Day off for Victory Day

Жеңіс күніне арналған демалыс күні: Қазақстандағы мемлекеттік мереке

Жеңіс күні – 9 мамыр – Қазақстандықтар үшін ерекше мазмұнды және терең мәні бар мереке. Бұл күн 1945 жылы Совет Одағының Нацистік Германияға қарсы Ұлы Отан соғысында жеңісін ресми түрде жариялаған күн болып табылады. Қазақстан үшін бұл мерекенің маңызы өте зор, өйткені республика соғыс жылдарында өте ауыр шығынға ұшырады. Алдын ала деректер бойынша, соғысқа дейінгі алты миллион халықтың шамамен 20%-ы майданға аттанды, олардың жартысы оралмады. Осынау үлкен құрбандықтарды еске алу – Жеңіс күнінің негізгі мазмұнын құрайды.

Бұл мереке басқа елдердегідей жарқын да көңілді мереке емес. Қазақстанда Жеңіс күні қайғылы да қастерлі күн ретінде атап өтіледі. Әрбір отбасында бабаларының ерлігі мен құрбандығы туралы әңгімелер сақталған. Мереке күнінің басты мақсаты – жас ұрпақты патриотизмге, Отанын сүюге және тарихты құрметтеуге тәрбиелеу. Жеңіс күнінде адамдар әкелері мен аталарының ерлік істерін еске алып, олардың соғыс жылдарындағы ауыр жүктерін сезінуге тырысады. Бұл күн біздің тарихымыздың бір бөлігі, біздің ұлттық кодымыздың негізі.

2026 жылы қашан атап өтіледі?

2026 жылы Жеңіс күніне арналған демалыс күні Monday, May 11, 2026 күніне белгіленген. Бұл күн демалыс күні ретінде жарияланған, өйткені Жеңіс күнінің өзі – 9 мамыр, сенбі күні түседі. Қазақстан заңнамасына сәйкес, егер мемлекеттік мереке демалыс күніне түссе, ол келесі жұмыс күніне ауыстырылады. Осылайша, 2026 жылы 9 мамыр сенбіден кейінгі дүйсенбі, яғни 11 мамыр демалыс күні болып табылады.

Осы уақытта, яғни 18 қаңтар 2026 жылғы жағдай бойынша, мерекеге дейін 83 күн қалды. Бұл демалыс күні үш күндік ұзын демалыс аптасын қамтамасыз етеді – 9, 10 және 11 мамыр аралығы. Бұл кезең көктемнің соңына және жаздың басына тура келеді, бұл демалыс күндерін табиғат аясында өткізуге өте ыңғайлы.

Жеңіс күні – тұрақты мереке, оның күні әр жылы 9 мамырда белгіленген. Дегенмен, демалыс күні жыл сайын өзгеріп отырады, өйткені ол күнтізбедегі аптаның күндеріне байланысты. 2026 жылы бұл демалыс күні 11 мамыр дүйсенбі күніне түседі, бұл адамдарға үш күндік үзіліс береді. Бұл кезеңде көптеген отбасылар қала сыртына шығып, туған-туыстарына барып, еске алу шараларын өткізуге мүмкіндік алады.

Тарихы мен пайда болуы

Жеңіс күнінің тарихы 1945 жылғы 8 мамырмен байланысты. Ол күні Германияның қарулы күштерінің бас қолбасшысы Вильгельм Кейтель Берлинде капитуляция туралы актіге қол қойды. Алайда, Мәскеу уақыты бойынша бұл оқиға 9 мамыр таңертең орын алды, сондықтан Кеңес Одағында Жеңіс күні ретінде 9 мамыр бекітілді. Қазақстан бұл мерекені 1945 жылдан бастап атап өтіп келеді, бірақ 1991 жылы Тәуелсіздік алғаннан кейін де бұл дәстүр сақталды.

Қазақстан үшін Жеңіс күнінің маңызы ерекше. Соғыс жылдары Қазақстаннан 1 миллион 200 мыңнан астам адам майданға кетті, олардың жартысынан көбі оралмады. Бұл республика халқының шамамен 20%-ы еді. Сонымен қатар, Қазақстан соғыс кезінде эвакуацияланған кәсіпорындардың орналасу алаңына айналды, мұнда мыңдаған адамдар жұмыс істеді. 1941-1945 жылдар аралығында Қазақстан өнеркәсібі мен ауыл шаруашылығына үлкен үлес қосты.

Жеңіс күнін атап өту дәстүрі Кеңес Одағы кезінен бастау алады. 1945 жылдан 1960 жылға дейін бұл күн ресми түрде демалыс күні ретінде жарияланбаған, бірақ халық өз бетінше есте сақтау шараларын өткізген. 1965 жылы Жеңіс күні ресми түрде демалыс күні ретінде бекітілді. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін бұл мереке мемлекеттік мәртебесін сақтап қалды, бірақ оның мазмұны мен формасы өзгерді.

1990-шы жылдардың басында Жеңіс күнін атап өту стилі өзгере бастады. Егер Кеңес Одағы кезінде бұл мереке жарқын да көңілді болса, Қазақстанда ол көбінесе қайғылы да салмақты түрде өткізіледі. Бұл өзгеріс ұлттық сананың қалыптасуымен және тарихи шындықты қайта қараумен байланысты. Қазіргі таңда Жеңіс күні – бұл ұрпақтар сабақтастығын, тарихи естеулікті және бейбітшілікті сақтаудың символы.

Мерекені атап өту жолы мен дәстүрлері

Жеңіс күнін атап өту Қазақстанда өте ерекше форматта өтеді. Бұл мереке көбінесе қайғылы да салмақты түрде өткізіледі, өйткені оның негізінде үлкен шығын мен құрбандық тұрады. Мереке күнінің басты орталықтары – бұл соғыс ескерткіштері мен мемориалдар. Әрбір ірі қалада, соның ішінде Алматы мен Астанада, Жеңіс саябақтары, Мәңгілік алау орналасқан. Осы жерлерде адамдар гүл шоқтарын қойып, соғыс ардагерлерін құрметтейді.

Мереке күнінің таңертеңгі сағаттарынан бастап халық еске алу шараларына белсенді қатысады. Алматыда Жеңіс саябағы мен Бостандық алаңында, Астанада Жеңіс алаңында ресми жиналыстар өткізіледі. Бұл жиналыстарға ардагерлер, жергілікті билік өкілдері, әскери қызметшілер және қала тұрғындары қатысады. Шаралар барысында соғыс жылдарындағы оқиғалар еске алынады, қаза тапқан батырлардың рухына тағзым етіледі.

Ардагерлерді құрметтеу – Жеңіс күнінің ең маңызды бөлігі. Бұл күні соғыс ардагерлері мен тыл еңбеккерлері арнайы киімдермен шығып, ордендері мен медальдарын тағады. Оларды көрген адамдар құрметпен иіледі, көлік тоқтап, адамдар оларды құттықтап, гүлдер мен сыйлықтар береді. Кейбір қалаларда ардагерлерге арнап арнайы концерттер ұйымдастырылады, олардың ерлік істері туралы әңгімелер айтылады.

Отбасылық дастархан – Жеңіс күнінің ажырамас бөлігі. Бұл күні көптеген отбасыларда үлкен дастархан жайылып, соғыс жылдарындағы әкелер мен аталар туралы әңгімелер айтылады. Дастарханға әдетте ұлттық тағамдар – бешбармақ, пісіре, самса, және т.б. қойылады. Алайда, бұл мереке көбінесе қайғылы сипатта болғандықтан, ойын-сауық шаралары шектеулі. Кейбір отбасыларда соғыс жылдарындағы әндер тыңдалып, естеліктер айтылады.

9 мамыр күні кешке кейбір қалаларда отшашу өткізіледі. Алайда, бұл отшашулар көбінесе жарықтылықпен шектеледі, өйткені мерекенің жалпы атмосферасы салмақты. Алматы мен Астанада отшашулар көбінесе Жеңіс саябақтары мен орталық алаңдарда өткізіледі. Бірақ кейбір жылдары отшашуларды өткізуден бас тартады, өйткені қоғамдық пікір бойынша бұл қайғылы мерекенің мазмұнына сәйкес келмейді.

Сонымен қатар, кейбір қалаларда концерттер мен көрмелер өткізіледі. Мысалы, Алматыда Жеңіс күніне арналған концерттер өткізіледі, онда соғыс жылдарының әндері орындалады. Кейбір мектептер мен мәдениет үйлерінде соғыс тақырыбына арналған көрмелер ұйымдастырылады. Балалар соғыс туралы өлеңдер оқиды, суреттер салады.

Қазақстандықтардың демалыс күнін өткізу тәжірибесі

Жеңіс күнінде Қазақстанда көптеген мемлекеттік мекемелер жабылады. Мемлекеттік органдар, банктер, мектептер мен жо