Kenneth Kaunda Day

Zambia • April 28, 2026 • Tuesday

70
Days
11
Hours
29
Mins
49
Secs
until Kenneth Kaunda Day
Africa/Lusaka timezone

Holiday Details

Holiday Name
Kenneth Kaunda Day
Country
Zambia
Date
April 28, 2026
Day of Week
Tuesday
Status
70 days away
About this Holiday
Kenneth Kaunda Day is a public holiday in Zambia

About Kenneth Kaunda Day

Also known as: Kenneth Kaunda Day

Kenneth Kaunda Day: Ukusefya Ubumi ne Milimo ya kwa Shifwe wa Chalo ca Zambia

Kenneth Kaunda Day lishiku ilikalamba sana mu calo ca Zambia, ilishiku lya kwibukisha ubufyashi bwa kwa Dr. Kenneth David Kaunda, uwaishibikwa fye bwino nga "KK". Uyu muntu e wali umutungulushi wa ntanshi uwa calo ca Zambia kobili kabili e watungulula ulubuli lwa kukanana amaka (non-violent struggle) pa kuti Zambia ipoke ubuntungwa kuli ba koloni ba ku Britain mu mwaka wa 1964. Ili ishiku talyaba fye lishiku lya kusefya ubufyashi, lelo lishiku lya kwibukisha amano, ukutemwa, no kwikatana uko Dr. Kaunda ashalike mu mitima ya bena Zambia bonse.

Ilyo tuleibukisha Kenneth Kaunda Day, tulatontonkanya pa mashiwi yakwe aya mampala aya kuti "One Zambia, One Nation". Aya mashiwi yalyafwa ukwikatanya imitundu 73 iyaba mu Zambia ukuba umushipu umo, ukwabula akapatulula ka mishobo nangu imipepele. Dr. Kaunda tali fye ntungulushi ya Zambia yeka, lelo ali ni nshila ya mutende mu mupatila wa muno Afrika (Pan-Africanism), pantu alyafwileko ifyalo ifingi ifyamushinguluka pamo nga South Africa, Zimbabwe, na Namibia ukuti na fyo fipoke ubuntungwa. Ukusefya ili ishiku kulatwafwa ukusambilila pa buicefyo bwakwe, ukutemwa abantu, no kukanaba no mufimbila nangu ca kuti imitekele yakwe iitila "One Party State" yalikwete amafya yamo.

Ili ishiku lilatupa ishuko lya kutontonkanya pa fyo twingatwalilila ukusunga umutende uo Dr. Kaunda atushilile. Mu nshita ya lelo, Kenneth Kaunda Day isangwike inshita ya kulangisha ifone ifyo asuminemo, pamo nga amangalo (sports) ne fya kusefya (arts). Dr. Kaunda alitemenwe sana umupila wa makasa kabili ali e kashika mukalamba uwa timu ya calo iitila "KK 11" (iyo nomba twita ukuti Chipolopolo). Kabili alitemenwe ukulisha gita no kwimba inyimbo sha mutende. E ico, ili ishiku lishiku lya kupashanya uyu muntu uwali ne mibele isuma kabili uwaipeeleshe ubumi bwakwe bonse ku kwafwa abantu banankwe.

Kenneth Kaunda Day mu Mwaka wa 2026

Mu mwaka wa 2026, abena Zambia bakasefya ili ishiku mu nshila yaibela. Ifi e fyo ifintu fikaba:

Ubushiku: Tuesday Ishiku lya Mweshi: April 28, 2026 Inshiku ishashalako: Kwashala inshiku 70 pa kuti ili ishiku lifike.

Ili ishiku lya Kenneth Kaunda Day lyaba lishiku ilya "fixed", amenshi ukuti lisefiwa pa bushiku bumo bwine cila mwaka—pa 28 April. Nangu ca kuti ubushiku bwa mumpatila (day of the week) bulaluka cila mwaka, ishiku lya mumpatila (date) lyena talyaluka. Nga ca kuti ili ishiku lyaponena pa mpela ya mulungu (Saturday nangu Sunday), ubuteko bulasabankanya ukuti ishiku lya kusefya likaba pali Monday uukonkapo, lelo mu 2026, liponene pa Tuesday, e ico tukasefya fye pali lulya lwine bushiku.

Ifyalengele Ili Ishiku Libeko (History and Origins)

Ulubuli lwa kupoka ubuntungwa mu Zambia lwayafishe sana, lelo Dr. Kenneth Kaunda alitwalilile fye ukulwisha ubuteko bwa ba koloni ukubomfya amano no mutende. Akonkele ifisambililo fya kwa Mahatma Gandhi ifya kuti umuntu teti apoke ubuntungwa nga alepula ifintu nangu ukwipaya abantu. Mu mwaka wa 1964, ilyo Zambia yapokele ubuntungwa, Dr. Kaunda e wasangwike President wa ntanshi.

Mu myaka 27 iyo atekele (1964-1991), alibombele imilimo iikalamba:

  1. Ukwikatanya Imitundu: Aliletele icishinte ca "One Zambia, One Nation" pa kuti imitundu 73 yikatane.
  2. Ukusambilisha: Alikuulile amasukulu ayengi ne fipatala pa kuti abantu bafume mu mfiya ya kukanasambilila.
  3. Ukwafwa Ifyalo Fimbi: Zambia yali ni "frontline state", amenshi ukuti yaleafwa abalwila ubuntungwa mu fyalo fya mu mupatila wa Southern Africa. Dr. Kaunda alisuminishe utubungwe pamo nga ANC (South Africa) na ZANU (Zimbabwe) ukuba ne ma ofeshi mu Lusaka, nangu ca kuti ifi fyalengele Zambia ukukwata amafya ya bunonshi (economy) pantu imipaka yali yalisealwa.
  4. Ukupeela Amaka mu Mutende: Mu mwaka wa 1991, ilyo abantu balefwaya ubuteko bwa fipani ifingi (multi-party democracy), Dr. Kaunda alisuminishe ukuti kube ifisala. Ilyo acimfiwe kuli Frederick Chiluba, tafilile amaka, lelo alipeele ubuteko mu mutende. Ici calengele Zambia ukwishibikwa nge calo ca mutende mu Afrika yonse.
Ubuteko bwa Zambia bwasungile ili ishiku lya April 28 ukuba lishiku lya kusefya ubufyashi bwakwe pa kuti inkulo ishikakonkapo sishikebalila ukulaba ifyo uyu muntu abombela ici calo.

Ifyo Abantu Basefya Ili Ishiku (How People Celebrate)

Ukusefya Kenneth Kaunda Day mu Zambia takwaba kwati kusefya kwa Krisimasi nangu Ubuntungwa (Independence Day). Ili ishiku lyaba lishiku lya kusefya mu mutende no kutontonkanya sana (reflection).

Imilimo ya ku Buteko: Ubuteko bulapekaanya imilimo iikalamba mu Lusaka, maka maka pa nshishi ya kwa Dr. Kaunda (Embassy Park Presidential Burial Site). President wa calo na bama-ofisa bakulu balaya pa nshishi yakwe mu kubika amaluwa (laying of wreaths) no kupepa. Kulaba na maprogramu pa televishoni (ZNBC) ayalanga amavidio ya kale aya fyo Dr. Kaunda alelanda na fyo alebomba.

Amangalo ne Fya Kusefya (Sports and Arts): Pantu Dr. Kaunda alitemenwe sana amangalo, kukulaba ama tournament ya mupila wa makasa, mupila wa kuminika (netball), na mangalo yambi mu madistrict ayengi. Ili ishiku lilabomfiwa ku kukoselesha abalumendo na bakashana ukubomfya amatalenta yabo mu nshila isuma. Kulaba na mafestival ya fya kusefya umo abantu baimba inyimbo sha kale isho KK alitemenwe, pamo nga "Tiyende Pamodzi".

Ukutontonkanya pa Mibele Isuma: Mu macalici na mu fifulo fya mikalile, abantu balatontonkanya pa mibele ya kwa Dr. Kaunda. Alishibikwe ukuba umuntu uushilya inama (vegetarian), umuntu uwaletemwa ukupepa, kabili umuntu uwalekonka sana ifyo asuminemo. Bamunyinefwe balanda pa fyo tulingile ukuba ne cikuuku na fyo tulingile ukusunga ifya bulyo (resources) fya calo cesu.

Ifishinte ne Nshila sha Kwishibilamo Ili Ishiku (Traditions and Customs)

Kwaliba ifintu fimo ifyo uwingamona mu Zambia ifilanga ukuti lelo ni Kenneth Kaunda Day:

  1. Icitambala Icituuta (The White Handkerchief): Dr. Kaunda ali ne cishinte ca kwenda ne citambala icituuta mu minwe yakwe. Icitambala ici cali cishibilo ca mutende no kukanaba no lubuli. Pa bushiku bwakwe, abantu abengi balafwala ifyakufwala ifituuta nangu ukukwata ifitambala ifituuta mu kusefya uyu mutende.
  2. Inyimbo sha "Tiyende Pamodzi": Ulu lwimbo lwalitendeke mu nshita ya kupoka ubuntungwa. Lulanda pa kwenda pamo mu kwikatana. Ili ishiku teti lipite ukwabula ukumfwa ulu lwimbo mu maprogramu ayengi.
  3. Ukwikatana mu Mishobo: Abantu balafwala ifyakufwala fya mishobo yalekanalekana (traditional attire) pa kulanga ukuti nangu ca kuti twaba mu mishobo iingi, tuli fye bantu bamo ("One Zambia, One Nation").
  4. Ukusefya mu Mayanda: Mu mayanda ayengi, abafyashi balashimikila abana babo amalyashi ya kwa KK—ifyo ali umuntu uwaishibe ukulisha gita, ifyo alepoka abantu mu ng'anda yakwe, na fyo ali uwaiteyanya ukuyasungila ifyalo fimbi.

Ifyo Abalendo na Batuntunse Balifye Ukwishiba (Practical Information)

Nga ca kuti uli mulendo nangu uli muntu uufuma ku fyalo fimbi uuli mu Zambia pali ili ishiku, ufwile ukwishiba ifi:

Imyalo: Kenneth Kaunda Day lishiku lya kusefya ubumi bwa muntu uwalecindikwa sana. E ico, ufwile ukuba no mucinshi. Nga waya ku fifulo fya kusefya nangu pa nshishi yakwe, fwala ifyakufwala fya mucinshi. Ama Ofeshi na Mabanki: Pantu lishiku lya kusefya ilya buteko (Public Holiday), ama ofeshi yonse aya buteko, amabanki, na mashitola ayakulu yalasealwa. Mashitola yanono fye na mafitanda ya mafuta e yakwata ishuko lya kusealwa inshita inono nangu ukushitisha. Ifyakulya: Dr. Kaunda ali ni vegetarian. Nangu ca kuti abena Zambia balitemwa inama, mu kucindika KK, amarestaurant yamo yalaafya ifyakulya fya fimenwa (vegetables and grains) pamo nga nshima ne mitsipu, ifijimbu, nangu lumanda.

  • Iciyeyeye: Mu misumba iikalamba pamo nga Lusaka, Ndola, na Kitwe, kulaba icimfulumfulu cinono mu misebo pantu abantu baleya mu kusefya. Lelo mu nshila ikalamba, calo cilaba fye mu mutende.

Bushe lishiku lya kusefya ku muntu uuli onse? (Public Holiday Status)

Ee, Kenneth Kaunda Day lishiku lishiku lya kusefya ilya buteko mu Zambia (National Public Holiday). Ici calola mu kuti:

  1. Ababomfi: Ababomfi abengi tabaya ku ncito. Nga ca kuti umubomfi abomba pali ili ishiku (pamo nga ba dokota, ba kapokola, nangu aba mu mafitanda ya mafuta), ubuteko bulafwaya ukuti balipilwe indalama sha "Double Time" nangu "Public Holiday Rate" ukulingana ne mafunde ya ncito mu Zambia.
  2. Amasukulu: Amasukulu yonse (Primary, Secondary, na Universities) yalasealwa.
  3. Imisebo ne Fifulo fya Mikalile: Imisebo tayasealwa, lelo kulaba inshita isho imisebo imo iyakwata ififulo fya kusefya isealwa pa kuti abantu bapitemo mu mutende.
Ili ishiku lya Kenneth Kaunda Day lyalicindama pantu lilatwibukisha ukuti ubuntungwa twakwata tabwaishile fye mu kwanguka. Bwaishile mu kucula no kwiitwala kwa muntu umo uwasumine ukuti abantu bonse balilingana (Humanism). Ilyo tulelolela April 28, 2026, mu mwaka wa 2026, natutwalilile ukusunga umutende no kwikatana uko Dr. Kenneth Kaunda atushilile.

One Zambia, One Nation!

Frequently Asked Questions

Common questions about Kenneth Kaunda Day in Zambia

Mu mwaka wa 2026, holide ya Kenneth Kaunda Day ikabako pa Tuesday, April 28, 2026. Ukutula lelo, kushalile inshiku 70 ukufika pali ubu bushiku bwakumanisha imyaka yakufyalwa kwa kwa Dr. Kenneth Kaunda. Ubu bushiku bwalishibaibwa mu calo conse ica Zambia pakuti abantu bonse bakwate ishuko lya kwibukisha uyu mwaume uwatungulule calo ca Zambia ku buntungwa.

Ee, ubu bushiku ni holide ya pa cintubwinge mu calo conse ica Zambia. Amayanda ya buteko, amabanki, na mabisinesi ayengi yasalwa pakuti ababomfi bakwate inshita yakusefya no kwibukisha uyu ntungulushi. Lelo, imilimo iyakabilwa sana pamo nga ifipatala na bakapokola itwalilila ukubomba pakuti umutende no uumi fyakwata ubulondolo mu calo.

Ubu bushiku bwalicindama sana pantu bwibukisha Dr. Kenneth Kaunda, 'Wishi wa luko', uwaletele ubuntungwa mu Zambia mu mwaka wa 1964 ukufuma kuli ba Koloni ba ku Britain. Ba Kaunda balishibikwa sana pa kulete umutende no kwikatanya imitundu yonse amakumi cinelubali na itatu (73 tribes) kwinshi lya kutila 'One Zambia, One Nation'. Balibombeshe na ku kwafwa ifyalo fimbi mu mbali ya kulefya kwaya ku kuleka ubulamushi bwa kapaatulula.

Ukusefya kwa Kenneth Kaunda Day kuba kwa mutende no kwibukisha ifisuma. Kulaba amalyashi aya kucindika imilimo yakwe pama redio na pa mitala ya TV, kabili kulaba ne fipangano fya fyangalo ne fintu fya fya mabwe (arts). Ici cilanga ifyo ba Kaunda batemenwe ifyangalo, maka maka umupila wa kulu uwalelumbuka nga 'KK11', ne fyo bafwilishe abantu abakwata ubupe bwa kupanga ifintu fya kupapusha.

Twibukisha ba Kaunda pa mibele yabo iya bumbulami, umutende, no kutemwa abantu bonse ukwabula kapaatulula. Balishibikwa na pa mibele ya kuicefya, maka maka ifyo bapeele ubuteko mu mutende mu mwaka wa 1991 lintu bacimfiwe mu masala. Baali bantu abatemenwe ifilyo fya fisabo no mulembwe (vegetarianism) kabili balelwisha ubulwele bwa HIV/AIDS mu Zambia mu nshila ya kucindama.

Kuli abo abatandala mu Zambia pali ubu bushiku, cilawama ukufwala mu nshila ya mucinshi no kulanga icindami ku mibele ya kwa Dr. Kaunda. Kuti mwayako ku fipangano fya kwibukisha uyu ntungulushi nga mwaitwa, lelo mulingile ukutaluka ku kukansana pa milandu ya fikansa fya calo. Ukukonka umutende no kwikatana e nshila isuma iya kucindika ubu bushiku.

Ukusefya ukukalamba kucitikila mu musumba wa Lusaka, maka maka mu fifulo ifyacindama pamo nga Independence Stadium nelyo ku fifulo fimbi ifyakwata ishina lya kwa Dr. Kaunda. Kabili, amalyashi ne fyangalo ficitikila mu fifulo fyalekanalekana mu makuule ya fyangalo. Cilawama ukukutika ku milabasa ya muno calo pakuti mwaishiba bwino inshita ne fifulo fya kusefya muli uyo mwaka.

Iyo, pali ubu bushiku tapaba imipasho iyakalamba sana nelyo amapulaimeti aya kulyapo ifyakulya ifingi. Lelo, kulaba ukutontonkanya pa milimo ya kwa Dr. Kaunda mu fyangalo ne fintu fya fya mabwe. Abantu balatasha pa fyo abombele pakuti Zambia ibe uluko lumo ulwaikatana. Lishuko lya kusambilila pa lyashi lya Zambia no kwishiba ifyo umutende wacindama mu calo cesu.

Historical Dates

Kenneth Kaunda Day dates in Zambia from 2022 to 2025

Year Day of Week Date
2025 Monday April 28, 2025
2024 Sunday April 28, 2024
2023 Friday April 28, 2023
2022 Thursday April 28, 2022

Note: Holiday dates may vary. Some holidays follow lunar calendars or have different observance dates. Purple indicates weekends.