Eidul-Fitar

Ang Eid’l Fitr sa Pilipinas: Pagdiriwang ng Pananampalataya, Pagkakaisa, at Kapayapaan

Ang Eid’l Fitr, na kilala rin sa tawag na "Pista ng Pagtatapos ng Pag-aayuno," ay isa sa pinakamahalaga at pinakasagradong pagdiriwang sa relihiyong Islam. Sa Pilipinas, ang okasyong ito ay hindi lamang isang relihiyosong aktibidad para sa ating mga kapatid na Muslim, kundi isang pambansang simbolo ng pagkilala sa mayamang kultura at kontribusyon ng Islam sa kasaysayan ng bansa. Ito ang hudyat ng pagtatapos ng Ramadan, ang banal na buwan ng pag-aayuno, kung saan ang mga deboto ay nag-alay ng kanilang panahon para sa panalangin, sakripisyo, at espirituwal na paglilinis.

Ang esensya ng Eid’l Fitr ay nakaugat sa pasasalamat. Matapos ang tatlumpung araw ng pagpipigil sa pagkain, pag-inom, at iba pang makamundong pagnanasa mula bukang-liwayway hanggang sa paglubog ng araw, ang mga Muslim ay nagtitipon-tipon upang ipagdiwang ang kanilang tagumpay sa disiplina sa sarili. Ito ay panahon ng kagalakan, ngunit higit pa rito, ito ay panahon ng pagpapakumbaba. Ang pagdiriwang ay nagsisilbing paalala na ang tunay na kaligayahan ay matatagpuan sa paglapit sa Allah (SWT) at sa pagpapakita ng malasakit sa kapwa, lalo na sa mga nangangailangan.

Sa kontekstong Pilipino, ang Eid’l Fitr ay may natatanging kulay. Bagama’t ang Pilipinas ay isang bansang may mayoryang Kristiyano, ang pagkilala sa Eid bilang isang "Regular Holiday" sa buong bansa ay nagpapakita ng diwa ng "Bayanihan" at interfaith harmony. Ito ay isang araw kung saan ang pagkakaiba-iba ng relihiyon ay isinasantabi upang bigyang-daan ang pagkakaisa bilang isang lahi. Mula sa mga matatayog na mosque sa Marawi at Cotabato hanggang sa mga komunidad sa Quiapo at Taguig, ang bansa ay nakikiisa sa panalangin para sa kapayapaan at kasaganaan ng lahat.

Kailan ang Eid’l Fitr sa 2026?

Para sa taong 2026, ang Eid’l Fitr ay inaasahang ipagdiriwang sa:

Petsa: March 20, 2026 Araw: Friday Bilang ng mga araw bago ang holiday: 76 araw na lamang

Mahalagang tandaan na ang petsa ng Eid’l Fitr ay variable o nagbabago bawat taon. Ito ay dahil ang kalendaryong Islamiko (Hijri) ay nakabatay sa siklo ng buwan (lunar calendar). Ang pagtatapos ng Ramadan at ang simula ng buwan ng Shawwal ay itinatakda sa pamamagitan ng "moonsighting" o ang aktuwal na pagkakita sa bagong sikat na buwan (crescent moon).

Sa Pilipinas, ang National Commission on Muslim Filipinos (NCMF) at ang Bangsamoro Darul Ifta' ang mga pangunahing ahensya na nagsasagawa ng serye ng moonsighting sa iba't ibang bahagi ng bansa. Kapag nakumpirma na ang paglitaw ng buwan, ang Malacañang ay naglalabas ng opisyal na proklamasyon upang ideklara ang eksaktong araw ng holiday. Bagama't may mga astronomical calculations na nagbibigay ng tentative dates, ang tradisyonal na pagmamasid sa langit ang nananatiling pinal na batayan para sa mga mananampalataya.

Ang Kasaysayan at Kahalagahan ng Eid’l Fitr sa Pilipinas

Ang Islam ay may malalim na ugat sa kasaysayan ng Pilipinas, na dumating sa kapuluan noong ika-14 na siglo, bago pa man ang pananakop ng mga Espanyol. Ang pagdiriwang ng Eid ay daan-daang taon nang isinasagawa sa Mindanao at Sulu, ngunit ang pambansang pagkilala rito ay isang modernong hakbang tungo sa inklusibong pamamahala.

Noong taong 1977, sa ilalim ng Presidential Decree No. 1083, kinilala ng pamahalaan ang mga holiday ng mga Muslim sa mga piling lalawigan. Gayunpaman, noong Nobyembre 13, 2002, nilagdaan ang Republic Act No. 9177 na nagdedeklara sa Eid’l Fitr bilang isang "Regular Holiday" sa buong Pilipinas. Ang batas na ito ay isinulong upang bigyang-pugay ang ating mga kapatid na Muslim at upang itaguyod ang pag-unawa sa pagitan ng iba't ibang kultura sa bansa. Ang unang pambansang selebrasyon sa ilalim ng batas na ito ay naganap noong Disyembre 2002.

Ang Eid’l Fitr ay tinatawag ding "Araw ng Raya" o "Pagtatapos ng Pag-aayuno." Ang salitang "Eid" ay nangangahulugang pagdiriwang, at ang "Fitr" ay nangangahulugang pagbasag o pagtatapos ng ayuno. Para sa mga Muslim, ito ang gantimpala ng Allah sa kanilang katapatan sa pagsasagawa ng isa sa Limang Haligi ng Islam (Five Pillars of Islam)—ang Sawm o pag-aayuno.

Mga Tradisyon at Paraan ng Pagdiriwang

Ang pagdiriwang ng Eid’l Fitr sa Pilipinas ay puno ng masasayang aktibidad, makukulay na kasuotan, at masasarap na pagkain. Narito ang mga pangunahing tradisyon na isinasagawa:

1. Zakat al-Fitr (Kawanggawa)

Bago pormal na magsimula ang panalangin sa umaga ng Eid, obligasyon ng bawat Muslim na may kakayahan ang magbigay ng Zakat al-Fitr. Ito ay donasyon sa anyo ng pagkain (tulad ng bigas) o pera na ibinibigay sa mga mahihirap. Ang layunin nito ay tiyakin na walang sinuman ang magugutom sa araw ng pista at ang lahat ay may kakayahang makiisa sa kagalakan ng komunidad.

2. Salat al-Eid (Panalangin sa Umaga)

Sa madaling araw ng March 20, 2026, ang mga Muslim ay naglilinis ng katawan (ghusl) at nagsusuot ng kanilang pinakamagagandang damit. Karaniwan sa mga kalalakihan ang magsuot ng barong, batik, o thobe, habang ang mga kababaihan ay nagsusuot ng makukulay na abaya at hijab.

Nagtitipon ang libu-libong deboto sa mga mosque o sa malalawak na open spaces tulad ng mga plaza at parke. Sa Metro Manila, ang Quirino Grandstand at ang Golden Mosque sa Quiapo ang mga sentro ng panalangin. Ang espesyal na dasal na ito ay binubuo ng dalawang rak'ah at sinusundan ng isang sermon (khutbah) na karaniwang tumatalakay sa kapayapaan, pagkakaisa, at pagpapatuloy ng mabubuting gawi na natutunan noong Ramadan.

3. Pagbati ng "Eid Mubarak"

Matapos ang dasal, maririnig ang masiglang pagbati ng "Eid Mubarak!" (Isang Mapagpalang Eid!) sa bawat isa. Ang mga tao ay nagyakapan at nagkakamayan bilang tanda ng pagpapatawad at pagkakapatiran. Sa tradisyong Pilipino, karaniwan din ang paghingi ng tawad sa mga magulang at nakatatanda.

4. Ang Masaganang Salu-salo (Feasting)

Dahil ito ang pagtatapos ng pag-aayuno, ang pagkain ang sentro ng selebrasyon. Ang mga pamilyang Muslim ay naghahanda ng mga tradisyonal na putahe na sumasalamin sa kanilang rehiyonal na pinagmulan: Sweets at Kakanin: Hindi mawawala ang mga matatamis na pagkain tulad ng dodol (isang malagkit na kakanin na may gata at asukal), daral (pancake na may palaman na bukayo), tinagtag, panyalam, at jampok. Main Courses: Sa Mindanao, madalas ihain ang Satti (isang uri ng barbecue na may maanghang na sarsa), Beef Rendang, Pyanggang Manok (manok na niluto sa sinunog na niyog), at Kyuning (dilaw na kanin). Open House: Maraming tahanan ang nagbubukas ng kanilang mga pinto para sa mga kapitbahay, kaibigan, at maging sa mga hindi Muslim upang makisalo sa pagkain.

5. Pagbibigay ng "Eidi" o Regalo

Katulad ng Pasko, ang Eid ay panahon din ng pagbibigay ng regalo sa mga bata. Ang mga nakatatanda ay nagbibigay ng maliliit na halaga ng pera o mga bagong kagamitan sa mga bata upang lalong maging masaya ang kanilang karanasan sa holiday.

6. Mga Lokal na Kaugalian sa Mindanao

Sa mga lalawigan sa Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM), ang Eid ay mas engrande. May mga nagaganap na paligsahan tulad ng karera ng bangka, karera ng kabayo, at mga tradisyonal na sayaw. Ito ay nagsisilbi ring panahon ng muling pagsasama-sama ng mga pamilyang nagmula pa sa malalayong lugar.

Impormasyon para sa mga Turista at mga Hindi Muslim

Kung ikaw ay isang turistang bumibisita sa Pilipinas o isang hindi Muslim na nais makiisa sa okasyon, narito ang ilang mahahalagang paalala upang maging magalang at maayos ang iyong pakikilahok:

Magsuot ng Angkop na Damit: Kung bibisita sa isang mosque o dadalo sa mga pampublikong panalangin, siguraduhing konserbatibo ang pananamit. Para sa mga babae, mainam na takpan ang balikat at tuhod, at magdala ng scarf kung kinakailangang takpan ang buhok. Para sa mga lalaki, iwasan ang pagsusuot ng shorts. Pagtanggal ng Sapatos: Ugaliing magtanggal ng sapatos bago pumasok sa loob ng mosque o sa mga carpeted area kung saan isinasagawa ang dasal. Paggalang sa Panalangin: Iwasang mag-ingay o dumaan sa harap ng mga taong nagdarasal. Kung nais kumuha ng larawan, mainam na humingi muna ng pahintulot at gawin ito nang hindi nakakaabala sa seremonya. Makisalo sa Kagalakan: Huwag mag-atubiling bumati ng "Eid Mubarak" sa iyong mga kaibigang Muslim. Kung ikaw ay maimbitahan sa isang salu-salo, ito ay isang malaking karangalan. Ang pagtanggap ng pagkain ay isang paraan ng pagpapakita ng respeto sa kanilang hospitality.

• Trapiko at Logistics: Dahil sa dagsa ng mga tao sa mga mosque at parke, asahan ang mabigat na daloy ng trapiko sa mga lugar na may malaking populasyon ng mga Muslim tulad ng Quiapo, Taguig, at mga pangunahing lungsod sa Mindanao.

Status bilang Public Holiday: Ano ang Inaasahan?

Ang Eid’l Fitr ay isang Regular Holiday sa buong Pilipinas. Ibig sabihin nito:

1. Walang Pasok: Ang mga opisina ng gobyerno, mga bangko, at karamihan sa mga paaralan ay sarado sa araw na ito.
2. Negosyo: Maraming pribadong kumpanya ang sarado rin, bagama't ang mga mall, supermarket, at restaurant ay karaniwang nananatiling bukas ngunit maaaring magkaroon ng limitadong oras o mas kakaunting empleyado.
3. Benepisyo sa Paggawa: Para sa mga empleyadong kailangang pumasok sa trabaho sa March 20, 2026, sila ay karaniwang nakakatanggap ng "double pay" o 200% ng kanilang regular na sahod, alinsunod sa mga batas sa paggawa sa Pilipinas.
4. Transportasyon: Ang mga pampublikong sasakyan tulad ng jeepney, bus, at tren (LRT/MRT) ay patuloy na bumabiyahe, ngunit maaaring magkaroon ng mga rerouting malapit sa mga malalaking mosque.

Ang deklarasyon ng holiday na ito ay hindi lamang para sa mga Muslim kundi para sa buong sambayanang Pilipino. Ito ay pagkakataon para sa lahat na magpahinga, magmuni-muni, at kilalanin ang kahalagahan ng kalayaang pangrelihiyon at pagkakaunawaan sa bansa.

Ang Diwa ng Eid sa Modernong Panahon

Sa kabila ng mga hamon ng modernisasyon at mga pagbabago sa lipunan, ang Eid’l Fitr sa Pilipinas ay nananatiling matatag na pundasyon ng kulturang Pilipino. Ito ay paalala na ang espirituwalidad ay may mahalagang papel sa paghubog ng karakter ng isang tao at ng isang bansa. Ang disiplina ng Ramadan na nagtatapos sa kagalakan ng Eid ay nagtuturo sa atin na ang bawat sakripisyo ay may katumbas na biyaya.

Sa darating na March 20, 2026, habang ipinagdiriwang natin ang Eid’l Fitr, nawa’y higit nating mapalalim ang ating pag-unawa sa isa’t isa. Ang holiday na ito ay hindi lamang tungkol sa masarap na pagkain o sa araw na walang pasok; ito ay tungkol sa pagbuo ng mga tulay ng pagkakaibigan sa pagitan ng mga Kristiyano, Muslim, at iba pang paniniwala. Sa isang arkipelago na binubuo ng libu-libong isla, ang mga ganitong okasyon ang nagsisilbing pandikit na nagbubuklod sa atin bilang isang nagkakaisang Pilipinas.

Kaya naman, sa pagdating ng Friday, March 20, 2026, samahan natin ang ating mga kapatid na Muslim sa pagpapasalamat. Mula sa hilaga hanggang timog, ang bawat panalangin at bawat salu-salo ay bahagi ng mas malaking kuwento ng ating pagka-Pilipino—isang lahing may takot sa Diyos, mapagmahal sa kapwa, at laging handang magdiwang ng tagumpay ng kabutihan.

Eid Mubarak sa inyong lahat!