Easter Monday

Ny Alatsinain'ny Paska any Madagasikara: Androm-pifaliana sy Fialan-tsasatra ho an'ny Fianakaviana

Ny Alatsinain'ny Paska dia iray amin'ireo andro fialan-tsasatra lehibe sy manan-danja indrindra eto Madagasikara. Rehefa avy nankalaza ny fitsanganan'i Jesoa tamin'ny maty ny alahady, dia mitohy amin'ity andro alatsinainy ity ny firaisankina sy ny fifaliana eo anivon'ny fiaraha-monina malagasy. Tsy andro fivavahana fotsiny izy io, fa fotoana sarobidy natokana hifandraisana amin'ny namana sy ny fianakaviana, handehanana mitsangantsangana, ary hialana voly alohan'ny hiverenana amin'ny asa andavanandro.

Ho an'ny Malagasy, ny Paska dia mariky ny fiainana vaovao sy ny fanantenana. Satria firenena manana mpino kristianina maro an'isa i Madagasikara (indrindra ny Katolika sy ny Protestanta), dia hita taratra amin'ny fomba fankalazana ny lanjan'ny finoana mifangaro amin'ny kolontsaina malagasy izay manome lanja ny "fihavanana". Ny Alatsinain'ny Paska dia toy ny tohiny voajanaharin'ny fankalazana ara-panahy natao ny alahady, saingy amin'ny fomba miala voly sy malalaka kokoa.

Amin'ity andro ity, ny tanàna lehibe toa an'Antananarivo dia somary mangina eo amin'ny lafiny fifamoivoizana ara-barotra, saingy feno olona kosa ny toerana fitsangantsanganana. Ny rivo-piainana dia feno fiadanana, ary hita eny amin'ny endriky ny olona ny fialan-tsasatra. Na any an-tanàn-dehibe na any ambanivohitra, ny Alatsinain'ny Paska dia andro iray izay "mijanona" kely ny firenena mba hifantoka amin'ny maha-olona sy ny fifandraisana ara-tsosialy.

Rahoviana ny Alatsinain'ny Paska amin'ny taona 2026?

Ny Alatsinain'ny Paska dia fety miovaova daty isan-taona satria miankina amin'ny tetiandro mifanaraka amin'ny fihodinan'ny volana (calendrier lunaire). Ho an'ny taona 2026, dia izao manaraka izao ny antsipiriany:

Andro: Monday Daty: April 6, 2026 Fe-potoana sisa: Afaka 93 andro dia ho tonga io fotoana io.

Satria fety miovaova izy io, dia tsy mitovy ny daty isan-taona, saingy mijanona ho andro Alatsinainy foana izy io, izay manaraka ny Alahadin'ny Paska. Ity daty ity dia voafaritra ho ny alatsinainy voalohany aorian'ny feno-volana voalohany amin'ny lohataona (any amin'ny ilabolantany avaratra), izay matetika eo anelanelan'ny faran'ny volana Martsa sy ny faran'ny volana Aprily.

Ny Tantaran'ny Paska sy ny Fifandraisany amin'i Madagasikara

Ny niandohan'ny Alatsinain'ny Paska dia miorina tanteraka amin'ny finoana kristianina. Araka ny Baiboly, ny Paska dia fahatsiarovana ny fitsanganan'i Jesoa Kristy tamin'ny maty tamin'ny andro fahatelo taorian'ny nanomboana Azy tamin'ny hazo fijaliana. Ho an'ny fiangonana kristianina maneran-tany, ity no fety lehibe indrindra amin'ny taona litorjika.

Teto Madagasikara, ny fivavahana kristianina dia nentina tamin'ny alalan'ny misionera nanomboka tamin'ny taonjato faha-19. Ny LMS (London Missionary Society) ho an'ny Protestanta sy ny Zezoita ho an'ny Katolika dia nampiditra ny fomba amam-panao momba ny Paska. Nandritra ny fotoana nanjakan'ny fanjanahantany frantsay, dia nanjary andro tsy fiasana ofisialy ny Alatsinain'ny Paska, ary izany fomba izany dia nitohy hatramin'ny nahazoana ny fahaleovantena tamin'ny taona 1960.

Na dia fety avy any ivelany aza ny Paska amin'ny fotony, dia nampidirin'ny Malagasy ao anatin'ny fomba fiainany izany. Ny fankalazana dia tsy voafetra ho an'ny mpino ihany, fa lasa fety iraisan'ny firenena manontolo. Ny Alatsinain'ny Paska dia lasa tandindon'ny "fanavaozana" – tsy ny fanavaozana ara-panahy ihany, fa koa ny fialana amin'ny ririnina (na dia eo am-pidirana amin'ny vanim-potoana mangatsiaka aza i Madagasikara amin'io fotoana io) sy ny fanamafisana ny fifamatoran'ny fianakaviana.

Ny Fomba Fankalazana sy ny Kolontsaina Malagasy

Tsy misy fombafomba manokana na "carnaval" lehibe ny Alatsinain'ny Paska eto Madagasikara, saingy misy kosa ny fomba amam-panao izay efa lasa mahazatra ny maro:

1. Ny Mitsangantsangana (Le Pique-nique)

Ity no fomba fankalazana malaza indrindra. Ny fianakaviana dia mivoaka ny trano ary mandeha any amin'ny toerana misy rano na toerana maitso. Ho an'ireo monina ao Antananarivo, ny toerana toa an'Ambohimanga, ny toerana misy ny farihin'i Mantasoa, na ny valan-javaboary any akaiky any dia feno olona. Ity fitsangantsanganana ity dia fotoana hizarana sakafo nentina avy any an-trano.

2. Ny Sakafo

Amin'ny Alatsinain'ny Paska, tsy misy sakafo "tsy maintsy" hohanina toa ny vorontsiloza amin'ny Noely, saingy ny vary sy ny henan'omby (indrindra ny varanga na hena ritra) ary ny henan-kisoa sy ny amana dia matetika no hita eo ambony latabatra. Ny mofogasy sy ny ramanonaka kosa no sakafo maraina tian'ny maro hohanina miaraka amin'ny fianakaviana. Amin'ny maha-fety azy, ny olona dia miezaka manomana sakafo tsara kokoa noho ny andavanandro.

3. Ny Mozika sy ny Fialamboly

Any amin'ny toerana fialan-tsasatra, matetika misy fampisehoana mozika (hira gasy na mpihira malaza). Ny tanora dia tia mandihy sy mihira. Misy koa ny lalao isan-karazany toy ny pilotra, ny karatra, na ny lalao baolina ho an'ny ankizy. Ny rivo-piainana dia feno tabataba mahafinaritra sy hehy.

4. Ny Fivavahana

Na dia ny Alahady aza no andro lehibe any am-piangonana, dia mbola misy ny fiangonana sasany manao fotoam-pivavahana na hetsika ara-panahy amin'ny Alatsinainy maraina. Ny sasany kosa dia manararaotra ity andro ity hitsidihana ny fasan-drazana na hanatanterahana adidy ara-pianakaviana hafa izay misy ifandraisany amin'ny finoana.

Torohevitra ho an'ny Mpizahatany sy ny Mpitsidika

Raha any Madagasikara ianao mandritra ny Alatsinain'ny Paska amin'ny 2026, ireto misy zavatra vitsivitsy tokony ho fantatrao:

Ny Fitaterana: Ho sarotra ny hahita taksiborosy na fitaterana ho any amin'ny faritra lavitra amin'io andro io satria ny ankamaroan'ny mpamily dia miala sasatra na efa feno ny fiara hitondra ny mpitsangantsangana. Raha mikasa ny hivezivezy ianao, dia tsara ny mamandrika mialoha na mampiasa fiara manokana. Ny Varotra: Mihidy ny ankamaroan'ny toeram-pivarotana lehibe sy ny biraom-panjakana. Na izany aza, ny trano fisakafoanana any amin'ny toerana fizahan-tany sy ny "épicerie" madinika eny an-tsosialy dia mety mbola hisokatra. Ny Fitafiana: Ny Malagasy dia tia miakanjo tsara amin'ny andro fety. Na dia mitsangantsangana aza, ny olona dia manao akanjo madio sy milamina ("akanjo fety"). Raha hanatrika fotoam-pivavahana ianao, dia tsara ny manao fitafiana mendrika (akanjo somary lava ho an'ny vehivavy ary lobaka ho an'ny lehilahy).

• Ny Filaminana: Satria feno olona ny toerana sasany, dia tokony hitandrina hatrany amin'ny entana entina. Ny Alatsinain'ny Paska dia andro milamina amin'ny ankapobeny, saingy ny fitandremana dia tsy miala amin'ny saina.

Andro Tsy Fiasana sy ny Fiantraikany amin'ny Fiainana Andavanandro

Ny Alatsinain'ny Paska dia andro tsy fiasana nefa andraisan-karama eto Madagasikara. Midika izany fa:

1. Sekoly sy Oniversite: Mihidy avokoa ny toerana fianarana rehetra. Matetika ny mpianatra dia manana fialan-tsasatra kely (vacances de Pâques) izay maharitra herinandro eo ho eo, ka ny Alatsinain'ny Paska no fara-fankalazana izany.
2. Biraom-panjakana sy Banky: Tsy misy miasa ny mpiasam-panjakana ary mihidy ny banky rehetra. Raha manana raharaha maika amin'ny fitondrana na amin'ny resaka vola ianao, dia tsy maintsy miandry ny Talata.
3. Ny Orinasa Tsotra: Ny ankamaroan'ny orinasa tsy miankina dia manome andro tsy fiasana ho an'ny mpiasany. Ireo izay tsy maintsy miasa (toy ny mpiambina na ny mpiasan'ny fahasalamana) dia matetika mahazo tambin-karama manokana araka ny lalàn'ny asa malagasy.

Ny maha-andro tsy fiasana azy dia manome lanja manokana ny Alatsinainy. Tsy toy ny fety sasany izay mety ho lasa andro fiasana raha mianjera amin'ny faran'ny herinandro, ny Alatsinain'ny Paska dia andro fialan-tsasatra raikitra foana. Izany dia manome fahafahana ho an'ireo mpiasa monina lavitra ny fianakaviany mba hody any an-tanàna sy hifanerasera amin'ny havany.

Fehiny

Ny Alatsinain'ny Paska any Madagasikara dia mihoatra noho ny andro iray ao amin'ny tetiandro fotsiny. Izy io dia fitambaran'ny finoana kristianina lalina sy ny soatoavina malagasy momba ny fihavanana sy ny firaisankina. Na dia tsy misy fombafomba miavaka loatra aza raha oharina amin'ny firenena hafa, ny fahatsoran'ny fankalazana – amin'ny alalan'ny sakafo iombonana, ny tsiky, ary ny fitsangantsanganana – no maha-tokana azy.

Amin'ny April 6, 2026, rehefa tonga ny fety, dia hiray saina indray ny Malagasy manerana ny nosy mba hankalaza ny fiainana sy ny fanantenana. Ho an'ny rehetra, na mpino na tsia, ity andro ity dia fampahatsiahivana fa zava-dehibe ny maka fotoana hialana sasatra sy hifantohana amin'ireo olona manan-danja eo amin'ny fiainantsika. Koa raha eto Madagasikara ianao amin'izay fotoana izay, aza misalasala miaraka amin'ny vahoaka, mizara mofogasy, ary mankafy ny hatsaran'ny nosy sy ny fahaiza-mandray olona ananan'ny Malagasy.