Victory over Genocide Day

ទិវាជ័យជម្នះលើរបបប្រល័យពូជសាសន៍៖ ការរំលឹកខួបនៃការរស់រានមានជីវិតជាថ្មីរបស់ប្រជាជាតិកម្ពុជា

ថ្ងៃទី ៧ ខែមករា គឺជាថ្ងៃដែលមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅបំផុតមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទំនើបរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។ វាគឺជាថ្ងៃដែលត្រូវបានកំណត់ជា "ទិវាជ័យជម្នះលើរបបប្រល័យពូជសាសន៍" ដើម្បីរំលឹកដល់ព្រឹត្តិការណ៍ជាប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩ នៅពេលដែលរបបខ្មែរក្រហមដ៏យង់ឃ្នងត្រូវបានផ្ដួលរំលំ។ សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាភាគច្រើន ថ្ងៃនេះមិនត្រឹមតែជាថ្ងៃឈប់សម្រាកបុណ្យជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា "ថ្ងៃកំណើតទីពីរ" ដែលបានបញ្ចប់ការបង្ហូរឈាម ការធ្វើទារុណកម្ម និងការអត់ឃ្លានដែលបានញាំញីប្រទេសជាតិអស់រយៈពេលជិត ៤ ឆ្នាំ។

អ្វីដែលធ្វើឱ្យថ្ងៃនេះមានភាពពិសេសអស្ចារ្យនោះ គឺស្មារតីនៃការរស់រានមានជីវិត និងការងើបឈរឡើងវិញពីគំនរផេះផង់។ នៅក្រោមរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (១៩៧៥-១៩៧៩) រចនាសម្ព័ន្ធសង្គមទាំងមូលត្រូវបានបំផ្លាញខ្ទេចខ្ទី ប៉ុន្តែជ័យជម្នះថ្ងៃទី ៧ មករា បានបើកទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីមួយ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការស្តារឡើងវិញនូវសិទ្ធិសេរីភាព ជំនឿសាសនា និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្សជាតិ។ វាជាថ្ងៃនៃការចងចាំនូវពលិកម្មរបស់វីរជន និងយុទ្ធជនដែលបានលះបង់សាច់ស្រស់ឈាមស្រស់ ដើម្បីរំដោះមាតុភូមិចេញពីរបបវាលពិឃាត។

ទិវានេះត្រូវបានប្រារព្ធឡើងក្នុងលក្ខណៈជាការគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធ និងការដឹងគុណ។ ទោះបីជាពេលវេលាបានកន្លងផុតទៅច្រើនទសវត្សរ៍ក៏ដោយ ក៏ស្លាកស្នាមនៃអតីតកាលនៅតែដិតដាមក្នុងចិត្តខ្មែរគ្រប់រូប។ ការប្រារព្ធពិធីនេះមានគោលបំណងអប់រំយុវជនជំនាន់ក្រោយឱ្យយល់ដឹងពីតម្លៃនៃសន្តិភាព និងមេរៀនដ៏ឈឺចាប់នៃប្រវត្តិសាស្ត្រ ដើម្បីធានាថាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ខ្មៅងងឹតបែបនេះនឹងមិនកើតមានឡើងជាថ្មីម្តងទៀតនៅលើទឹកដីអង្គរដ៏បវរនេះឡើយ។

---

តើទិវាជ័យជម្នះលើរបបប្រល័យពូជសាសន៍ក្នុងឆ្នាំ 2026 ប្រារព្ធនៅពេលណា?

សម្រាប់ការរំលឹកខួបលើកទី ៤៧ នៃជ័យជម្នះជាប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ កាលបរិច្ឆេទសំខាន់ៗមានដូចខាងក្រោម៖

ថ្ងៃនៃសប្តាហ៍៖ Wednesday កាលបរិច្ឆេទ៖ January 7, 2026 រយៈពេលរង់ចាំ៖ នៅសល់តែ 4 ថ្ងៃទៀតប៉ុណ្ណោះ នឹងដល់ថ្ងៃប្រារព្ធពិធី។

ទិវាជ័យជម្នះលើរបបប្រល័យពូជសាសន៍ គឺជាថ្ងៃឈប់សម្រាកដែលមានកាលបរិច្ឆេទកំណត់ជាក់លាក់ (Fixed Date) ពោលគឺត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅថ្ងៃទី ៧ ខែមករា ជាដរាប ទោះបីជាស្ថិតក្នុងឆ្នាំណាក៏ដោយ ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីកាលបរិច្ឆេទពិតប្រាកដដែលកងទ័ពរំដោះបានវាយចូលកាន់កាប់រាជធានីភ្នំពេញក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩។

---

ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងដើមកំណើតនៃថ្ងៃទី ៧ មករា

ដើម្បីយល់ច្បាស់ពីសារៈសំខាន់នៃថ្ងៃនេះ យើងត្រូវក្រឡេកមើលទៅក្រោយនូវសម័យកាលដ៏ខ្មៅងងឹតបំផុតរបស់កម្ពុជា។ នៅថ្ងៃទី ១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ខ្មែរក្រហមក្រោមការដឹកនាំរបស់ ប៉ុល ពត បានឡើងកាន់អំណាច និងបានបំប្លែងប្រទេសកម្ពុជាទៅជាវាលពិឃាតដ៏ធំធេង។ ពួកគេបានជម្លៀសប្រជាជនចេញពីទីក្រុង បង្ខំឱ្យធ្វើការងារទម្ងន់នៅតាមវាលស្រែ បំបាត់សិទ្ធិសេរីភាព សាសនា ប្រាក់កាស និងចំណេះដឹង។ ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែ ៣ ឆ្នាំ ៨ ខែ និង ២០ ថ្ងៃ ប្រជាជនកម្ពុជាប្រមាណពី ១,៥ ទៅ ២ លាននាក់ (ប្រហែលមួយភាគបួននៃចំនួនប្រជាជនសរុប) បានបាត់បង់ជីវិតដោយសារការកាប់សម្លាប់ ការធ្វើទារុណកម្ម ការបង្អត់អាហារ និងជំងឺតម្កាត់ដែលគ្មានការព្យាបាល។

នៅចុងឆ្នាំ ១៩៧៨ រណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា (KUFNS) ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអ្នកតស៊ូខ្មែរដែលបានភៀសខ្លួនចេញពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញរបស់ខ្មែរក្រហម បានសហការជាមួយកងទ័ពស្ម័គ្រចិត្តវៀតណាម បើកការវាយលុកទ្រង់ទ្រាយធំដើម្បីរំដោះប្រទេស។ នៅថ្ងៃទី ៧ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៧៩ កងកម្លាំងចម្រុះបានវាយចូលដល់រាជធានីភ្នំពេញ ដែលនាំឱ្យរបបខ្មែរក្រហមដួលរលំ និងរត់ភៀសខ្លួនទៅតាមព្រំដែន។

ទោះបីជាជ័យជម្នះនេះបានបញ្ចប់អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ក៏ដោយ ក៏សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅតែបន្តអូសបន្លាយរហូតដល់ចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ៩០។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ថ្ងៃទី ៧ មករា ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់បំផុត ដែលបានបញ្ឈប់ការសម្លាប់រង្គាល និងផ្តល់ឱកាសឱ្យកម្ពុជាចាប់ផ្តើមកសាងប្រទេសឡើងវិញពីចំណុចសូន្យ។ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា (CPP) ដែលជាអ្នកបន្តវេនពីរណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិ តែងតែចាត់ទុកថ្ងៃនេះជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃភាពស្របច្បាប់របស់ខ្លួនក្នុងការដឹកនាំប្រទេស និងជាការសង្គ្រោះជាតិឱ្យរស់រានមានជីវិត។

---

ការប្រារព្ធពិធី និងសកម្មភាពសំខាន់ៗ

ទិវាជ័យជម្នះលើរបបប្រល័យពូជសាសន៍ មិនមែនជាពិធីបុណ្យបែបសប្បាយរីករាយដូចជាបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ឬបុណ្យអុំទូកនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការប្រារព្ធពិធីបែបផ្លូវការ និងការរំលឹកវិញ្ញាណក្ខន្ធ។

១. ពិធីមីទ្ទិញថ្នាក់ជាតិ

ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ពិធីមីទ្ទិញដ៏ធំមួយត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលកោះពេជ្រ ឬនៅទីស្នាក់ការគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ក្រោមអធិបតីភាពថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលៗនៃរាជរដ្ឋាភិបាល រួមមានសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន និងសម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត។ ក្នុងពិធីនេះ មានការចូលរួមពីមន្ត្រីរាជការ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ សិស្សានុសិស្ស និងប្រជាពលរដ្ឋរាប់ម៉ឺននាក់។ សុន្ទរកថាដែលថ្លែងក្នុងថ្ងៃនោះ តែងតែលើកឡើងពីសមិទ្ធផលដែលសម្រេចបានក្រោយការរំដោះ និងការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការរក្សាសន្តិភាពឱ្យបានគង់វង្ស។

២. ការដាក់កម្រងផ្កានៅវិមានឯករាជ្យ

ថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលតែងតែអញ្ជើញទៅដាក់កម្រងផ្កានៅវិមានឯករាជ្យ និងស្តូបមិត្តភាពកម្ពុជា-វៀតណាម ដើម្បីគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធយុទ្ធជនដែលបានពលីជីវិតក្នុងបុព្វហេតុរំដោះជាតិ។ នេះជាសកម្មភាពដែលបង្ហាញពីការដឹងគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅបំផុត។

៣. ការអប់រំ និងការផ្សព្វផ្សាយ

តាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋ និងឯកជន កម្មវិធីពិសេសៗត្រូវបានចាក់ផ្សាយ រួមមាន៖ ភាពយន្តឯកសារ៖ ការបង្ហាញពីរូបភាពពិតនៃជីវិតក្នុងសម័យខ្មែរក្រហម និងដំណើរការនៃការរំដោះ។ បទសម្ភាសន៍អ្នករស់រានមានជីវិត៖ ការចែករំលែកបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ដើម្បីឱ្យយុវជនបានយល់ដឹងពីការលំបាកនាពេលនោះ។ ការទស្សនាសារមន្ទីរ៖ សារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង (S-21) និងមជ្ឈមណ្ឌលប្រល័យពូជសាសន៍ជើងឯក តែងតែមានការរៀបចំពិធីគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធ និងទទួលភ្ញៀវទេសចរដែលចង់សិក្សាស្វែងយល់បន្ថែម។

៤. សកម្មភាពនៅតាមមូលដ្ឋាន

នៅតាមបណ្តាខេត្ត ស្រុក និងឃុំនានា ក៏មានការរៀបចំពិធីជួបជុំតូចៗ ការធ្វើចង្ហាន់ប្រគេនព្រះសង្ឃដើម្បីឧទ្ទិសកុសលដល់អ្នកដែលបានចែកឋានទៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហមផងដែរ។

---

ទំនៀមទម្លាប់ និងការគោរពប្រតិបត្តិ

ទោះបីជាមិនមានទំនៀមទម្លាប់ស្មុគស្មាញដូចបុណ្យប្រពៃណី ប៉ុន្តែមានការអនុវត្តមួយចំនួនដែលប្រជាជនកម្ពុជាតែងតែធ្វើ៖

ការស្លៀកពាក់៖ ក្នុងពិធីផ្លូវការ មន្ត្រីរាជការតែងតែស្លៀកពាក់ឯកសណ្ឋានពេញលេញ ឬសម្លៀកបំពាក់បែបខ្មែរ (អាវស សំពត់ ឬខោពណ៌ខ្មៅ/ខៀវចាស់) ដើម្បីបង្ហាញពីភាពថ្លៃថ្នូរ និងការគោរព។ ការសូត្រមន្តបង្សុកូល៖ គ្រួសារជាច្រើនជ្រើសរើសយកថ្ងៃនេះដើម្បីទៅវត្តអារាម ធ្វើបុណ្យឧទ្ទិសកុសលដល់សាច់ញាតិដែលបានបាត់បង់ជីវិតក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៥-១៩៧៩។ ការរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់៖ ជារួម ថ្ងៃនេះមិនមែនជាពេលវេលាសម្រាប់សកម្មភាពកម្សាន្តខ្លាំងៗនៅតាមទីសាធារណៈនោះទេ។ វាជាពេលវេលានៃការសញ្ជឹងគិត។

---

ព័ត៌មានជាក់ស្តែងសម្រាប់សាធារណជន និងភ្ញៀវបរទេស

ប្រសិនបើអ្នកមានគម្រោងមកកម្សាន្ត ឬរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាអំឡុងពេល 2026 នេះ គឺជាចំណុចដែលអ្នកគួរដឹង៖

១. ស្ថានភាពឈប់សម្រាកបុណ្យជាតិ

ថ្ងៃទី ៧ ខែមករា គឺជាថ្ងៃឈប់សម្រាកជាផ្លូវការ។ ដូច្នេះ៖ ស្ថាប័នរដ្ឋ និងធនាគារ៖ នឹងត្រូវបិទទ្វារ។ អាជីវកម្មឯកជន៖ ក្រុមហ៊ុនធំៗភាគច្រើនបិទទ្វារ ប៉ុន្តែហាងទំនិញ ផ្សារទំនើប និងភោជនីយដ្ឋាននៅតែបន្តបើកដំណើរការធម្មតា។ សេវាដឹកជញ្ជូន៖ រថយន្តឈ្នួល និងឡានក្រុងនៅតែដំណើរការ ប៉ុន្តែអាចមានការកកស្ទះនៅក្បែរតំបន់ប្រារព្ធពិធី (ដូចជាជុំវិញវិមានឯករាជ្យ និងកោះពេជ្រ)។

២. អាកាសធាតុ

នៅដើមខែមករា ប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតក្នុង "រដូវរងា" (ទោះបីជាវានៅតែក្តៅសម្រាប់ជនជាតិអឺរ៉ុបក៏ដោយ)។ សីតុណ្ហភាពជាមធ្យមគឺចន្លោះពី ២០ ទៅ ៣០ អង្សាសេ។ មេឃស្រឡះ និងគ្មានភ្លៀង ដែលជាពេលវេលាដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ការធ្វើដំណើរ និងការចូលរួមពិធីនៅខាងក្រៅ។

៣. ដំបូន្មានសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរ

ការស្លៀកពាក់៖ ប្រសិនបើអ្នកទៅទស្សនាសារមន្ទីរប្រល័យពូជសាសន៍ ឬចូលរួមពិធីដាក់កម្រងផ្កា សូមស្លៀកពាក់ឱ្យបានសមរម្យ (គ្របស្មា និងគ្របជង្គង់) ដើម្បីបង្ហាញការគោរពដល់ជនរងគ្រោះ។ ការថតរូប៖ សូមប្រុងប្រយ័ត្ន និងសុំការអនុញ្ញាតមុនពេលថតរូបអ្នករស់រានមានជីវិត ឬក្នុងពិធីគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធ។

• ការយល់ដឹងពីនយោបាយ៖ ថ្ងៃទី ៧ មករា ជាប្រធានបទដែលមានភាពរសើបផ្នែកនយោបាយ។ ខណៈដែលមនុស្សភាគច្រើនអបអរសាទរថ្ងៃនេះ ក៏មានមតិខ្លះទៀតដែលមើលឃើញពីឥទ្ធិពលរបស់បរទេស។ ក្នុងនាមជាភ្ញៀវទេសចរ វាជាការល្អបំផុតក្នុងការស្តាប់ដោយបើកចិត្តទូលាយ និងជៀសវាងការជជែកដេញដោលខ្លាំងៗ។

---

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ តម្លៃនៃសន្តិភាព

ទិវាជ័យជម្នះលើរបបប្រល័យពូជសាសន៍ មិនមែនគ្រាន់តែជាការរំលឹកពីការដួលរលំនៃរបបមួយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការរំលឹកពីតម្លៃមិនអាចកាត់ថ្លៃបាននៃ "សន្តិភាព"។ សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា ថ្ងៃទី ៧ ខែមករា ឆ្នាំ 2026 នឹងក្លាយជាសាក្សីនៃវឌ្ឍនភាពដែលប្រទេសជាតិសម្រេចបានក្នុងរយៈពេលជាង ៤ ទសវត្សរ៍មកនេះ។

ពីប្រទេសដែលធ្លាប់តែត្រូវបានគេបោះបង់ចោល និងហ៊ុមព័ទ្ធសេដ្ឋកិច្ច កម្ពុជាបានក្លាយជាប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើន និងជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ទាក់ទាញ។ ការចងចាំនូវការឈឺចាប់ក្នុងអតីតកាល គឺជាកម្លាំងចលករដែលជំរុញឱ្យខ្មែរគ្រប់រូបរួបរួមគ្នា ដើម្បីកសាងអនាគតមួយដែលពោរពេញដោយក្តីសង្ឃឹម និងការអភិវឌ្ឍ។

នៅសល់តែ 4 ថ្ងៃទៀតប៉ុណ្ណោះ ពិធីបុណ្យដ៏មានអត្ថន័យនេះនឹងមកដល់។ មិនថាអ្នកជាប្រជាជនក្នុងស្រុក ឬជាជនបរទេសដែលកំពុងស្នាក់នៅកម្ពុជានោះទេ សូមឆ្លៀតឱកាសនេះដើម្បីស្វែងយល់ពីប្រវត្តិសាស្ត្រ និងចូលរួមគោរពដល់ស្មារតីនៃក្តីសង្ឃឹមដែលបានកើតជាថ្មីនៅថ្ងៃទី ៧ ខែមករា។