Te Bong n Tabomoa ibukin Taani Makuri n te Aonnaba i Kiribati
Te Bong n Tabomoa ibukin Taani Makuri, ke e kinaaki naba n te taetae n Imatang bwa "Labor Day" ke "May Day," bon te bong ae kakawaki n te aonnaba nako ao naba i nanon te aba ae Kiribati. Te bong aei bon te tai n kamanomanoa ao n rineia taani makuri nako n aia mwakuri ae kakaawaki ibukin karikirakean te aba ao te reitaki n te aonnaba. I Kiribati, te bong aei e kaoti bwa te tai n rau ao n motirawa man mwakuri ni baire, n riki bwa te kakaitau nakon te korakora ao te nanomwaaka ae a tia ni kaotia taani mwakuri n taabo nako, man taabo n mwakuri n te tautaeka nakon taabo n mwakuri n te kamanomano.
E ngae ngana te bong aei e rooti n te rongorongo n te aonnaba ae bati, ma i Kiribati, e riki bwa te tai ae kakawaki ibukin kabotauan te rau ao te reitaki n te utu. Te bong n Tabomoa aei e karinea mwaakan te waaki ni kaukaukai ao te tangiria n anganaki te mwakuri ae eti ao te mwaiti n raba ae boboto. Bon te tai naba n iangoia bwa kamaraurau n te mwakuri ao te eti n te mwakuri bon baika mena n te koroa n iango ibukin te maiu ae raoiroi.
Te Bong n Tabomoa n te 2026
I nanon te ririki ae 2026, te Bong n Tabomoa ibukin Taani Makuri n te Aonnaba e na kamanomanoaki n te tai aei:
Te Bong: Friday
Te Bong n te Namwakaina: May 1, 2026
Mwaitin te bong ae titebo: 73 te bong n titebo man te tai aei.
Te bong aei bon te bong ae kariaunaki n ririki nako ni moan te bong n te namwakaina ae Meei (May 1). E aki bitaki te bong aei n ririki nako, ma e teimatoa n te moan te bong n te namwakaina aei, e ngae ngana e na bitaki te bong n te wiiki ae e na bwaka iai.
Rongorongon te Bong n Tabomoa ao Tiana
Te Bong n Tabomoa e moanaki man te waaki n te aonnaba ae e a tia ni karaoaki ririki aika bati n nako, ni moanaki n te ririki ae 1886 n te ririki ae e riki iai te "Haymarket affair" i Chicago, Amerika. Te waaki aei e kataia ni kainnanoa te mwakuri ae wanua (8) te aoa n te bong teuana, te motirawa ae wanua te aoa, ao te matu naba ae wanua te aoa. I mwiin te tai aei, te aonnaba e a kariaia bwa te moan te bong n te namwakaina ae Meei e na riki bwa te bong n rinea ao n iangoia taani makuri.
I Kiribati, ti tabe n kamanomanoa te bong aei bwa ti na kakaitau nakon taani mwakuri nako. E ngae ngana e aki bati rongorongon Kiribati n te waaki ni kaukaukai n aron aika riki i tinaniku, ma te Tautaeka n Kiribati e kariaia te bong aei bwa te bong n motirawa n te aba ni kabane. E kaoti bwa Kiribati bon te aba ae e rinea naba ana kiba te aonnaba n te iango ae moan te kakawaki ibukin karekean te eti ao te rau n te mwakuri.
Aron te Kamanomano i Kiribati
Te kamanomano n te Bong n Tabomoa i Kiribati e mwaaka n te aro ae e rau. E aki bati ni kaoti waaki n taetae n te aro ae e korakora ke mwaing n te aro ae e bati n aron aba aika bubura. Ma, e ngae n anne, e bati aron kamanomanoana n te aro ni Kiribati:
- Te Motirawa n te Utu: Man te mwaiti n taani mwakuri ae a motirawa n te bong aei, e kamanomanoaki te tai aei ibukin te utu. A bati utu aika a nako n te tawaana, n nako n te tawaana n te aba ke ni karaoi aia amwarake ni kaboraoi.
- Te Reitaki n te Maneaba: N tabetai, a kona ni karaoaki te botaki n te maneaba ibukin kamanomanoan te tai aei n te aro ae e rau. Te maneaba bon te tabo ae kakawaki i Kiribati ibukin te maroro ao te waaki n reitaki.
- Botaki n Mwakuri: Iaiai tautaeka ke aobiti aika a kona ni karaoi aia botaki ni kakaitau nakon aia taani mwakuri. E ngae ngana e aki bati ni karaoaki n te aro ae e mwaaka, ma te iango ibukin te kakaitau e mena iai.
- Te Takakaro: E bati naba te tai ae a karaoaki iai te takakaro n aron te "volleyball" ke te "football" n te moanibong ke n te tairiki n te bong n motirawa aei.
Karikirakean te Mwakuri i Kiribati
Te Bong n Tabomoa e kauringira naba n te mwaiti n reirei ae ti na karaoi ibukin karikirakean te makuri n te aba. Kiribati bon te aba ae uarereke, ao ana taani mwakuri bon te korakora ae e na karikirakea te waaki n te maiu. Man te tia akawa nakon te tia mwakuri n te aobiti, nakoia taani reirei, ao taani mwakuri n te aoraki, a bane ni kakawaki.
N te bong aei, ti iangoi naba nakoia kain Kiribati aika a mwakuri i tinaniku, n aron taani mwakuri n te kaibuke (seafarers) ao taani mwakuri n te "Seasonal Worker Program." Aia mwakuri aei e bati ni karekea te mwane ibukin aia utu ao te aba, ao te Bong n Tabomoa bon te tai naba n iangoia ao n rineia n aia mwakuri ae e korakora n te tai ae a raroa iai man aia aba.
Rongorongo ibukin Taani Mwakuri (Trade Unions)
I Kiribati, iaiai te botaki n aron te "Kiribati Trade Union Congress" (KTUC) ae e tei ibukin taani mwakuri. N te Bong n Tabomoa, te botaki aei e kona ni kangai bwa e na karaoi aia maroro ke aia katoutou ibukin karekean te eti n te kaboa ao te mwakuri ae e raoiroi. E ngae ngana Kiribati e aki bati ni karekea te kairiribai n te mwakuri, ma te waaki ni botaki n aron aei e kakawaki ibukin kamanoan ana rine te tia mwakuri.
Te Bong n Tabomoa ibukin Akamwakuri ao Turiti
Ngkana ko mena i Kiribati n te Bong n Tabomoa n te 2026, aei tabeua rongorongo aika a na buokiko:
Kaukun te Aobiti: Te mwaiti n aobiti n te tautaeka, bangke, ao aobiti n mwakuri aika bubura a na bane ni kaukuki.
Te Mwane: E raoiroi bwa ko na bairea am mwane n te bong ae e na nako imwain te bong aei bwa bangke a na bane ni kaukuki.
Te Amwarake ao te Tabo n Kabwiibwi: Tabetai n titooa aika uarereke a na teimatoa ni kaukuki, ma e na bati naba aika a kaukuki n ti te tairiki ke n kaukuki n ti tabeua te aoa.
Te Kiba ao te Kaibuke: E na raoiroi ngkana ko tarai am tai n nako n te kiba ke n te kaibuke, bwa e kona ni bitaki te tai n nako ibukin te bong n motirawa aei.
Te Kawa n te Aba: Te kamanomano n aei e aki bati ni karatabaia turiti, ao ko na kona naba n nako n nene n taabo n aron te rereba ke n te tawaana n te rau.
Te Bong n Tabomoa ao te Kuaea
Te Bong n Tabomoa i Kiribati e bati naba ni kamanomanoaki n te aro n anene. Iaiai kuaea aika a kona ni karaoi aia anene ni kakaitau. Te anene bon te koroa n iango n te maiu ni Kiribati, ao man te tai n motirawa aei, ti na kunea bwa a bati aomata aika a na mwaiti n aia maneaba n anene ao n mwaie.
Te Bong n Motirawa ae Kakawaki
I Kiribati, te Bong n Tabomoa bon te bong n motirawa ae e kariaunaki n te tua. Aei te mwaiti n rongorongo n te tai ae e na kaukuki ke ni kaukuki:
Tautaeka: E na bane ni kaukuki.
Reirei: E na bane ni kaukuki.
Bangke: E na bane ni kaukuki.
Mwakuri ni Kamaiu (Essential Services): Te aoraki (Hospital) ao te Bureitiman a na teimatoa n mwakuri ibukin kamanoan te rau ao te maiu.
Te Kakaawaki n te Kaetimwakuri
Te Bong n Tabomoa e reitaki naba n te "Employment and Industrial Relations Act" i Kiribati. Te tua aei e bairea aron te mwakuri, te kaboa, ao te tai n motirawa. N te bong aei, taani mwakuri aika a na teimatoa ni mwakuri (n aron taani mwakuri n te aoraki ke n te kamanomano) a na kariaunaki bwa a na karekea aia kaboa ae e mwaiti riki (double pay) ke ni karekea aia bong n motirawa n te tai ae e na nako. Aei e kaotia bwa Kiribati e rinea ana rine te tia mwakuri n aron ae e baireaki n te aonnaba.
Te Moanibong n te May 1, 2026
N te moanibong n te May 1, 2026, 2026, ko na kona n noria bwa e na rau te kawa. A bati aomata aika a na nako n aia mawa n te moanibong, ke n nako n akawa ibukin aia amwarake n te tairiki. Te bong aei bon te tai naba n iangoia bwa e uara te mwakuri n te aba ao e na uara aron karikirakeana riki n te tai ae e na nako.
Kabwarabwaran te Namwakaina ae Meei
Te namwakaina ae Meei i Kiribati bon te tai ae e raraoi iai te weather. E bati te tairake n te riringa ao e aki bati te karau ae e korakora. E raoiroi te tai aei ibukin te waaki n tinaniku. Te mwaiti n te riringa e kona n reke n te mwaiti ae 28-32°C. Ma e raoiroi bwa ti na tarai te riringa ae e korakora n te tai n tawaana.
Te Reirei nakon te Rikirake
Te Bong n Tabomoa e katauraoa naba te tai nakon te roro n rikirake n reiakina te kakawaki n te mwakuri ae e korakora. N reirei nako, e bati ni karonakoaki te iango bwa te mwakuri bon te kawai nakon te maiu ae e raoiroi. Te bong aei e riki bwa te kamanomano ae e teimatoa ni kauringira bwa ti na rinea te mwakuri nako, n aki tabe bwa te mwakuri ae e uarereke ke ae e bubura.
Tabeua Riki Rongorongo
I Kiribati, e ngae ngana te Bong n Tabomoa e aki bati ni kamanomanoaki n te aro ae e mwaaka n aron te Bong n Utu ke te Bong n Rikirake (Independence Day), ma e teimatoa ni kakawaki n ana koroa n iango te Tautaeka. E kaoti n ana "Public Holidays Act" bwa te moan te bong n te Meei bon te bong n motirawa.
Ngkana ko na karaoa am waaki n te bong aei, e raoiroi bwa ko na:
- Tarai am tai n nako n te titooa ke n te bangke imwain te bong aei.
- Bairea am amwarake ibukin te utu.
- Kamanomanoa te tai n rau ao n motirawa man te mwakuri.
Tokin te Taeka
Te Bong n Tabomoa n te 2026 i Kiribati bon te tai n rau, n rinea taani mwakuri, ao n iangoia bwa e na uara aron karikirakean te aba. Man te tia akawa n te rereba nakon te tia mwakuri n te aobiti i Bairiki, ti na bane ni kamanomanoa te tai aei n te aro ae e rau ao n raoiroi. Ti kakaitau nakon taani mwakuri nako n Kiribati ibukin aia mwakuri ae e korakora ao n teimatoa n anganira te maiu ae e raoiroi.
E na riki te May 1, 2026 bwa te bong n rau, te bong n utu, ao te bong ni kakaitau. Ti butia te rau ao te mwaiti n raba nakon taani mwakuri nako n te aba ae Kiribati.
Te Bong n Tabomoa ae e Rau nakon Kiribati ni Kabane!