсіздік органдары қызметкерлерінің еңбегін тануға арналған.

Бұл күннің ерекшелігі – ол Қазақстанның өзіндік әскери тарихын, мемлекеттік тәуелсіздігін баса көрсетеді. Кеңес Одағы тарихында 23 ақпанда аталып өтілетін "Отан қорғаушылар күні" әлі күнге кейбір посткеңестік елдерде тойланса да, Қазақстан оны 7 мамырға ауыстырып, өзінің жаңа әскери дәстүрлерін қалыптастырды. Бұл шешім еліміздің ұлттық қауіпсіздік саясатының дербестігін, әскери реформаларының маңыздылығын білдіреді. 7 мамыр күні тұтас қоғам болып ержүрек жауынгерлерге, аталарымыздың ерліктеріне тағзым етеміз. Бұл мереке сонымен қатар Ұлы Отан соғысы ардагерлерін еске алумен ұштасып жатады. 1,2 миллионнан астам қазақстандық соғысқа аттанса, соның ішінде 500-ден астамы Кеңес Одағының Батыры атағына ие болған. Осы батырлардың рухы осы мерекенің негізгі рәміздерінің бірі болып табылады.

Отан Қорғаушылар күні – бұл отбасылық, қоғамдық және мемлекеттік деңгейдегі маңызды дата. Қазақстандықтар үшін бұл күн әскери қызметтің құрметтелуімен қатар, ер азаматтардың отбасы мен қоғам алдындағы жауапкершілігін білдіреді. Қоғамда бұл мереке "ерлер күні" ретінде қарастырылады, ол халықаралық әйелдер күнімен ұқсас әлеуметтік мәнге ие. Бұл күні әйелдер мен балалар әкелері мен ағаларын, сондай-ақ әскери қызметшілерді құттықтап, сыйлықтар береді. Бұл мерекенің рухани-адамгершілік мәні зор: ол патриотизмді, Отанға деген сүйіспеншілікті, ұрпақтар сабақтастығын нығайтады. 7 мамырда бүкіл ел бойынша митингілер, салтанатты жиындар, концерттер, көрмелер өткізіледі, оларда әскери бөлімдер мен ардагерлер ұйымдары белсенді қатысады. Бұл күннің тағы бір ерекшелігі – оның қазіргі заманғы қауіпсіздік мәселелерімен, әскери-патриоттық тәрбиемен тығыз байланыстылығы. Жастар арасында әскери қызметтің престижін арттыру, Отан қорғаудың маңыздылығын түсіндіру мақсатында көптеген іс-шаралар өткізіледі.

2026 жылы қашан?

2026 жылы Отан Қорғаушылар күні Thursday, May 7, 2026 күні аталып өтіледі. Бүгінгі таңда осы мерекеге дейін 79 күн қалды. Бұл күн Қазақстанда мемлекеттік мереке ретінде бекітілген және жыл сайын 7 мамырда тойланады, яғни бұл тұрақты, өзгермейтін күн. Мерекенің датасы Президент Жарлығымен ресми түрде белгіленген және оның өзгеруі мүмкін емес. 2026 жылы бұл күн бейсенбіге түседі, бұл демалыс күндерімен ұштасып, халықтың мерекені кеңінен атап өтуіне ыңғайлы жағдай жасайды.

7 мамыр – бүкілхалықтық демалыс күні. 2026 жылдың 7 мамырында еліміздің барлық мемлекеттік мекемелері, оқу орындары, көптеген кәсіпорындар мен ұйымдар жабық болады. Дегенмен, шұғыл қызмет көрсететін ұйымдар (ауруханалар, полиция, төтенше жағдайлар қызметі, коммуналдық қызметтер) толық режимде жұмыс істейді. Сондықтан, 2026 жылдың 7 мамырына жоспар құрған кезде, мемлекеттік мекемелердің жұмыс кестесін ескеру қажет. Банктер, пошта байланыс орындары және кейбір сауда орындары қысқартылған кестемен немесе мүлдем жабық болуы мүмкін. Алайда, азық-түлік дүкендері, дәріханалар және тұрмыстық қызмет көрсету орындары көбінесе жұмыс істейді. Мереке күні қала көшелерінде көлік қозғалысы шектелуі мүмкін, әсіресе салтанатты шерулер өтетін орындарда (Астана, Алматы және облыс орталықтары). 2026 жылдың 7 мамырында халықтың көптігін ескере отырып, іс-шараларға ерте келу, көлік тұрақтарын алдын ала қарастыру ұсынылады. Мереке күні ресми телеканалдар мен интернет-ресурстар арқылы тікелей эфирлер көрсетіледі, сондықтан үйде отырып та мерекелік шараларды тамашалауға болады. 2026 жылы да, егер ауа райы қолайлы болса, Астанадағы басты шеру таңғы сағат 11:00-де басталып, әуе кемелерінің көрсетілімімен өтеді. Барлық қазақстандықтарды осы маңызды күнмен құттықтаймыз!

Тарихы мен бастауы

Отан Қорғаушылар күнінің тарихы 1992 жылдың 7 мамырына барып тіреледі. Кеңес Одағының ыдырауынан кейін Қазақстан Тәуелсіздік алды, бірақ елде өзінің әскери құрылымы болмады. Осы күні, яғни 1992 жылдың 7 мамырында Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев "Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері туралы" Жарлыққа қол қойды. Осы Жарлықпен Қазақстанның Ұлттық Қарулы Күштері ресми түрде құрылды. Бұл еліміздің қорғаныс саласындағы тәуелсіздігінің алғашқы қадамы болды. Жаңа әскерді қалыптастыру үшін бұрынғы Кеңес Одағының 14-ші гвардиялық армиясының бөлімдері мен құрылымдары негізге алынды. Алайда, бұл құрылымдардың барлығы бірден Қазақстанға бағынбады. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін әскери бөлімдер арасында белгісіздіктер болды. 1992 жылдың мамырында ғана барлық әскери бөлімдер мен базалар толықтай Қазақстан Үкіметінің билігіне өтті. Осы процесс аяқталған күн – 7 мамыр – Қазақстан Қарулы Күштерінің туған күні ретінде қабылданды.

Алайда, бұл мерекенің ресми мемлекеттік деңгейде бекітілуі бірден болған жоқ. 2000 жылға дейін 7 мамыр "Халықаралық балаларды қорғау күні" ретінде аталып өтілетін. 2000 жылдың 7 мамырында ғана Президент Н.Назарбаевтың Жарлығымен бұл күн "Отан Қорғаушылар күні" деп жарияланды. Бірақ бұл әлі демалыс күні болмады. Тек 2012 жылдың 5 қазанында қабылданған "Қазақстан Республикасының мемлекеттік мерекелері туралы" Заңға сәйкес, 7 мамыр "Отан Қорғаушылар күні" мемлекеттік мереке және демалыс күні ретінде бекітілді. Осы заң 2013 жылдан бастап күшіне енгізілді. Бұл шешім Қазақстанның өзіндік әскери дәстүрін қалыптастыруға, жастар арасында патриоттық тәрбие беруге, әскери қызметтің мәртебесін көтеруге бағытталды.

Кеңес Одағы кезінде 23 ақпан "Отан қорғаушылар күні" ретінде аталып өтілетін. Тәуелсіздік алғаннан кейін кейбір посткеңестік елдер (Ресей, Беларусь және т.б.) бұл дәстүрді сақтап қалды. Алайда, Қазақстан 7 мамырды таңдады. Бұл таңдаудың терең мәні бар: 7 мамыр – Қазақстанның өзінің әскери тарихының бастауы, оның жаңа мемлекет ретінде қорғаныс қабілетін қалыптастыруының символы. Бұл күн сонымен қатар Ұлы Отан соғысындағы жеңіспен де тығыз байланысты. 1945 жылы 9 мамырда