Remembrance Day

Remembrance Day (Xotira va Qadirlash Kuni) haqida keng qo'llanma

O'zbekistonda Xotira va Qadirlash Kuni — bu butun xalqimiz qalbida chuqur iz qoldiradigan, og'ir va ulug'vor ayyomdir. Har yili 9-may kuni nishonlanadigan bu kun Ikkinchi Jahon Urushida qurbon bo'lganlarni, jumladan, 450 mingdan ortiq o'zbekistonlikning xotirasini abadiylashtirishga bag'ishlangan. Bu kun nafaqat tarixiy voqea, balki millatning qahramonligi, mardligi va sabr-toqatini aks ettiruvchi muhim qism hisoblanadi. Urush qurbonlari xotirasini yod etish bilan birga, front ortida mehnat qilgan, mamlakatni qo'llab-quvvatlagan insonlar ham hurmatga sazovor. Shuning uchun bu kun bayram emas, balki xotira va qadrlash kuni sifatida nishonlanadi.

Bu ayyomning o'ziga xos jihati shundaki, u g'alaba nishoni bilan birga, ulkan fojiaga, inson qurbonliklariga ham e'tibor qaratadi. O'tgan asrning 40-50-yillarida butun jahon halokatli urushga yuz tutganida, O'zbekiston Sovet Ittifoqining ajralmas qismi sifatida jang maydonlarida va front ortida katta hissa qo'shgan. Urush yillarida mamlakatimiz evakuatsiya markaziga aylanib, minglab qochqinlarga panoh bergan. Shu sababli, Xotira va Qadirlash Kuni nafaqat urushda halok bo'lganlarni, balki urush yillarida qiyinchiliklarga dosh berib, front uchun non, kiyim-kechak, qurol-aslaha ishlab chiqarishda ishtirok etgan, front ortida mehnat qilgan barcha insonlarni esga olish kuni hisoblanadi.

Bu kun o'zbek xalqining qalbida maxsus o'rin tutadi, chunki urush har bir oilaga tegishli bo'lgan. Har bir oilada bu urush haqida hikoyalar, ajdodlarning xotiralari saqlanib keladi. Xotira va Qadirlash Kuni shu xotiralarni birgalikda yod etish, yosh avlodga tarixni eslatish va tinchlikning qadriga yetish imkoniyatidir. Katta shaharlardan tortib, eng chekka qishloqlargacha bo'lgan marosimlar, yodgorliklar oldiga gul qo'yish, urush qatnashchilarini qutlash — bularning barchasi bir maqsadga xizmat qiladi: hech kim unutmasin, hech kim takrorlanmasin.

2026-yilda qachon nishonlanadi?

2026-yilda Xotira va Qadirlash Kuni — Saturday, May 9, 2026 sanasiga to'g'ri keladi. Bu kun O'zbekistonda har yili may oyining to'qqizinchi kunida nishonlanadi va bu sana doimiydir, o'zgarmaydi. Shuning uchun, bayram sanasi oldindan aniq va qat'iy belgilangan.

Bayramgacha qolgan kunlar soni: 81 kun. Bu sanalar O'zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlariga muvofiq tasdiqlangan va butun mamlakat bo'ylab bir xil nishonlanadi.

Bu sana Sovet Ittifoqi davrida g'alaba kunini nishonlash uchun qabul qilingan sananing davomi bo'lib, hozirgi kunda mustaqil O'zbekistonimizda ham keng miqyosda nishonlanaveradi. Bu kun dam olish kuni hisoblanadi, shuning uchun ham aholi uchun qulay sharoit yaratilgan.

Tarixiy asos va kelib chiqishi

Xotira va Qadirlash Kuni o'zbek xalqining urushdagi qurbonliklarini, jangovar va mehnat frontidagi faxriyligini yod etish maqsadida joriy etilgan. Bu kun Ikkinchi Jahon Urushida g'alaba qozonilgan kun — 1945-yil 9-may bilan bog'liq bo'lib, o'sha paytda Sovet Ittifoqida nishonlangan "G'alaba kuni"ning davomidir. Mustaqillikdan so'ng, O'zbekiston bu an'anani o'z milliy qadriyatlariga moslashtirib, "Xotira va Qadirlash Kuni" nomi bilan nishonlay boshladi.

O'zbekiston bu urushda katta qurbonlik bergan. Tarixiy ma'lumotlarga ko'ra, frontga jo'natilgan 1,5 million o'zbekistonlikdan 450 mingdan ortig'i halok bo'lgan. Bu raqam har bir oila uchun og'ir yo'qotishdir. Urush yillarida O'zbekiston evakuatsiya markazi bo'lgan, mamlakatimizga Rossiyadan, Ukrainadan, Belorussiyadan minglab insonlar, zavodlar, fan muassasalari ko'chirilgan. O'zbekiston xalqi o'z ekin maydonlarini, uylarini bo'lishib, qochqinlarga yordam bergan. Front uchun ishlab chiqarilgan mahsulotlar, qurol-aslaha, kiyim-kechak — bularning barchasi urush g'alabasiga hissa bo'lgan.

Shuningdek, urush yillarida O'zbekistonda 600 dan ortiq kasalxona va evakuatsiya markazlari tashkil etilgan bo'lib, ularda yuz minglab jangovarlar davolangan. O'zbekiston qishloq xo'jaligi mahsulotlari bilan butun frontni ta'minlagan. Shu sababli, Xotira va Qadirlash Kuni nafaqat jangovarlarni, balki front ortida mehnat qilgan, qishloq xo'jaligida ishlagan, zavodlarda mehnat qilgan, urush yillarida qiyinchiliklarga dosh bergan barcha insonlarni xotirlash kuni hisoblanadi.

Mustaqillik yillarida bu kun yangi ma'no kasb etdi. Endi u nafaqat urush g'alabasini, balki xalqimizning mustaqilligi, erkinligi, tinchligi uchun kurashgan ajdodlar xotirasini abadiylashtirish maqsadida nishonlanadi. Har yili bu kun davomida o'tkaziladigan tadbirlar, yodgorliklar oldiga gul qo'yish, urush faxriylarini qutlash — bularning barchasi yosh avlodga vatanparvarlik, mardlik va qahramonlik fazilatlarini o'rgatadi.

Nishonlash tartibi va an'analari

Xotira va Qadirlash Kuni kuni butun O'zbekiston bo'ylab keng miqyosda tadbirlar o'tkaziladi. Eng katta marosimlar Toshkent shahrida, Mustakillik maydonida bo'lib o'tadi. Bu yerda "Ming yillik" yodgorligi, "Xotira va Qadirlash" maydoni joylashgan. Maydon o'rtasida tematik kompozitsiya — ona siymosi va yonida granit stelalar, urushda halok bo'lgan o'zbekistonliklarning ismlari yozilgan. Bu yerda davlat rahbarlari, faxriylar, harbiy xizmatchilar, yoshlar ishtirokida katta marosim o'tkaziladi.

Tadbir davomida so'zga chiquvchilar urush qahramonlari haqida so'zlab beradi, qurbonlarni yod etadi, tinchlik muhimligini ta'kidlaydi. Keyinchalik, yodgorlik oldiga gul qo'yish marosimi bo'ladi. Gul qo'yish tartibi aniq belgilangan: avvalo davlat rahbarlari, so'ngra urush faxriylari, keyin harbiy xizmatchilar, oxirida maktab o'quvchilari va oddiy fuqarolar gul qo'yadi. Gul qo'yish paytida bir daqiqalik sukut saqlanadi. Bu lahzalar juda ta'sirli va og'ir bo'ladi.

Katta shaharlardan tashqari, qishloq va tumanlarda ham mahalliy yodgorliklar oldida marosimlar o'tkaziladi. Ko'chalarda, maktablarda, ishxonalarda urushga bag'ishlangan ma'ruzalar, suhbatlar, ko'rgazmalar tashkil etiladi. Maktablarda o'quvchilar urush haqida she'rlar o'qiydi, qo'shiqlar aytadi, sahna ko'rinishlari namoyish etadi. Bu tadbirlar yosh avlodni tarixga, o'z ajdodlariga mehr bilan boqishga undaydi.

Fuqarolar uy sharoitida ham oilaviy marosimlar o'tkazadi. Ko'p oilalar urush faxriylarini uyiga taklif qiladi, ularning hikoyalarini eshitadi, xotira daftarlarini ko'radi. Urushda halok bo'lganlarning qabrlariga boriladi, gullar qo'yiladi, xotira qilinadi. Ba'zi joylarda urush yillariga oid kitoblar, hujjatlar ko'rgazmalari tashkil etiladi. Bularning barchasi xalqimizning o'tmishga hurmatini, ajdodlar xotirasini asrab qolish istagini ko'rsatadi.

Xotira va Qadirlash Kuni kuni harbiy paraddan ko'ra, ko'proq marosim va xotira tadbirlariga yo'naltirilgan. Garchi ba'zi yillarda harbiy paraddan o'tkazilgan bo'lsa-da, asosan bu kun tinch, og'ir ruhiyatda nishonlanadi. Bayramona emas, xotiramona ruh hukmron. Shuning uchun, kiyim-kechak, ovqatlanish, odatdagi bayramona sharoitlar bu kunga mos emas. Ko'pchilik qora yoki jigar rang kiyim kiyadi, bu ham o'ziga xos an'ana.

Tashrif buyuruvchilar va yashovchilar uchun amaliy ma'lumotlar

Xotira va Qadirlash Kuni kuni Toshkent shahrida, ayniqsa Mustakillik maydoni atrofida odamlar ko'p bo'ladi. Agar siz ushbu kuni Toshkentga tashrif buyurmoqchi bo'lsangiz, ertalabki soatlarda borish maqsadga muvofiq, chunki kunduzi tadbirlar o'tkaziladi. Maydon atrofida odamlar ko'p bo'lishi mumkin, shuning uchun sabr-toqat bilan harakat qilish kerak. Tadbirlar davomida sukut saqlash talab etiladi, shuning uchun baland ovozda suhbatlashish, shovqin-suron chiqarish mumkin emas.

Kiyim-kechak masalasiga kelsak, bu kun uchun jigar, qora yoki och rangdagi kiyimlar mos keladi. Bu xurmat va og'irlik belgisi hisoblanadi. Yodgorliklar oldida fotosurat olish mumkin, lekin marosimlar davomida odamlar orasiga kirib, rasm olish tavsiya etilmaydi. Ayniqsa, gul qo'yish marosimi paytida, sukut saqlash vaqtida rasm olish taqiqlanadi. Buning o'rniga, marosim boshlanishidan oldin yoki so'ngida rasm olish mumkin.

Bu kuni ko'pchika do'konlar, banklar, pochta bo'limlari, maktablar yopiq bo'ladi. Biroq, ayrim oziq-ovqat do'konlari, kafe va restoranlar ishlaydi, lekin ularning ish vaqti qisqartirilgan bo'lishi mumkin. Shuning uchun ovqatlanish uchun oldindan rejalashtirish kerak. Turistik ob'ektlar, muzeylar odatda ishlaydi, lekin ularning ham ish vaqti chegaralangan bo'lishi mumkin. Toshkentdagi "Ming yillik" yodgorligi, "Xotira va Qadirlash" maydoni, Urush faxriylari xiyoboni kabi joylarga tashrif buyurish uchun bu kun ajoyib imkoniyat.

Jamoat transporti bu kuni dam olish kuniga mos tarzda ishlaydi. Avtobuslar, metro, temir yo'l transporti kamroq harakatlanishi mumkin, shuning uchun kutilmagan kechikishlarga tayyor bo'lish kerak. Taksi xizmatlari ishlaydi, lekin narxlar biy qimmat bo'lishi mumkin. Shuning uchun, harakatlanishni oldindan rejalashtirish va imkon qadar piyoda yurish tavsiya etiladi.

Chet ellik mehmonlar va doimiy yashovchilar uchun bu kun O'zbekiston madaniyatini, tarixini tushunish uchun ajoyib imkoniyat. Tadbirlarda ishtirok etish mumkin, lekin ular faqat kuzatuvchi sifatida, xurmat bilan. Agar urush faxriylari bilan uchrashish imkoni bo'lsa, ular bilan suhbatlashish, ularga minnatdorlik bildirish mumkin. Ammo ularni charchatmaslik, haddan tashqari savol bermaslik kerak. Bu kun xotira va hurmat kuni, shuning uchun har bir harakat shu ruhda bo'lishi lozim.

Dam olish kuni va ish tartibi

Xotira va Qadirlash Kuni O'zbekistonda rasmiy dam olish kunidir. Har yili 9-may kuni butun mamlakat bo'ylab ish joylari, ta'lim muassasalari, davlat idoralari yopiladi. Bu kun qonun bilan belgilangan va barcha fuqarolar uchun majburiy dam olish kuni hisoblanadi. Shuning uchun, bu kuni ishga chiqish talab etilmaydi va ish haqi to'lanadi.

Bayram kuni qaysi muassasalar yopiq bo'ladi? Banklar, pochta bo'limlari, maktablar, universitetlar, davlat idoralari, ko'pchika ofislar yopiq. Biroq, shifoxonalar, tez tibbiy yordam, favqulodda vaziyatlar xizmatlari, ichki ishlar organlari va harbiy qismlar o'z tartibida ishlaydi. Shuningdek, ayrim oziq-ovqat do'konlari, kafe va restoranlar ishlaydi, lekin ularning ish vaqti qisqartirilgan bo'lishi mumkin. Ko'pincha, ular kechki payt yopiladi.

Jamoat transporti bu kuni dam olish kuniga mos