Turkmenistan • March 22, 2026 • Sunday
Also known as: Nowruz baýramy
Nowruz baýramy türkmen halkynyň iň gadymy, iň söýgüli we iň manyly baýramlarynyň biridir. "Nowruz" sözi pars dilinden terjime edilende "Täze gün" diýmekligi aňladýar. Bu baýram diňe bir senenama çalşygy däl, eýsem tebigatyň oýanmagynyň, ýer-älemine ýylylygyň gelmeginiň, täze durmuşyň we umytlaryň nyşanydyr. Müňýyllyklaryň dowamynda kemala gelen bu gymmatlyk, ynsan ruhunyň täzelenmegini we adamzat bilen tebigatyň arasyndaky kämil sazlaşygy dabaralandyrýar.
Türkmenistanda Nowruz baýramy döwlet derejesinde uly dabara bilen bellenilip geçilýär. Bu baýramyň kökleri 5000 ýyl mundan ozalky şumer we babyl siwilizasiýalaryna çenli baryp ýetýär. Gündogar halklarynyň, şol sanda türkmenleriň hem medeni mirasynyň aýrylmaz bölegi bolan Nowruz, parahatçylygyň, dostlugyň we hoşniýetli goňşuçylygyň simwolydyr. Baýramçylyk günlerinde adamlaryň kalbynda birek-birege bolan mähir-muhabbet artýar, öýke-kineler ýatdan çykarylýar we hemme ýerde şatlyk-şowhun höküm sürýär.
Bu mukaddes baýramyň aýratynlygy onuň diňe bir milli däl, eýsem bütindünýä ähmiýetine eýe bolmagyndadyr. 2009-njy ýylda ÝUNESKO Nowruzy Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizdi. 2010-njy ýylda bolsa Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy 21-nji marty "Halkara Nowruz güni" diýip yglan etdi. Türkmen halky üçin bu baýram ata-babalarymyzdan miras galan iň asylly däp-dessurlaryň jemlenen pursatydyr.
Türkmenistanda Milli Bahar baýramy her ýyl bahar paslynyň gije-gündiz dowamlylygynyň deňleşýän wagtynda bellenilýär.
Baýramyň senesi: March 22, 2026 Hepdäniň güni: Sunday Galan wagt: Bu şanly baýrama çenli ýene 78 gün bar.
Nowruz baýramynyň senesi üýtgemeýän, durnukly senedir. Ol her ýyl 21-22-nji mart günlerinde bellenilýär. Günüň dowamlylygy bilen gijäniň dowamlylygynyň deňleşmegi astronomik taýdan täze ýylyň, ýagny bahar paslynyň gelendigini aňladýar. Türkmenistanda bu günler resmi taýdan dynç alyş günleri diýlip yglan edilendir.
Nowruz baýramynyň taryhy örän gadymy döwürlere degişlidir. Taryhy çeşmelere görä, bu baýramyň kökleri Zerdüştlik (atabaşylyk) dini we ondan hem ozalky eýýamlara baryp direýär. Ahomoniler imperiýasy döwründe Nowruz resmi dini baýram hökmünde ykrar edilipdir. Bu baýramyň esasy pelsepesi — ýagşylygyň ýamanlykdan, ýagtylygyň garaňkylykdan, ýylylygyň sowukdan üstün çykmagydyr.
Gadymy türkmen rowaýatlarynda Nowruz täze günüň, täze durmuşyň başlangyç nokady hökmünde suratlandyrylýar. Gündogaryň beýik akyldarlary Omar Haýýam, Abu Reýhan Al-Biruny ýaly alymlar öz eserlerinde Nowruzyň astronomik we senenama ähmiýeti barada giňişleýin durup geçipdirler. Al-Biruny Nowruzy "dünýäniň täzeden döreýiş güni" diýip atlandyrypdyr.
Yslam dini ýaýran döwründe-de bu baýram özüniň gadymy däplerini saklap galypdyr. Sebäbi Nowruz haýsydyr bir dini ynanç bilen däl-de, tebigatyň özi bilen, ekerançylyk we maldarçylyk medeniýeti bilen berk baglanyşyklydyr. Ol halkyň durmuşynda şeýle bir uly orun tutupdyr welin, ony hiç hili syýasy ýa-da dini özgermeler halkyň kalbyndan öçürip bilmändir.
Türkmenistanda Nowruz baýramyna taýýarlyk bir aý öňünden başlanýar. Bu döwürde "Çarşenbe" däplerine aýratyn uly üns berilýär. Bahar gelmezinden öňki iň soňky dört sişenbe güni tebigatyň dört ünsürine — Suwa, Oda, Ýere we Ýele bagyşlanýar:
Nowruz baýramynyň iň esasy aýratynlygy onuň baý we bereketli saçagydyr. Baýramçylyk saçagynda azyndan ýedi dürli tagam bolmalydyr. Ýöne türkmen saçagynyň iň naýbaşy we mukaddes tagamy — Semeni bolup durýar.
Semeni taýýarlamak: Semeni taýýarlamak diňe bir nahar bişirmek däl, eýsem uly bir dessurdyr. Bugdaý däneleri öňünden suwa ezilip, boýy 2-3 santimetr bolýança ösdürilýär. Soňra şol maýsalary owup, suwuny alyp, uly gazanlarda un bilen garyp, uzak wagtlap gaýnadylýar. Semeni bişirilýän wagty aýallar gazanyň başynda üýşüp, aýdym aýdýarlar, monjugatdy aýdyşýarlar we gowy arzuwlar edýärler. Semeni — bereketiň, agzybirligiň we ýer-ýurduň hasyllylygynyň nyşanydyr.
Baýramçylyk saçagynda ýene nämeler bolýar? Honça: Uly kümüş ýa-da mis mejimede taýýarlanan baýramçylyk saçagy. Onuň ortasynda gök semeni, töwereginde bolsa reňklenen ýumurtgalar, şemler, miweler we süýjülikler goýulýar. Ýedi sany iýmit: Däp boýunça saçakda "s" harpy bilen başlaýan ýedi sany iýmit ýa-da ösümlik bolmalydyr (Sünbül, Semeni, Sib (alma), Serke we ş.m.). Reňklenen ýumurtgalar: Durmuşyň döremegini we dünýäniň kämilleşmegini aňladýar. Şemler: Maşgalanyň her bir agzasy üçin bir şem ýakylyp, olaryň ömrüniň ýagty we uzak bolmagy dileg edilýär.
Türkmenistanda Nowruz baýramy uly dabara bilen bellenilip geçilýär. Esasy dabaralar Aşgabat şäheriniň golaýyndaky "Ak öý" binasynyň ýanyndaky ýörite meýdançalarda, şeýle hem ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda guralýar.
Baýramçylyk meýdançalarynda:
Nowruz baýramy türkmen jemgyýetinde bitewüligi we agzybirligi berkitmekde uly rol oýnaýar. Bu gün adamlar biri-biriniňkä myhmançylyga gidýärler, sowgatlar berişýärler. Bolçulygyň we bereketiň nyşany hökmünde saçaklar giňden ýazylyp, islendik gelen adam mähir bilen garşylanýar.
Nowruz — bu diňe bir geçmişi ýatlamak däl, eýsem geljege uly ynam bilen bakmakdyr. Bu baýramyň pelsepesi ynsanperwerlige esaslanýar. Ol adamlary rehimdar bolmaga, tebigaty söýmäge, zähmet çekmäge we parahatçylykda ýaşamaga çagyrýar. Türkmenistanyň Bitaraplyk syýasaty bilen Nowruzyň parahatçylyk söýüjilikli ýörelgeleri biri-biri bilen kämil sazlaşýar.
Halkara derejesinde Nowruz dürli medeniýetleri birleşdiriji köpri bolup hyzmat edýär. Merkezi Aziýa, Eýran, Kawkaz we Balkan ýurtlarynyň halklary bu baýramy meňzeş dessurlar bilen belläp, özara medeni gatnaşyklaryny berkidýärler.
Türkmenistanyň zähmet kanunçylygyna laýyklykda, 21-22-nji mart günleri "Milli Bahar baýramy" hökmünde döwlet baýramy we dynç alyş günleri bolup durýar.
Döwlet edaralary: Ähli döwlet edaralary, mekdepler we ýokary okuw mekdepleri ýapyk bolýar. Söwda we hyzmatlar: Bazarlar, söwda merkezleri we dermanhanalar köplenç adaty tertipde ýa-da gysgaldylan wagtda işleýärler, sebäbi baýramçylyk günlerinde söwda işjeňligi has-da artýar. Jemgyýetçilik ulaglary: Şäher içindäki awtobuslar we taksiler adaty tertipde hyzmat edýärler, ýöne baýramçylyk meýdançalaryna tarap goşmaça ugurlar döredilip bilner.
Nowruz — ruhuň täzelenişi, ýürekleriň birleşişi we bereketiň dabaralanmasydyr. Goý, geljekki Milli Bahar baýramy her bir türkmen maşgalasyna agzybirlik, bolçulyk we egsilmez bagt getirsin! 2026-nji ýylyň Nowruzy täze üstünlikleriň we şatlykly günleriň başlangyjy bolsun
Common questions about Nowruz Bayram (Spring Festival) in Turkmenistan
Türkmenistanda Milli bahar baýramy — Nowruz baýramy 2026-njy ýylyň March 22, 2026 senesinde, ýagny Sunday güni bellenilýär. Bu ajaýyp baýramyň gelmegine çenli häzirki wagtda 78 gün galdy. Nowruz baýramy gije bilen gündiziň deňleşýän wagtyna, ýagny astronomik baharyň gelmegine gabat gelýär we täze ýylyň, täze durmuşyň başlanmagyny aňladýar.
Hawa, Nowruz baýramy Türkmenistanda resmi döwlet baýramy we umumyhalk baýramy hökmünde kabul edilendir. Bu baýram mynasybetli ýurtda iş günleri däl diýlip yglan edilýär we ähli welaýatlarda, şäherlerde uly dabaralar geçirilýär. 2009-njy ýylda UNESCO tarapyndan Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizilmegi we Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan Halkara Nowruz güni diýlip yglan edilmegi bu baýramyň ähmiýetini has-da artdyrdy.
Nowruz dünýäniň iň gadymy baýramlarynyň biri bolup, onuň taryhy 5000 ýyl mundan ozalky şumer we babyl siwilizasiýalaryna çenli baryp ýetýär. 'Nowruz' sözi pars dilinden terjime edilende 'Täze gün' diýmekligi aňladýar. Ol tebigatyň oýanmagyny, ýylynyň gelmegini we täze oba hojalyk möwsüminiň başlanmagyny alamatlandyrýar. Gadymy döwürlerde Zaroastrizm bilen baglanyşykly bolan bu baýram, taryhyň dowamynda parahatçylygyň, agzybirligiň we dostlugyň simwolyna öwrüldi.
Türkmenistanda Nowruz baýramy örän şowhunly bellenilýär. Baýramçylyk çäreleri esasan 'Ak öý' binalarynyň ýanynda we ýörite taýýarlanylan meýdançalarda geçirilýär. Adamlar milli lybaslaryny geýip, uly hiňňildiklerde uçýarlar, halk oýunlaryny oýnaýarlar we folklor toparlarynyň çykyşlaryna tomaşa edýärler. Şeýle hem baýramçylyk günlerinde täze baglar ekilýär, öýlerde we köpçülik ýerlerinde uly gazanlarda baýramçylyk naharlary taýýarlanylýar.
Nowruz gelmezinden bir aý öň başlap, her sişenbe güni suw, ot, toprak we ýel ýaly tebigy elementlere bagyşlanyp dabaralar geçirilýär. Iň esasy däpleriň biri bolsa otuň üstünden böküp, ruhy taýdan arassalanmakdyr. Baýramçylyk saçagynyň ortasynda 'honça' goýulýar, onda süzme, bugdaý däneleri, şemler we maşgala agzalarynyň sanyna görä reňklenen ýumurtgalar bolýar. Şeýle hem baýramyň öň ýanynda merhumlaryň gabyrlaryna baryp doga-dyleg etmek däbi bardyr.
Nowruz baýramynyň iň esasy we simwoliki tagamy 'semeni' bolup durýar. Semeni ösdürilip ýetişdirilen bugdaýyň şiresinden taýýarlanylýan süýji tagamdyr. Onuň taýýarlanyşy tutuş bir dessur bolup, aýal-gyzlar gazanyň başyna ýygnanyp, aýdym aýdyp we gowy arzuwlar edip ony bulap bişirýärler. Mundan başga-da, baýramçylyk saçagynda azyndan ýedi dürli tagam bolmalydyr, bular bereketiň we bolçulygyň nyşany hasaplanýar.
Syýahatçylar üçin Nowruz wagty Türkmenistanyň milli medeniýetini öwrenmek üçin iň amatly döwürdir. Myhmanlara Ahal welaýatyndaky 'Nowruz ýaýlasyna' barmak maslahat berilýär, sebäbi ol ýerde hakyky türkmen obasynyň durmuşy janlandyrylýar. Syýahatçylar milli tagamlardan dadyp görüp, alabaý itleriniň we ahalteke atlarynyň görkezişlerine tomaşa edip bilerler. Şeýle hem ýerli halkyň myhmanperwerliginden peýdalanyp, baýramçylyk dabaralaryna işjeň gatnaşmak mümkindir.
Nowruz baýramy diňe bir täze ýylyň gelmegi däl-de, eýsem medeniýetleriň we halklaryň arasyndaky agzybirligi berkidýän gymmatlykdyr. Ol adamlary rehimdar bolmaga, öýkeleri unutmaga we tebigat bilen sazlaşykda ýşamaga çagyrýar. Baýramçylyk döwründe geçirilýän arassalyk işleri, täze eşikleriň geýilmegi we agaç nahallarynyň ekilmegi täzelenmegiň we ösüşiň simwolydyr. Bu baýram türkmen halkynyň milli özboluşlylygyny we nesilden-nesle geçip gelýän gadymy däplerini dünýä tanadýar.