Holiday Details
- Holiday Name
- John Chilembwe Day
- Country
- Malawi
- Date
- January 15, 2026
- Day of Week
- Thursday
- Status
- 12 days away
- About this Holiday
- John Chilembwe Day is a public holiday in Malawi
Malawi • January 15, 2026 • Thursday
Also known as: John Chilembwe Day
Tsiku la John Chilembwe ndi limodzi mwa masiku opatulika komanso ofunika kwambiri m’mbiri ya dziko la Malawi. Chaka chilichonse pa 15 Januwale, aMalawi amapuma n’cholinga choti akumbukire moyo ndi nsembe yomwe Reverend John Chilembwe anapereka polimbana ndi ulamuliro wa atsamunda a Chingerezi. Ili si tsiku lachisangalalo chaphokoso kapena maphwando am’mbali mwa msewu, koma ndi tsiku losinkhasinkha, kupemphera, komanso kulemekeza munthu yemwe anadzala mbewu ya ufulu yomwe tikusangalala nayo lero. Chilembwe amaonedwa ngati tate wa ufulu wa dziko lino chifukwa iye anali m’modzi mwa anthu oyamba kulimbana ndi nkhanza za atsamunda pogwiritsa ntchito mfundo zachikhristu komanso kusonkhanitsa anthu kuti amenyere ufulu wawo.
Chofunika kwambiri pa tsiku lino ndi mzimu wa kudzichepetsa komanso kulimba mtima. John Chilembwe sanali msirikali wophunzitsidwa nkhondo, koma anali m’busa wa mpingo wa Baptist yemwe anakhudzidwa ndi masauko a anthu ake. Ulendo wake wopita ku Lynchburg, Virginia, ku dziko la America, unamupatsa maso atsopano owonera dziko lapansi. Atabwerera ku Nyasaland (dzina lakale la Malawi), iye anakhazikitsa bungwe la Providence Industrial Mission (PIM) ku Mbombwe, m’boma la Chiradzulu. Anthu a ku Malawi amalikumbukira tsiku lino chifukwa limatikumbutsa kuti ufulu sunabwere mofatsa; unadza kudzera m’magazi ndi misozi ya anthu omwe anakana kukhala akapolo m’dziko lawo.
M’dziko la Malawi, tsiku lino limatengedwa kukhala la mtendere komanso ulemu waukulu. Zimenezi zimasiyana ndi masiku ena a maholide monga tsiku la Ufulu (Independence Day) pa 6 July, lomwe limakhala ndi ziwonetsero za usilikali ndi magule. Pa Tsiku la John Chilembwe, mitima ya aMalawi imayang’ana ku Mbombwe komanso ku tchalitchi chake chomwe chinagwetsedwa ndi azungu pambuyo pa kuukira kwa mu 1915. Ndi tsiku lofunika kwambiri pakulimbitsa mgwirizano wa dziko komanso kudziwa komwe tinachokera monga mtundu umodzi.
Chaka cha 2026, tsiku lofunika limene aMalawi onse adzakhala akupuma ndi kukumbukira ngatanyadza uyu lidzakhala pa Thursday, January 15, 2026. Pakadali pano, kwatsala masiku okwanira 12 kuti tifikire tsiku limeneli.
Tsiku la John Chilembwe ndi tsiku losasintha (Fixed Date). Mosiyana ndi maholide ena omwe amadalira masiku a mwezi kapena zochitika zapachaka zomwe zimasintha, tsiku lino limachitika nthawi zonse pa 15 Januwale. Ngakhale kuti kuukira komwe anatsogolera kunayamba pa 23 Januwale 1915, boma la Malawi linasankha tsiku la 15 Januwale kukhala tsiku la chikumbutso chaka chilichonse pofuna kulemekeza moyo wake wonse ndi masomphenya ake. Ngati tsikuli litagwera pa Loweruka kapena Lamlungu, boma nthawi zambiri limalengeza kuti Lolemba lotsatira likhale holide, koma mwambo weniweni umachitika pa tsiku lenilenilo la 15 Januwale.
Kuti timvetse chifukwa chake aMalawi amalemekeza tsiku lino, m’pofunika kuyang'ana mbiri ya John Chilembwe. Iye anabadwa cha m’ma 1871 ndipo anakulira m’manja mwa Joseph Booth, mmishonale yemwe anali ndi maganizo omasuka ndipo ankakhulupirira kuti dziko la Africa liyenera kulamulidwa ndi a Africa ("Africa for Africans"). Booth anamutenga Chilembwe kupita naye ku America mu 1897, komwe Chilembwe anakaphunzira za utumiki wa Mulungu ndipo anaona mmene anthu akuda ku America ankayesera kulimbana ndi tsankho.
Atabwerera ku Malawi mu 1900, Chilembwe anakhazikitsa Providence Industrial Mission. Iye anaphunzitsa anthu osati za m’Baibulo zokha, komanso ulimi wamakono, ukhondo, komanso mmene angadzithandizire pa moyo wawo. Komabe, zinthu zinayamba kuipa chifukwa cha dongosolo la Thangata. Dongosololi linali lokakamiza aMalawi kugwira ntchito m’minda ya azungu kwaulere kapena pamtengo wochepa kwambiri monga njira yolipirira msonkho wa nyumba. Anthu ankazunzidwa, kumenyedwa, komanso kuwotchedwa nyumba zawo ngati sakugwira ntchito m’minda ya azungu monga ya ku Magomero.
Chinthu china chomwe chinamukwiyitsa kwambiri Chilembwe chinali nkhondo yoyamba ya padziko lonse (World War I). Atsamunda a Chingerezi anayamba kutenga aMalawi mokakamiza kuti akamenye nkhondo ya azungu yomwe iwo sakanadziwa n’komwe chifukwa chake ikumenyedwa. Chilembwe analemba kalata yotsutsa zimenezi m’nyuzipepala ya Central African Times, koma boma la atsamunda linayesa kumumanga.
Poona kuti palibe njira ina, pa 23 Januwale 1915, Chilembwe anatsogolera kuukira kwa zida. Iwo anaukira mafamu a azungu omwe ankadziwika ndi nkhanza, monga famu ya mzungu wotchedwa William Jervis Livingstone ku Magomero. Cholinga cha Chilembwe chinali chakuti azungu amve mfuu ya aMalawi. Ngakhale kuti kuukiraku sikunapambane mwankhondo ndipo Chilembwe anaphedwa pa 3 February 1915 pamene ankathawira ku dziko la Mozambique, mbewu ya ufulu inali itadzalidwa kale. Anthu anazindikira kuti n'zotheka kulimbana ndi ulamuliro wa azungu.
Pambuyo pa ufulu wa dziko la Malawi mu 1964, boma la Dr. Hastings Kamuzu Banda linayamba kumuzindikira Chilembwe monga ngatanyadza wamkulu. Chithunzi chake chinayamba kuonekera pa ndalama za dziko lino (Kwacha) ndipo tchalitchi chake ku Mbombwe chinakhala malo osungirako mbiri.
Tsiku la John Chilembwe limachitika m’njira yolemekezeka kwambiri. Palibe maphwando a phokoso, koma pali zochitika zingapo zomwe zimasonyeza ulemu:
Chikhalidwe cha tsiku la Chilembwe chazikika pa chikhulupiriro chachikhristu chomwe iye mwini anali nacho. Popeza Chilembwe anali m’busa, zambiri zomwe zimachitika pa tsikuli zimakhala ndi mbali ya chipembedzo.
Nyimbo: Nyimbo zomwe zimayimbidwa pa tsikuli nthawi zambiri zimakhala za m’matchalitchi a Baptist kapena nyimbo za fuko zomwe zimafotokoza za kulimba mtima. Nyimbozi zimakhala ndi uthenga wokhuza ufulu ndi kudalira Mulungu pa nthawi ya mavuto. Kavalidwe: Anthu amene amapita ku mwambo wa ku Mbombwe amavala mwaulemu kwambiri. Amuna nthawi zambiri amavala masuti, ndipo amayi amavala masiketi aatali ndi nsalu zam’mutu (zovala za ulemu za m’matchalitchi). Izi zikuwonetsa kuti tsikuli ndi lolemekezeka. Chizindikiro cha Ndalama: Pa tsiku lino, anthu amakumbutsidwanso za kufunika kwa ndalama yathu ya Kwacha. Popeza nkhope ya Chilembwe ili pa ndalama zonse, anthu amalimbikitsidwa kulemekeza ndalama ya dziko monga chizindikiro cha ufulu wathu wa zachuma womwe Chilembwe ankaulakalaka.
Ngati muli mlendo kapena mwangofika kumene m’dziko la Malawi pa nthawi ya Tsiku la John Chilembwe, n’kofunika kudziwa zinthu zingapo kuti muthe kukhala bwino ndi kutsatira chikhalidwe cha m’dziko muno:
Inde, Tsiku la John Chilembwe ndi holide ya boma (Public Holiday) yovomerezeka mwalamulo m’dziko la Malawi. Zimenezi zikutanthauza kuti:
Ogwira ntchito: Anthu ogwira ntchito m’maofesi a boma ndi amene ali ndi makontrakitala amakono m’makampani amakhala ndi tsiku lopuma popanda kuchotsedwa malipiro awo. Mabanki: Mabanki onse amakhala otsekidwa, koma makina a ATM amakhala akugwira ntchito. Masukulu: Ana onse asukulu amakhala patchuthi pa tsiku lino.
Tsiku la John Chilembwe lidzapitiliza kukhala lofunika kwambiri pamene Malawi ikukula. M’dziko lomwe likukumana ndi zovuta za zachuma ndi kusintha kwa nyengo, mzimu wa Chilembwe wofuna kudzidalira (self-reliance) ndi wofunika kwambiri. Iye sanali kungofuna kuti azungu achoke, koma ankafuna kuti aMalawi aphunzire luso, amange matchalitchi awo, asamalire minda yawo, komanso azilemekezana.
Zaka 12 zikubwerazi tisanafike pa January 15, 2026, aMalawi ambiri adzakhala akuganizira mmene angatsatire chitsanzo cha Chilembwe m’moyo wawo wa tsiku ndi tsiku. Kaya ndi mwa kulimbikira kulima, kuphunzira mwakhama kusukulu, kapena kuyankhula motsutsa zinthu zosalungama, uthenga wa John Chilembwe udzapitiliza kumveka m’mapiri ndi m’zidambo za dziko la Malawi.
Pomaliza, Tsiku la John Chilembwe mu 2026
Common questions about John Chilembwe Day in Malawi
Tsiku la John Chilembwe mu chaka cha 2026 lidzakhala pa Thursday, January 15, 2026. Kuchokera lero, patsala masiku 12 kuti tifikire tsiku lofunika kwambiri m’mbiri ya dziko la Malawi limeneli. Tsikuli limasungidwa chaka chilichonse pa January 15 pofuna kulemekeza ntchito yaikulu imene mbusa John Chilembwe anaichita polimbana ndi ulamuliro wa atsamunda.
Inde, ili ndi holide ya boma m'dziko lonse la Malawi. Pa tsikuli, maofesi a boma, mabanki, masukulu, komanso mabizinesi ambiri amakhala otseka. Izi zimapereka mpata kwa nzika za dziko lino kuti zipumule komanso kulingalira za moyo ndi nkhondo imene John Chilembwe anamenya pofuna ufulu wa a Malawi. Ndi nthawi yosonyeza ulemu kwa ngazi ya dziko lathu.
John Chilembwe anali mbusa wa mpingo wa Baptist amene anaphunzira ku Lynchburg, Virginia, ku United States. Iye amakumbukiridwa chifukwa chotsogolera kuukira boma la atsamunda a nkhondo ya Britain mu chaka cha 1915 kuchokera ku Providence Industrial Mission (PIM) ku Mbombwe. Anali kulimbana ndi machitidwe oipa monga thangata (ntchito yokakamiza), kusankhana mitundu, komanso kukakamiza anthu a mu Nyasaland kupita ku nkhondo yoyamba ya padziko lonse. Amengedwa ngati tate wa ufulu wa Malawi chifukwa cha kulimba mtima kwake.
Tsiku la John Chilembwe silikhala laphwando kapena zisangalalo zaphokoso, koma limakhala la mapemphero ndi kulingalira mozama. Anthu ambiri amapita ku misonkhano ya tchalitchi yomwe imakumbukira moyo wake. Pamakhala zolankhula kuchokera kwa atsogoleri a boma ndi amipingo, makamaka ku malalo kumene kunali tchalitchi chake ku Mbombwe, Chiradzulu. Anthu amaphunziranso mbiri ya dziko lawo ndikuphunzitsa ana za kufunika kwa ufulu umene tili nawo lero.
Pa January 23, 1915, otsatira a John Chilembwe anaukira minda ya atsamunda ndi malo osungira zida m'madera monga Blantyre, Limbe, Magomero, ndi Mwanje. Ngakhale Chilembwe anatsala ku tchalitchi akupemphera, cholinga chake chinali kusonyeza kusakhutira ndi ulamuliro wa nkhanza. Kuukiraku sikunathe nthawi yaitali chifukwa asilikali a boma anagonjetsa opandukawo. Chilembwe anaphedwa pa February 3 akuthawira ku Mozambique, ndipo tchalitchi chake chinagwetsedwa, koma mbiri yake inakhala chilimbikitso kwa amene anadzamenyera ufulu pambuyo pake.
Kwa alendo omwe ali m'dziko la Malawi pa tsikuli, m'pofunika kudziwa kuti mayendedwe ndi ntchito zina zofunika zimakhala zochepa chifukwa cha holide. Malo ambiri amakhala chete ndipo palibe maphwando a phokoso. Ngati mwaitidwa ku misonkhano ya mapemphero kapena chikumbutso, ndi bwino kuvala modzichepetsa komanso mwaulemu. Ichi ndi chaka chabwino kochezera malo a mbiri monga ku PIM ku Chiradzulu kuti muphunzire mbiri ya dziko la Malawi.
Mwezi wa January uli mkati mwa nyengo ya mvula ku Malawi. Nyengo imakhala yofunda koma kumagwa mvula pafupipafupi, makamaka m'madera a kumwera kumene kuli mbiri ya Chilembwe. Ngati mukufuna kupita ku zochitika za panja kapena kukaona malo a mbiri, ndi bwino kunyamula zovala zodzitetezera ku mvula monga ambulera kapena jekete la mvula. Misewu ina ya kumidzi ikhoza kukhala yoterera chifukwa cha matope.
Kupatula holide ya January 15, dziko la Malawi limalemekeza John Chilembwe m'njira zosiyanasiyana. Chithunzi chake chimapezeka pa ndalama ya Malawi ya Kwacha, kusonyeza kuti ndi m'modzi mwa anthu ofunika kwambiri m'mbiri ya chuma ndi ufulu. Komanso, misewu yambiri, masukulu, ndi nyumba za boma zimatchedwa dzina lake. Iye amaonedwa ngati chizindikiro cha ufulu ndi kulimba mtima kwa anthu a mu mu Afirika polimbana ndi ulamuliro wa atsamunda.
John Chilembwe Day dates in Malawi from 2015 to 2025
| Year | Day of Week | Date |
|---|---|---|
| 2025 | Wednesday | January 15, 2025 |
| 2024 | Monday | January 15, 2024 |
| 2023 | Sunday | January 15, 2023 |
| 2022 | Saturday | January 15, 2022 |
| 2021 | Friday | January 15, 2021 |
| 2020 | Wednesday | January 15, 2020 |
| 2019 | Tuesday | January 15, 2019 |
| 2018 | Monday | January 15, 2018 |
| 2017 | Sunday | January 15, 2017 |
| 2016 | Friday | January 15, 2016 |
| 2015 | Thursday | January 15, 2015 |
Note: Holiday dates may vary. Some holidays follow lunar calendars or have different observance dates. Purple indicates weekends.