Holiday Details
- Holiday Name
- Genocide Against the Tutsi Memorial Day
- Country
- Rwanda
- Date
- April 7, 2026
- Day of Week
- Tuesday
- Status
- 94 days away
- About this Holiday
- Genocide Against the Tutsi Memorial Day is a public holiday in Rwanda
Rwanda • April 7, 2026 • Tuesday
Also known as: Kwibuka
Umunsi wo Kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda, uzwi cyane ku izina rya Kwibuka, ni igihe cy’ingenzi cyane mu mateka y’u Rwanda, kigamije guha icyubahiro abasaga miriyoni bishwe bazira uko bavutse mu minsi ijana gusa mu mwaka wa 1994. Uyu munsi ntabwo ari umunsi w’ikiruhuko usanzwe, ahubwo ni igihe cy’isanamitima, gusubiza amaso nyuma, no guha icyubahiro inzirakarengane. Ku itariki ya 7 Mata buri mwaka, u Rwanda n’isi yose bihagarara kugira ngo bibuke amahano yabaye, ariko nanone hagamijwe kwiyubaka no kureba ejo hazaza heza harangwa n’ubumwe n’ubwiyunge.
Iki gihe kirangwa n’agahinda kenshi ariko nanone n’icyizere cy’uko ibyabaye bitazongera kubaho ukundi ("Never Again"). Mu gihugu hose, amabendera yururutswa kugeza hagati, kandi ibikorwa by’ibyishimo nk’ibirori cyangwa imiziki isakuza birahagarikwa. Ni igihe cyo kuzirikana ubutwari bw’abarokotse, kwunamira abazize jenoside, no gushimira abagize uruhare mu guhagarika ayo mahano. Kwibuka ni inkingi ikomeye y’ubumwe bw’Abanyarwanda, aho abaturage bose bafatanya mu rugendo rwo komora inguma zatewe n’amateka mabi, biyemeza kubaka u Rwanda rushya ruzira amacakubiri.
Uyu munsi ufite umwihariko ukomeye kuko ari wo utangiza iminsi ijana yo kwibuka, ihwanye n’igihe jenoside yamaze (kuva muri Mata kugeza muri Nyakanga). Mu gihe cy’ijana, u Rwanda rwinjira mu bihe bidasanzwe byo kwibuka ku nzego zose, kuva mu midugudu kugeza ku rwego rw’igihugu. Ni igihe cyo kwigisha abato amateka nyakuri kugira ngo batazayobywa n’ingengabitekerezo ya jenoside, no kwibutsa isi ko u Rwanda rwiyubatse rukava mu mwijima rukajya mu mucyo.
Muri uyu mwaka wa 2026, umunsi wo kwibuka uzizihizwa ku buryo bukurikira:
Umunsi: Tuesday Itariki: April 7, 2026 Hasigaye iminsi: 94 kugira ngo uyu munsi ube.
Itariki ya 7 Mata ni itariki idahinduka buri mwaka (fixed date), kuko ari yo tariki jenoside yatangiriyeho mu mwaka wa 1994, nyuma y’iraswa ry’indege yari itwaye uwari Perezida Juvénal Habyarimana ku mugoroba wo ku itariki ya 6 Mata. Kuva icyo gihe, iyi tariki yabaye ikimenyetso cy’itangira ry’icuraburindi ryagwiririye u Rwanda.
Amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi afite imizi mu macakubiri yabibwe n’abakoloni maze agakuzwa n’ubutegetsi bubi bwa repubulika ya mbere n’iya kabiri. Ku itariki ya 7 Mata 1994, nibwo ubwicanyi bwateguwe n’ubutegetsi bw’abahezanguni b’Abahutu bwatangiye gushyirwa mu bikorwa mu gihugu hose. Interahamwe, ingabo za Leta (FAR), n’abaturage bashishikajwe n’ingengabitekerezo y’urwango batangiye kwica Abatutsi babaziza uko bavutse, ndetse n’Abahutu bari bafite imyumvire itandukanye n’iy’ubutegetsi (moderate Hutus).
Mu minsi 100 gusa, abantu bari hagati ya 800,000 na miriyoni imwe barishwe mu buryo bw’indengakamere. Hakoreshejwe imipanga, amacumu, inyundo, n’imbunda. Radiyo RTLM yakoreshejwe mu gukwirakwiza urwango, aho Abatutsi bagereranywaga n’"inyenzi" zigomba gutsembwa. Jenoside yahagaritswe n’ingabo zari iza RPF-Inkotanyi ziyobowe na Paul Kagame muri Nyakanga 1994.
Mu mwaka wa 2003, Inteko Ishinga Amategeko y’Umuryango w’Abibumbye (UN) yemeje ko itariki ya 7 Mata iba Umunsi Mpuzamahanga wo Kuzirikana Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda. Ibi byakozwe kugira ngo isi yose izirikane ayo mahano kandi yirinde ko hari ahandi yazongera kuba. Mu Rwanda, uyu munsi washyizweho nka gahunda y’igihugu ihoraho yo guha agaciro abishwe no gufasha abarokotse.
Kwibuka mu Rwanda bikorwa mu buryo bwiyubashye kandi burangwa n’ituze. Ntabwo ari igihe cy’ibirori, ahubwo ni igihe cy’icyunamo. Dore ibikorwa by’ingenzi biranga uyu munsi:
U Rwanda rufite inzibutso nyinshi, ariko hari izashyizwe mu murage w’isi wa UNESCO kubera amateka yihariye zifite:
Urwibutso rwa Kigali (Gisozi): Aha hashyinguye imishumi y’abantu barenga 250,000. Rufite inzu ndangamurage isobanura amateka ya jenoside mu buryo burambuye. Urwibutso rwa Nyamata: Ni kiliziya yiciwemo abantu benshi bari bahungiyemo bazi ko ari ahantu hatagatifu. Kugeza ubu, imyenda n’ibikoresho by’abishwe biracyahari nka gihamya. Urwibutso rwa Murambi: Ruherereye mu majyepfo, ruzwi cyane kuko rurimo imishumi y’abantu yafashwe neza (preserved) kugira ngo isi ibone ubukana bw’ubwicanyi bwakoreshejwe. Urwibutso rwa Bisesero: Ruherereye mu Karere ka Karongi, rwibukirwa kuri ubutwari bw’Abasesero bagerageje kwirwanaho bakoresheje amabuye n’amacumu mu gihe cy’iminsi 100.
Niba uri umushyitsi mu Rwanda mu gihe cya Kwibuka, ni ngombwa kubahiriza imigenzo n’imyitwarire ikwiriye iki gihe:
Yego, itariki ya 7 Mata ni ikiruhuko rusange (Public Holiday) mu Rwanda.
Ibifunga: Ibiro bya Leta, amashuri, amabanki, n’ibigo by’ubucuruzi byinshi birafunga kugira ngo abakozi bashobore kwitabira ibikorwa byo kwibuka mu midugudu yabo cyangwa ku rwego rw’igihugu. Ibiguma bifunguye: Serivisi z’ubuzima (ibitaro), umutekano (polisi), n’izindi serivisi z’ibanze zikomeza gukora ariko mu buryo buciriritse. Amahoteli n’amaresitora bimwe na bimwe bishobora gukomeza gukora, ariko ntibiba byemewe gucuranga umuziki cyangwa gukora ibirori. Ingendo: Imidoka zitwara abantu zirakomeza gukora ariko zishobora kuba nkeya ugereranyije n’indi minsi. Hashobora nanone kubaho amagenzura y’umutekano yiyongereye kugira ngo umutekano w’abantu n’ibintu ube wizewe muri iki gihe cy’icyunamo.
Kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi ni igihe cyo guhagarara hamwe nk’umuryango mugari, twubaka u Rwanda ruzira amacakubiri, rurangwa n’amahoro, ubumwe, n’iterambere rirambye. Ni inshingano ya buri Munyarwanda n’inshuti y’u Rwanda kuzirikana aya mateka kugira ngo ejo hazaza hazabe heza kurusha hashize.
Common questions about Genocide Against the Tutsi Memorial Day in Rwanda
Umunsi wo Kwibuka ku nshuro ya 32 Jenoside yakorewe abatutsi uzaba ku wa Tuesday, tariki ya April 7, 2026. Hasigaye iminsi 94 ngo uyu munsi ugera, aho Abanyarwanda n'isi yose bazaba bunamira inzirakarengane zazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Iki gihe kiba ari icyo kuzirikana amateka mabi yaranze u Rwanda no gufata mu mugongo abarokotse.
Yego, tariki ya 7 Mata ni ikiruhuko rusange mu Rwanda hose. Inzego za leta, amashuri, n'ibigo by'ubucuruzi byinshi biba bifunze kugira ngo abaturage babone umwanya wo kwitabira ibiganiro no kwibuka ku nshuro ya mbere. Ni itangiriro ry'icyumweru cy'icyunamo ndetse n'iminsi 100 yo kwibuka, aho imirimo imwe n'imwe y'ingenzi ishobora gukomeza ariko mu buryo buciriritse cyane bitewe n'imiterere y'uyu munsi.
Ijambo 'Kwibuka' risobanura gufata umwanya wo kuzirikana ibyabaye. Uyu munsi ufite akamaro kadasanzwe kuko wibuka abasaga miliyoni bishwe mu minsi 100 gusa muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Ni umwanya wo guha icyubahiro inzirakarengane, kwigisha abato amateka kugira ngo 'Ntabwo ukundi' bibe impamo, no kurwanya ihakana n'ipfobya rya Jenoside hagamijwe kubaka ubumwe n'ubwiyunge mu banyarwanda.
Ibikorwa by'ingenzi biranga uyu munsi birimo gucana urumuri rw'icyizere ku rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali ruri ku Gisozi, ruzakomeza kwaka mu minsi 100. Habaho kandi gushyira indabo ku mbuga zishyinguyemo imiryango, kumva ubuhamya bw'abacitse ku icumu, n'ijambo ry'Umukuru w'Igihugu. Muri iki gihe, ntihabaho ibirori, imyidagaduro, cyangwa umuziki usanzwe, ahubwo biba ari ibihe by'icyunamo n'isengesho.
Uyu munsi ushingiye ku itangira rya Jenoside yakorewe Abatutsi ku tariki ya 7 Mata 1994, nyuma y'ihanurwa ry'indege yari itwaye Perezida Juvénal Habyarimana. Interahamwe n'ingabo za Leta y'icyo gihe zahise zitangira kwica Abatutsi hirya no hino mu gihugu bakoresheje imipanga n'izindi ntwaro gakondo. Umuryango w'Abibumbye waje kwemeza uyu munsi nk'umunsi mpuzamahanga wo kuzirikana kuri iyi Jenoside kugira ngo isi yose itazibagirwa ayo mashyano.
Abashyitsi basabwa kwitwararika no kubaha icyunamo. Ni byiza kwambara imyenda yihishira kandi ifite amabara atari ay'ibirori (cyane cyane umukara cyangwa iineza/mauve). Bagomba kwirinda guseka cyane mu ruhame cyangwa gukora ibikorwa by'imyidagaduro bishobora kubonwa nko kutubaha abari mu kiriyo. Gusura inzibutso nka Kigali Genocide Memorial, Nyamata, cyangwa Murambi ni uburyo bwiza bwo gusobanukirwa amateka no kwifatanya n'Abanyarwanda.
U Rwanda rufite inzibutso zanditse mu murage w'isi wa UNESCO zirimo urwa Nyamata, Murambi, Bisesero, n'urwa Gisozi mu mujyi wa Kigali. Urwibutso rwa Kigali ruri ku Gisozi rurimo imibiri y'abasaga 250,000 kandi rufite inzu y'amateka isobanura byimbitse uko Jenoside yateguwe n'uko yashyizwe mu bikorwa. Gusura aya hantu bitanga ishusho nyayo y'ubugome bwakozwe n'uburyo igihugu cyongeye kwiyubaka.
Mu Rwanda, birabujijwe rwose gupfobya cyangwa guhakana Jenoside yakorewe Abatutsi, kandi ibi ni icyaha gihanwa n'amategeko. Ntibyemewe gukoresha amagambo akurura amacakubiri cyangwa asebya abishwe n'abarokotse. Mu gihe cy'icyunamo, abantu bose basabwa kwirinda urusaku, ibirori by'ibyishimo birenze, n'ibindi bikorwa byose bishobora gukomeretsa imitima y'abari mu kiriyo cy'igihugu.
Genocide Against the Tutsi Memorial Day dates in Rwanda from 2010 to 2025
| Year | Day of Week | Date |
|---|---|---|
| 2025 | Monday | April 7, 2025 |
| 2024 | Sunday | April 7, 2024 |
| 2023 | Friday | April 7, 2023 |
| 2022 | Thursday | April 7, 2022 |
| 2021 | Wednesday | April 7, 2021 |
| 2020 | Tuesday | April 7, 2020 |
| 2019 | Sunday | April 7, 2019 |
| 2018 | Saturday | April 7, 2018 |
| 2017 | Friday | April 7, 2017 |
| 2016 | Thursday | April 7, 2016 |
| 2015 | Tuesday | April 7, 2015 |
| 2014 | Monday | April 7, 2014 |
| 2013 | Sunday | April 7, 2013 |
| 2012 | Saturday | April 7, 2012 |
| 2011 | Thursday | April 7, 2011 |
| 2010 | Wednesday | April 7, 2010 |
Note: Holiday dates may vary. Some holidays follow lunar calendars or have different observance dates. Purple indicates weekends.