Easter Monday

Te Aso Gafua o te Toetu i Tuvalu: Se Fakamanatuga o te Olaga Fou mo te Faifaiga Fakatautasi

I loto i te atunuku ko Tuvalu, ko te Aso Gafua o te Toetu (Easter Monday) se aso telā e tāua ‵ki ki loto i te aganuu mo te tū faka-Kelisiano a te fenua. A te aso nei e sigo mai i tua tonu o te Aso Sa o te Toetu, telā ko te taimi e fakamanatu ei ne Kelisiano i te lalolagi kātoa te toetu mai o Iesu Keliso mai i te mate. Mo Tuvalu, telā e sili atu i te 95 pasene o te faitau aofai o tagata e aofia i te lotu Kelisiano (maise te Ekalesia Kelisiano Tuvalu), ko te aso nei e sē se aso malōlō fua, kae se taimi telā e fakaasi atu ei te fiafia, te filemu, mo te fakamalosiaga o te fakatasi o kāiga mo fenua.

A te uiga tonu o te Aso Gafua o te Toetu i Tuvalu e fakaata mai i te fakaaloalo lasi ki te tala o te faiva o te Fakaola. I loto i te vaiaso tapu, e kamata mai i te Aso Lima o te Puapuaga (Good Friday) ki te Aso Sa o te Toetu, e i ai te loto maufatufatu mo te loto fanoanoa o mafaufau ki te mate o Iesu. Kae i te taimi e oko mai ei te Aso Gafua, ko te loto fanoanoa tenā ko sui ki te loto fiafia lasi. Ko te aso nei e fakaasi mai ei te manumalo o te ola i luga i te mate, te mainaga i luga i te pouli, e pelā mo te talitonuga o te lotu. I luga i motu katoa o Tuvalu—mai i Nanumea i te mātū ki Niulakita i te saute—ko te fiafia o te Toetu e mafai o lagona i loto i te ea, i leo o pese, mo te loto fiafia o tagata i te fakafeiloaiga o te aso fou.

E se gata i te uiga faka-te-agaga, a te Aso Gafua o te Toetu i Tuvalu se taimi foki telā e fakaaogā ne te kau malaga mo tagata o te fenua ke mānava mai i galuega fitā o te vaiaso. Ko te aso nei e tuku mai ei te avanoa ke mānava te mafaufau mo te foitino, ke mafai o toe fakamalosi te loto i te fakafeagai mo te olaga i tua atu o te Toetu. I te mea telā ko Tuvalu se atunuku e nofo malosi i luga i ana tū mo aganuu e fakafeoloolo mo te lotu, ko te Aso Gafua o te Toetu e fai foki e pelā me se aso e fakamalosi ei te va o kāiga. E masani o lavea atu te kau malaga e fakaaogā te aso nei ki te fakatasitasi, te faipati, mo te fakaaogāga o taimi ‵lei mo fānau mo mātua matua.

Te Aso Fakapito i te 2026

I te tausaga e fakaasigina, ko te Aso Gafua o te Toetu ka fakamanatugina i te aso mo te taimi nei:

Te Aso: Monday Te Aso o te Masina: April 6, 2026 Taimi e toe: E toe 93 aso ke oko ki te aso fiafia tenei.

Te Teu o te Falelotu: I te vaiaso kātoa o te Toetu, e teu ‵lei a falelotu ki fugalaau mo laugatu ‵ma. I te Aso Gafua, e tumau eiloa te matagali o te falelotu e pelā me se fakaasiga o te manumalo o Iesu. Te Laei: E fakaaogā eiloa ne tagata a latou puloutu mo sulu ‵lei i te taimi e olo ei ki polokalame a te lotu. Ko te lanu ‵ma e masani o fakaaogā e pelā me se fakaasiga o te ‵ma mo te olaga fou. Te Fakaaloalo ki Toeaina: I te taimi o te kaitasi, ko toeaina mo mātua matua e masani o muamua o fafaga, e pelā me se tū faka-Tuvalu o te fakaaloalo telā e fakamalosi i aso fiafia penei.

Mo tagata masi mai i tua, ko te Aso Gafua o te Toetu i Tuvalu e fakaasi mai ei te loto alofa mo te talimalo o tagata Tuvalu. E ui e sē i ai ne parade lasi po ko ne afi (fireworks), ko te filemu mo te loto fiafia e sili atu lona tāua.

Fakailoaga mo te Kau Malaga mo Tagata Masi

Anai ko koe se tagata masi po se tagata e galue i Tuvalu telā e sē se tagata o te fenua, e i ai ne mea tāua e tau o iloa e uiga ki te Aso Gafua o te Toetu:

1. Mea Katoa e Punipuni: Me i te aso nei se aso malōlō faka-te-malo, ko ofisa katoa a te malo, faletupe, mo te ‵toketoke o faleoloa e punipuni. Kafai e i ai ne au mea e tau o fakatatau (pelā mo te ‵togi o meakai po ko te kumi o se pepa), e ‵lei me e fai i mua o te aso Faleile.
2. Te Feitu ki Meakai: Ko fale kai (restaurants) e mafai o punipuni foki, kae kafai e i ai nisi e ‵tala, e mafai o fakatapula a itula e galue ei. E ‵lei ke i ai ne au meakai e teu i loto i te fale.
3. Te Fakaaloalo ki te Lotu: Kafai e i ai ne polokalame e kau atu koe ki ei, e tāua ke laei fakaaloalo (modest clothing). Mo fafine, ko te sulu po ko te sakete telā e ufi ei te turi e ‵lei, kae mo tāgata, ko te sulu vaitusi po ko te toulasi mo te ofu tino e tatau.
4. Te Matagi mo te Tau: I te masina o Apelila, ko te tau i Tuvalu e vevela (pe la mo te 28-30 tikulī). E mafai o i ai ne vaiua ‵to toatila, kae i te lasiga o taimi ko te la e ‵vela. Plan au tafaoga ke fai i lalo i te malu o te la.
5. Fale Talimalo: Kafai e nofo koe i loto i se hotel po ko se guest house, e mafai eiloa o i ai ne meakai fakapito e sauni ne latou mo te Toetu. Fakafeiloai atu ki te kau galue, me ko te "Happy Easter" se fakafeiloaiga e talia ‵lei e tagata katoa.

Se Aso Malōlō Faka-te-Malo

Ko te Aso Gafua o te Toetu i Tuvalu e fakamaonia e te Tulafono a Tuvalu e pelā me se aso malōlō faka-te-malo (Public Holiday). Te uiga o te mea nei:

Ofisa o te Malo: E punipuni katoa. Aoga: E sē i ai ne akoga e fai i te aso nei. Pisinisi: Ko pisinisi lasi e punipuni, kae ko nisi faleoloa foliki e mafai o ‵tala i nisi itula o te aso. Galuega Tāua: Ko te kau galue o te vai (water), te uila (electricity), mo te falemai (hospital) e tumau eiloa i te galue i luga i "essential services" ke tautali ki manakoga o te atunuku.

Ona ko te mea ko Tuvalu se atunuku foliki telā e nofo tasi, ko te aso malōlō penei e lagona eiloa i luga i te motu kātoa. E sē i ai ne feitu e pisi i te aso nei, kae ko te filemu tenā se tasi o mea telā e fai ei te Aso Gafua o te Toetu mo fai se aso fakapito.

Te Tāua o te Toetu ki te Lumanai o Tuvalu

I te fakaotiga, ko te Aso Gafua o te Toetu i Tuvalu e sili atu i se aso malōlō fua i te kalena. Se taimi telā e toe mafaufau ei te atunuku ki lona fakavae: "Tuvalu mo te Atua". I loto i te fakamanatuga o te toetu, e maua ei ne tagata Tuvalu te fakamalosiaga me e i ai eiloa te fakamoemoega i tua atu o so se puapuaga.

I te tausaga 2026, kafai ko oko mai te April 6, 2026, ka toe fakatasitasi eiloa tagata Tuvalu i loto i te fiafia, te filemu, mo te loto tasi. Se avanoa ke fakaasi atu te alofa ki te kāiga, te fakaaloalo ki te Atua, mo te fakamalosiaga o te aganuu faka-Tuvalu telā e tū mau i luga i te talitonuga Kelisiano.

Mo so se tasi e i Tuvalu i te taimi tenā, ko te Aso Gafua o te Toetu se avanoa ke molimau atu ki te malosi o te agaga o te fenua nei—se fenua telā e ui e foliki i te luga o te mapu, kae e lasi lona tū mo lona fakamoemoega. Ke manuia te Aso Gafua o te Toetu ki a Tuvalu kātoa!

Fakamaoniga o Aso: Tausaga: 2026 Aso: Monday, {{HOL