Victory Day

გამარჯვების დღე საქართველოში: რჩევები და სრული გზამკვლევი

გამარჯვების დღე საქართველოში არის ერთ-ერთი ისტორიული თარიღი, რომელიც ყოველწლიურად, 9 მაისს აღინიშნება და მიუთითებს მეორე მსოფლიო ომში საბჭოთა კავშირის გამარჯვებაზე ნაცისტურ გერმანიაზე. ეს დღე საქართველოსთვის მხოლოდ ისტორიული მოვლენა კი არაა, არამედ მრავალშრიანი სიმბოლოა, რომელიც ერთდროულად მოიცავს როგორც სამხედრო გმირობის ხსოვნას, ისე თანამედროვე პოლიტიკურ და სოციალურ დისკუსიებს. ეს დღე დაკავშირებულია 1945 წლის 8 მაისს გაფორმებულ გერმანიის კაპიტულაციის აქტთან, რომელიც მოსკოვის დროით უკვე 9 მაისს შევიდა ძალაში, ამიტომ საბჭოთა კავშირში ეს თარიღი სწორედ 9 მაისს აღინიშნებოდა.

საქართველოსთვის ეს დღე განსაკუთრებულია იმით, რომ ის აერთიანებს ქართველი ხალხის დიდ მსხვერპლსა და წვლილს ომში. საბჭოთა არმიის რიგებში 300 000-ზე მეტი ქართველი იბრძოდა, მათგან ბევრი დაიღუპა ან დაიჭრა. ეს დღე მათ ხსოვნას მიაგებს, თუმცა თანამედროვე საქართველოში ის ასევე გახდა დაპირისპირების სიმბოლო სხვადასხვა იდეოლოგიურ ჯგუფებს შორის. ერთი მხრივ, არის ადამიანები, რომლებიც პატივს სცემენ საბჭოთა კავშირის როლს და ატარებენ წითელ დროშებს, მეორე მხრივ — აქტივისტები, რომლებიც აპროტესტებენ საბჭოთა სიმბოლოებს და მას რუსული იმპერიალიზმის გლორიფიკაციად აღიქვამენ. ამ დაძაბულობის გამო, დღესასწაული ხშირად იძენს პოლარიზებულ ხასიათს და არ არის ერთიანი სახალხო ზეიმი, როგორც ეს სხვა ქვეყნებში შეიძლება იყოს.

როდის არის ეს დღე 2026 წელს?

2026 წელს გამარჯვების დღე დაემთხვევა Saturday-ს, May 9, 2026 რიცხვში. ეს თარიღი არის ფიქსირებული და ყოველწლიურად 9 მაისს აღინიშნება, მიუხედავად წლისა და კვირის დღისა. დღესასწაულამდე დარჩენილია 81 დღე.

ეს თარიღი დაკავშირებულია 1945 წლის 8 მაისს ბერლინ-კარლსჰორსტში გაფორმებულ გერმანიის კაპიტულაციის საბოლოო აქტთან, რომელსაც ხელი მოაწერა საბჭოთა მარშალმა გიორგი ჟუკოვმა. მოსკოვის დროით ეს უკვე 9 მაისი იყო, ამიტომ საბჭოთა კავშირში სწორედ ეს თარიღი გახდა აღსანიშნავი. საქართველომ, როგორც საბჭოთა კავშირის ნაწილმა, 1965 წლიდან დაიწყო ამ დღის აღნიშვნა როგორც დასვენების დღე. თარიღის სისტატიკურობა ნიშნავს, რომ ყოველ წელს ის ერთსა და იმავე რიცხვში მოდის, რაც განსხვავდება დასავლეთის ქვეყნებისგან, სადაც 8 მაისი აღინიშნება ევროპაში ომის დასრულების დღედ.

ისტორია და წარმოშობა

გამარჯვების დღის ისტორია უკავშირდება მეორე მსოფლიო ომის დასასრულს ევროპაში. 1945 წლის 7 მაისს რეიმსში გაფორმდა გერმანიის დროებითი კაპიტულაცია, მაგრამ საბჭოთა მხარემ ეს არ მიიღო და მოითხოვა საბოლოო აქტის ხელმოწერა ბერლინში. 8 მაისს, საღამოს, ბერლინ-კარლსჰორსტში გაიმართა ცერემონია, სადაც გიორგი ჟუკოვის ხელმძღვანელობით გერმანიამ საბოლოოდ აღიარა დამარცხება. მოსკოვის დროით ეს უკვე 9 მაისი იყო, ამიტომ საბჭოთა კავშირმა სწორედ ამ თარიღს მიანიჭა ოფიციალური სტატუსი.

საქართველოსთვის, როგორც საბჭოთა რესპუბლიკისთვის, ეს დღე 1965 წლამდე არ იყო სახელმწიფო დონეზე აღნიშნული. 1965 წელს, 20 წლის თავზე გამარჯვებიდან, საბჭოთა ხელისუფლებამ ეს დღე გახადა საყოველთაო დასვენების დღე მთელს კავშირში, მათ შორის საქართველოშიც. ქართველებმა მასობრივად მიიღეს მონაწილეობა ომში: 300 000-ზე მეტი ადამიანი იბრძოდა წითელ არმიაში, მათგან დაახლოებით 80 000 დაიღუპა ან უგზო-უკვლოდ დაიკარგა. ქართველი ჯარისკაცები მონაწილეობდნენ მნიშვნელოვან ბრძოლებში, მაგალითად, სტალინგრადის ბრძოლაში და ბერლინის აღებაში.

თუმცა, თანამედროვე საქართველოში ამ ისტორიის აღქმა რთულია. 1990-იანი წლებიდან, საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, ეს დღე გახდა კრიტიკის საგანი, რადგან საბჭოთა სიმბოლოები დაკავშირებულია სტალინის რეპრესიებთან, რომლებმაც საქართველოშიც მრავალი მსხვერპლი გამოიწვია. ამიტომ, დღეს ეს დღე აღინიშნება არა როგორც მხოლოდ გამარჯვების ზეიმი, არამედ როგორც დღე, რომელზეც წარსულის გააზრება და თანამედროვე პოლიტიკური მდგომარეობის გამოხატვა ხდება.

როგორ აღინიშნება დღესასწაული?

გამარჯვების დღის აღნიშვნა საქართველოში ძირითადად მიმდინარეობს თბილისში, მთავარ მემორიალურ პარკში, სადაც მდებარეობს მეორე მსოფლიო ომის მემორიალი და უცნობი ჯარისკაცის საფლავი. დილით, ადრე, იწყება საზეიმო ცერემონიები: ვეტერანები, რომლებიც უკვე ძალიან ცოტა დარჩნენ (ხშირად 90 წელს გადაცილებულები), მოდიან დელეგაციებთან ერთად. ისინი გვირგვინებს და ყვავილებს დებენ მემორიალებთან, ხოლო სამხედრო გვარდია ასრულებს პატივის მიგების ცერემონიალს. ჟღერს სამხედრო მუსიკა, იმართება მოკლე სიტყვით გამოსვლები, მაგრამ ეს ყველაფერი მკაცრად სერიოზული და სამ