Al-Isra wal-Mi'raj oukaya ya sikukuu nchini Komori
Al-Isra wal-Mi'raj nizo ndzozi kuu na muujiza wa ajabu oulio m’pata Mtume Muhammad (SAW). Katika nchi ya Komori, oukaya wa ntsu nina maana ya kipekee sana. Komori, nchi ya kiislamu kwa asilimia tisini na nane (98%), huchukulia siku hii kama wakati wa kurejea katika imani, kufanya toba, na kukumbuka safari ya usiku oulio badili historia ya binadamu na namna ya kuabudu. Ni usiku ambao Mtume Muhammad (SAW) alitolewa Makka mpaka Yerusalemu (Isra) na kisha kupandishwa mbinguni mpaka kufika mbele ya Allah (Mi'raj).
Siku hii nchini Komori siyo tu sikukuu ya kidini, bali ni wakati wa jamii nzima kukaa pamoja. Katika visiwa vya Ngazidja, Ndzuani, na Mwali, utamaduni wa kiislamu umechanyikana na mila za kienyeji za Kiswahili na Kiafrika, hali inayopelekea shughuli za Al-Isra wal-Mi'raj kuwa na ladha ya kipekee. Watu hukusanyika misikitini, darsa hutolewa, na watoto hufundishwa kisa hiki cha kusisimua kuhusu Buraq, malaika Jibril, na namna swala tano zilivyoamriwa. Ni wakati wa utulivu, mazingatio, na kuomba dua kwa ajili ya amani ya nchi na heri ya familia.
Katika miji mikuu kama Moroni, Mutsamudu, na Fomboni, hali ya hewa ya kiroho hutawala. Tofauti na sikukuu nyingine zenye shamrashamra za kelele, Al-Isra wal-Mi'raj nchini Komori ni sikukuu ya ndani ya moyo. Ni wakati ambapo kila mkomori hujivunia utambulisho wake wa kiislamu na kufuata nyayo za Mtume (SAW). Kila mwaka, mwezi wa Rajabu unapoingia, mioyo ya watu huanza kutayarika kwa ajili ya usiku huu wa baraka, wakiamini kuwa dua zinazoomba usiku huo zina nafasi kubwa ya kukubaliwa.
Lini itakuwa Al-Isra wal-Mi'raj katika mwaka wa 2026?
Sikukuu ya Al-Isra wal-Mi'raj huadhimishwa kila tarehe 27 ya mwezi wa Rajabu katika kalenda ya Hijri. Kwa sababu kalenda ya kiislamu inafuata mzunguko wa mwezi, tarehe katika kalenda ya miladia (Gregorian) hubadilika kila mwaka.
Kwa mwaka wa 2026, maelezo ya sikukuu hii ni kama ifuatavyo:
Siku: Friday
Tarehe: January 16, 2026
Muda uliosalia: Imebaki siku 13 kufikia sikukuu hii.
Ni muhimu kukumbuka kuwa tarehe hii inaweza kubadilika kidogo kulingana na kuonekana kwa mwezi wa Rajabu nchini Komori. Serikali kupitia Ofisi ya Mufti Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Komori hutoa tangazo rasmi kuhusu tarehe kamili kadiri siku inavyokaribia. Hata hivyo, maandalizi ya kijamii huanza mapema mara tu mwezi wa Rajabu unapoingia.
Historia na Maana ya Al-Isra wal-Mi'raj
Historia ya Al-Isra wal-Mi'raj ilitokea takriban mwaka 621 Miladia, wakati Mtume Muhammad (SAW) alipokuwa katika kipindi kigumu cha maisha yake, kinachojulikana kama "Mwaka wa Huzuni" (Am al-Huzn), baada ya kumpoteza mke wake mpendwa Bibi Khadija na ami yake Abu Talib. Allah (SWT) alimpa zawadi ya safari hii ili kumfariji na kumuonyesha ukubwa wa mamlaka ya Mungu.
Al-Isra: Safari ya Kutoka Makka kwenda Yerusalemu
Neno "Isra" linamaanisha safari ya usiku. Kulingana na mafunzo ya dini ya kiislamu yanayofundishwa katika madrasa za Komori, malaika Jibril alimtembelea Mtume akiwa Makka na kumleta mnyama wa mbinguni anayeitwa Buraq. Buraq alikuwa na mabawa na mwendo wake ulikuwa wa kasi ya ajabu. Mtume alipanda Buraq na kufika Msikiti wa Al-Aqsa huko Yerusalemu (Baitul-Maqdis). Hapo, alikutana na mitume wote waliomtangulia, akiwemo Nabii Ibrahim, Nabii Musa, na Nabii Issa (A.S), na akawaongoza katika swala ya pamoja. Hii inaonyesha umoja wa ujumbe wa Mungu na nafasi ya Mtume Muhammad kama mwisho wa mitume.
Al-Mi'raj: Kupaa Mbinguni
Baada ya kumaliza swala Yerusalemu, safari ya pili ilianza—Al-Mi'raj, ambayo inamaanisha "kupaa". Mtume (SAW) alipandishwa kupitia mbingu saba. Katika kila mbingu, alikutana na mitume tofauti na kubadilishana nao salamu. Alivuka mipaka ambayo hata malaika Jibril hakuweza kuvuka, mpaka akafika "Sidrat al-Muntaha" (Mti wa Mkunazi wa Mwisho). Hapo ndipo alipozungumza na Allah (SWT) bila ya pazia.
Katika mazungumzo hayo, Allah aliamuru waumini waswali swala hamsini kwa siku. Hata hivyo, kwa ushauri wa Nabii Musa, Mtume Muhammad (SAW) alirejea mara kadhaa kuomba upungufu mpaka ikabaki swala tano, lakini Allah akaahidi kuwa anayeswali swala tano kwa ikhlas atapata thawabu za swala hamsini. Hii ndiyo asili ya nguzo ya pili ya uislamu inayotekelezwa kwa umakini mkubwa nchini Komori.
Jinsi Watu wa Komori Wanavyosherehekea
Nchini Komori, maadhimisho haya yana sura ya kiroho zaidi kuliko ya kidunia. Shughuli kuu hufanyika usiku wa kuamkia tarehe 27 Rajabu na siku yenyewe ya tarehe 27.
Ibada na Maombi Misikitini
Misikiti mikuu, kama Msikiti wa Ijumaa wa Moroni (Ancienne Mosquée de Vendredi), hujaa waumini. Baada ya swala ya Isha, watu hubaki misikitini kufanya "Qiyam al-Layl" (kisimamo cha usiku). Masheikh na wanazuoni hutoa mawaidha marefu wakielezea kila hatua ya safari ya Mtume. Usomaji wa Qur'ani, hasa Surah Al-Isra, hufanyika kwa sauti nzuri za kitaraabu zinazogusa nyoyo.
Dhikri na Kaswida
Komori ina utamaduni mkubwa wa Usufi (Sufism), hususan mapokeo ya Shadhiliyya na Qadiriyya. Katika usiku huu, vikundi vya dhikri hukusanyika na kufanya tahlili na kumswalia Mtume kwa pamoja. Kaswida na nasheed (nyimbo za kidini) huimbwa kwa lugha ya Shikomori na Kiarabu, zikisifu miujiza ya Mtume na utukufu wa Allah. Hii huleta hali ya utulivu na amani katika mitaa ya miji na vijiji.
Kufunga na Dua
Ingawa kufunga siku ya tarehe 27 Rajabu si faradhi, wacomori wengi huchagua kufunga sunna siku hiyo. Wanaamini kuwa ni siku ya baraka na nafasi ya kupata radhi za Mungu. Nyumbani, akina mama huandaa vyakula maalum kwa ajili ya kufuturu, na familia huketi pamoja kuomba dua kwa ajili ya wagonjwa, waliofariki, na mustakabali wa watoto wao.
Mila na Desturi za Kipekee za Komori
Utamaduni wa Komori ni mchanganyiko wa ustaarabu wa Kiarabu, Kiafrika, na Kifaransa, na hii inaonekana katika jinsi wanavyochukulia sikukuu za kidini.
- Mavazi ya Jadi: Katika siku ya Al-Isra wal-Mi'raj, wanaume huvaa "Kanzu" nyeupe na "Kofia" za kudariziwa kwa mkono ambazo ni alama ya heshima kwa mkomori. Wanawake huvaa "Lesso" au "Chiromani" (nguo za kitamaduni zenye rangi nzuri) na kujifunika vizuri kuheshimu utakatifu wa siku.
- Chakula cha Jamii: Baada ya darsa misikitini, mara nyingi kuna utamaduni wa kugawa tende, maji ya baridi, au halua ya kienyeji. Katika baadhi ya vijiji, watu hushirikiana kuandaa mlo wa pamoja unaoitwa "Maulidi" au karamu ndogo ambapo wali na nyama ya mbuzi hupikwa.
- Elimu kwa Watoto: Wazee huchukua fursa hii kukaa na wajukuu wao na kuwasimulia kisa cha Buraq. Ni namna ya kurithisha imani kutoka kizazi kimoja kwenda kingine, kuhakikisha kuwa historia ya kiislamu haipotei.
Taarifa za Vitendo kwa Wageni na Wageni Waishio Komori
Ikiwa unazuru Komori wakati wa Al-Isra wal-Mi'raj katika mwaka wa 2026, kuna mambo muhimu ya kuzingatia ili uweze kufurahia na kuheshimu utamaduni wa wenyeji.
Mavazi na Tabia
Komori ni nchi yenye misingi imara ya kidini. Wageni wanashauriwa kuvaa kwa staha. Kwa wanawake, ni vyema kufunika mabega na magoti, na ikiwa unaingia katika eneo la msikiti, ni lazima kuvaa mtandio kichwani. Kwa wanaume, kaptula fupi sana hazipendelewi katika maeneo ya ibada. Ni muhimu kuwa na utulivu wakati wa swala na kutopiga picha ndani ya misikiti bila ruhusa ya viongozi wa kidini.
Usafiri na Huduma
Kwa kuwa siku hii ni sikukuu ya kitaifa, huduma nyingi za kiserikali na benki zitafungwa. Usafiri wa umma (taksi za mikoani na maboti kati ya visiwa) unaweza kuwa mchache au kufuata ratiba tofauti. Ikiwa unapanga kusafiri kutoka Moroni kwenda Mutsamudu kwa boti, hakikisha unakata tiketi mapema. Maduka mengi makubwa yanaweza kufungwa, lakini maduka madogo ya mitaani (magazini) yataendelea kutoa huduma.
Mazingira na Hali ya Hewa
Mwezi wa Januari nchini Komori kawaida huwa na joto na unyevunyevu (humidity), kukiwa na uwezekano wa mvua za hapa na pale kwa sababu ni msimu wa kaskazi. Ni vyema kuwa na mavazi mepesi ya pamba. Usiku, hali ya hewa huwa nzuri kwa matembezi kuelekea misikitini kusikiliza mawaidha.
Je, Al-Isra wal-Mi'raj ni Sikukuu ya Kitaifa?
Ndiyo, Al-Isra wal-Mi'raj ni sikukuu rasmi ya umma (Public Holiday) nchini Jamhuri ya Muungano wa Komori.
Ofisi za Serikali: Zote hufungwa ili kutoa nafasi kwa wafanyakazi kushiriki katika ibada na kukaa na familia zao.
Shule na Vyuo: Hakuna masomo siku hiyo.
Biashara: Benki na makampuni makubwa ya biashara hufungwa. Hata hivyo, migahawa na maduka ya chakula yanaweza kufungua baada ya muda wa mchana au jioni.
- Hali ya Kitaifa: Bendera ya Komori (yenye rangi nne na mwezi mwandamo wenye nyota nne) huonekana ikipepea kwa fahari, ikionyesha umoja wa visiwa vinne (pamoja na Mayotte inayodaiwa na Komori) chini ya mwavuli wa uislamu.
Siku hii inatambuliwa kisheria, na ikiwa itaangukia siku ya Ijumaa (kama itakavyokuwa katika mwaka wa 2026), umuhimu wake huongezeka mara dufu kwani Ijumaa yenyewe ni siku tukufu katika uislamu. Hii inamaanisha kuwa wikendi hiyo itakuwa ya mapumziko marefu na shughuli nyingi za kidini nchi nzima.
Hitimisho
Al-Isra wal-Mi'raj nchini Komori ni zaidi ya tarehe tu kwenye kalenda; ni kielelezo cha roho ya mkomori. Ni wakati ambapo mbingu na ardhi zinakutana katika fikra za waumini, na ambapo swala tano—kiunganishi cha mwanadamu na muumba wake—hupewa thamani mpya. Ikiwa utakuwa nchini Komori mnamo tarehe January 16, 2026, utashuhudia utulivu wa ajabu, sauti za dharura za kuita kwenye heri, na ukarimu wa watu ambao imani yao ni sehemu ya maisha yao ya kila siku. Ni fursa nzuri ya kujifunza kuhusu subira ya Mtume Muhammad (SAW) na ukuu wa Allah katika nchi hii ya visiwa vya manukato.