New Year's Day

Te Bong n Ririki ae Boou i Kiribati: Te Moa n Otirake n te Aonnaba

Te Bong n Ririki ae Boou bon te tai ae rangi n kakawaki i nanon te ririki i Kiribati, bwa tiaki tii te tai n raba nako nanon te ririki ae e nako, ma e bon kakawaki naba bwa Kiribati bon te moa n aba ae e butimwaea te ririki ae boou n te aonnaba ni kabane. Ibukin menan abara n te "International Date Line", n aron Kiritimati n te aono n Raine (Line Islands), ti bon moa n noria te otirake n taai n te moa n bong n Tianuare n te aonnaba. Te bong aei bon te tai n kakatonga, n tataro, ao n reitaki ma amu utu ao am koraki n te maneaba.

I nanon Kiribati, te Bong n Ririki ae Boou e bati n reitaki ma te "te botaki" ao te "te karea". E ngae ngaba e mwaiti te ririki ae e a tia n nako, ma te nene n te katei n abara e teimatoa n riki bwa te kairiri n te bong aei. Ti butimwaea te ririki ae boou ma te kukurei, te anene, te mwaie, ao te amwarake n te maneaba ae e bati. E riki te bong aei bwa te tai n ururingi baika a tia n riki ao n bairei kaniwanga ibukin te ririki ae e na roko.

Te kabanea n kakawaki n te bong aei i Kiribati bon te onimaki ao te kaaitara ma te Atua. Te tai n te moa n bong n Tianuare e moan ma te tataro n te mwaaneaba n tataro n taabo nako. Ngkana e a oti te taai, e a manga waaki te botaki n te maneaba n te aba, n aron te karea n amwarake ae e mwaiti ao te mwaie ni Kiribati ae e rangi n tamaroa. Aei te tai ae ti kaoti iai te raba nako nanon te ririki ae e nako ao ti butimwaea te ririki ae boou ma te nanomau.

Te Bong n Ririki ae Boou n 2026

I nanon te ririki ae 2026, te Bong n Ririki ae Boou e na kabaeaki n te bong ae:

Bong n te wiiki: Thursday Itera n bong: January 1, 2026 Tain ae e tiku: E tiku 0 te bong imwain ae e na roko te ririki ae boou.

Te tai aei bon te tai ae e a tia n baireaki n te ririki nako, bwa e na bon kabaeaki n te moa n bong n Tianuare. E ngae ngaba e bibitaki bong n te wiiki n ririki nako, ma te itera n bong e bon teimatoa n Tianuare 1. Ibukira i Kiribati, aei te bong ae e kakawaki bwa ti na bon teimatoa n riki bwa te moa n aba n te aonnaba ae e na butimwaea te ririki ae 2026.

Bukin te Bong aei ao Kakawakina

Kiribati e kabaea te Bong n Ririki ae Boou tiaki tii bwa te tai n kakatonga n te aonnaba, ma e bon kakawaki naba n te katei ao te geography. Man te ririki 1995, ngke e a bitaki te International Date Line n te aba, Kiribati e a riki bwa te moa n aba ae e na noria te ririki ae boou. Aei e a karika Kiritimati bwa te tabo ae e rangi n tangiraki n te aonnaba ni kabane n te tai n ririki ae boou.

Te kakawaki n te bong aei i Kiribati e reitaki ma:

1. Te Raba nako nanon te Atua: Ti tataro ni kabaea te ririki ae e nako ao n buti te kakabwaia ibukin te ririki ae e na roko.
2. Te Utu ao te Botaki: Aei te tai ae a roko iai utu man taabo nako n reitaki n te maneaba.
3. Te Katei: Ti karabaa te ririki ae boou n te mwaie, te anene, ao te amwarake n te aba.
4. Te Moa n Taai: Te kakatonga bwa ti na moa n noria te otirake n taai n te aonnaba.

Aron te Kakatonga ao te Katei

Te Bong n Ririki ae Boou i Kiribati e bati n kaokoro ma mwin kakatonga n aaba n te Teweiti. I Kiribati, te kakatonga e moan n te maneaba, ae bon tabon te botaki n te aba.

1. Te Tataro n te Mwaaneaba n Tataro

N te moa n raun Tianuare, e mwaiti te kairake ao te unimwaane ae a nako n te mwaaneaba n tataro. Aei te tai n raba ao n buti te kakabwaia. Te mwaaneaba n tataro n te tairiki n te New Year's Eve e rangi n mwaiti te aba iai, n tiku n tei n uataria te midnight. Ngkana e a roko te midnight, e a tiritiri te bwae i tinaniku n te mwaaneaba n tataro ao e a aneneaki te anene n ririki ae boou.

2. Te Botaki n te Maneaba

Te maneaba bon te tabo ae e rangi n kakawaki. N te Bong n Ririki ae Boou, a uoti aia amwarake utu nako n te maneaba. Aei te tai n te "te botaki". Te Mwaie: A mwaie kairake ao ataei n te mwaie ni Kiribati. Aei te mwaie ae e rangi n tamaroa ao n matotong, n aron te mwaie n te "Te Bino" ke te "Te Ruoia". Te Anene: A anene te choir n anene n ririki ae boou ao anene n te aba. Te Kabwarabwara: A taetae unimwaane n te aba n anganano nako n te aba ao n kaoti aia reirei ibukin te ririki ae e na roko.

3. Te Amwarake (Te Karea)

Tiaki te ririki ae boou ngkana e akea te amwarake n te aba. Amwarake aika a mwaiti n te bong aei bon: Te Moimoto ao te Niu: Te ranninniu ae e mwaiti. Te Bwabwai: Te amwarake ae e kakawaki n te maneaba. Te Ika ao te Kuao: Ika aika a boou n ririki man te taari. Te Bwaatiri (Pig): E bati n tiringaki te bwaatiri ibukin te botaki ae e kakawaki. Te Kabu ao te Mai: Te mai ae e kabaeaki n te itera n aron te kabu. Te Karewe: Te ran man te niu ae e mwaiti n te tai n ririki ae boou.

4. Kakatonga i Kiritimati

I Kiritimati, e rangi n kaokoro te kakatonga. Ibukina bwa e moa n noria te otirake n taai, e bati n roko kairake ao kawatani n nako n te rereba (beach) n uataria te moa n otirake n taai. E mwaiti naba taan nakonako man tinaniku ae a roko i Kiritimati tii ibukin aei. E kabaeaki te ceremony ae e kakawaki n te rereba ma te mwaie ao te anene n te tai ae e otirake iai te taai.

Baika a Karaoaki n te Bong aei

I nanon te ririki ae boou, a mwaiti baika karaoaki i Kiribati:

Te Kaaitara ma te Utu: A mwaiti te aba ae a mwaing man Tarawa n nako n aaba n tinaniku n nori aia utu. Te Takakaro: A karaoaki takakaro n te aba n aron te oreano, te football, ao te volleyball n te rereba. Te Rereba: E bati te aba ae a nako n te rereba ni kuutari ao n amwarake n te tai n tairiki. Te Countdown: N taabo n aron Betio ao Bairiki i Tarawa, a mwaiti kairake ae a ririki n te countdown n te midnight, n tiritiri te bwae ao n anene.

Bairei n Reirei ibukin Taan Nakonako (Visitors)

Ngkana ko na roko i Kiribati n te Bong n Ririki ae Boou, aei bairei aika a na buokiko:

1. Te Tabo ae e Tamaroa: Kiritimati bon te tabo ae e moan tamaroa ngkana ko kani noria te moa n otirake n taai. Ma ngkana ko kani noria te katei ae e matotong, nako n aaba n tinaniku n aron North Tabiteueue ke Butaritari.
2. Te Maneaba: Tai maaku ni nako n te maneaba. Ngkana ko noria ae e waaki te botaki, ko bon kona n nako ao n tekateka. E rangi n raoiroi ngkana ko uota am amwarake ke am bwai n titirau nako n te unimwaane.
3. Te Kunnikai: I Kiribati, ti rangi n tabe ma te kunnikai ae e raoiroi. Ngkana ko nako n te tataro n te mwaaneaba n tataro, kabongana am kunnikai ae e tamaroa (formal). Ibukin te rereba, ko kona n kabongana am kunnikai n rereba ma tai kabaea am kunnikai ae e bati n raba (modest attire is respected).
4. Te Kabwarabwara: Ngkana ko tiku n te guesthouse ke te hotel, titiraki ngkana iai aia bairei ibukin te ririki ae boou. E mwaiti hotel i Tarawa ae a karaoa aia "New Year's Eve Party" ma te mwaie ao te amwarake.
5. Te Tai: Te tai i Kiribati e bon kaokoro ma te tai n aaba n tinaniku. Ti aki rangi n nene n te tai (Kiribati time), ma n te Bong n Ririki ae Boou, e na bon waaki te botaki ngkana e a tauraoi te aba.

Te Weather ao te Aba

Te weather i nanon Tianuare i Kiribati e rangi n buee (warm), ma te temperature ae e tiku n te itera n 25-30°C. E rangi n tamaroa ibukin te kuutari ao te botaki i tinaniku. E ngae ngaba e buee, ma e kona naba n karau n tabetai, mangaia ae e raoiroi ngkana ko tauraoi ibukin te karau.

I nanon te ririki ae 2026, e na bon tamaroa te aba i Kiribati. Aei te tai ae e a tia n mwaiti iai te aba ae a ririki n nako n taabo n rereba n aron Ambo ke nanon Betio n uataria te mwaitari.

Te Bong n Motirawa ae e Kakawaki (Public Holiday)

Te Bong n Ririki ae Boou i Kiribati bon te Public Holiday ae e kakawaki i nanon te aba ni kabane. Aei nanona:

Ofiti n te Tautaeka: A bon kainaki ofiti n te tautaeka ni kabane n te moa n bong n Tianuare. Reirei: A bon kainaki reirei ni kabane. Tabo n Tutuo (Businesses): E mwaiti tabo n tutuo n aron te kootira (stores) ae a kainaki, ma e bon kona n uki tabeua n te tai ae e uarereke. Te Maungatabu: E akea te waaki n te maungatabu n te bong aei.

N te bong aei, te aba ni kabane e bon motirawa man aia waaki ni makuri nako bwa a na kakatonga ma aia utu. Ngkana e baka te Bong n Ririki ae Boou n te bong n tairiki (Saturday ke Sunday), e kona naba n riki te Monday ae e ririki iai bwa te public holiday, ma n te ririki ae 2026, e a tia n baireaki bwa Thursday e na bon riki bwa te bong n motirawa.

Te Moa n Otirake n Taai n te Aonnaba

Te baei bon te kakatonga ae e moan kakawaki ibukin Kiribati. Ngkana e a kabaeaki te ririki ae boou, te aonnaba ni kabane e taraa Kiribati. Te news man aaba nako n aron Amerika, Buretain, ao Autiteraria a bon noria Kiribati bwa te aba ae e moan kabaea te ririki ae boou.

I Kiritimati, te kakatonga aei e rangi n korakora. A mwaiti taan taetae man te tautaeka ae a karaoa aia kabwarabwara n te tai ae e otirake iai te taai. Aei te tai ae e kaoti iai te nanonmwaaka ao te kakatonga bwa ti bon mena n te tabo ae e kakawaki n te aonnaba.

Te Amwarake n te Maneaba - Te Katei ae e Teimatoa

I Kiribati, te amwarake tiaki tii te bae n amwarake, ma bon te bae n reitaki. N te Bong n Ririki ae Boou, e mwaiti te "te karea" ae karaoaki. Ngkana ko nako n te maneaba, ko na noria ae e mwaiti te amwarake ae e karinaaki i nanon te tai n aron:

1. Te Bwabwai n ririki: Te bwabwai ae e a tia n tiriaki ao n kabaeaki ma te ranninniu.
2. Te Ika ae e kabuaki: Ika aika a mwaiti ae a kabaeaki n te ai.
3. Te Karewe: Te ran ae e mwaiti n te tai n ririki ae boou, ae e uotaki n te mwaing ao n te botaki.

Te maneaba e bon riki bwa te tabo ae e uataboaki iai te ririki ae boou. Te aba a tekateka n aia tabo (inaki) n te maneaba, ao a butimwaea te ririki ae boou ma te kukurei.

Te Kakabwaia ao te Ririki ae Boou

I nanon te ririki ae 2026, Kiribati e na bon teimatoa n riki bwa te aba ae e kakatonga n te ririki ae boou. Te Bong n Ririki ae Boou bon te tai n ururing, n tataro, ao n reitaki. Ti butimwaea te ririki ae boou ma te nanomau ao te kakatonga, n ururinga te raba nako nanon te Atua ao te katei n abara ae e tamaroa.

Ngkana ko mena i Kiribati n te bong aei, ko na bon noria te kukurei n aia mwaie te kairake, te nanomau n aia tataro unimwaane ao unimmwaane, ao te kakatonga n te aba ni kabane. Te Bong n Ririki ae Boou i Kiribati bon te tai ae e kaokoro, bwa ti bon te moa n aba ae ti noria te otirake n taai n te ririki ae 2026.

Bwaai aika ko na bon Ururingi

Tianuare 1: Te bong ae e kakawaki. Kiritimati: Te tabo ae e moan kakawaki ibukin te otirake n taai. Te Maneaba: Te tabo n botaki ae e kakawaki. Te Tataro: Te moa n waaki n te ririki ae boou.

• Te Botaki: Te amwarake ao te mwaie n te aba.