North Macedonia • April 12, 2026 • Sunday
Also known as: Велигден (Првиот ден на Велигден)
Велигден, или Воскресението Христово, претставува темел на христијанската вера и најзначајниот духовен настан во Република Северна Македонија. За македонскиот народ, овој празник не е само датум во календарот, туку длабоко вкоренета традиција која ги обединува семејството, верата и културното наследство низ вековите. Тоа е ден на радоста, симбол на победата на животот над смртта и светлината над темнината. Како земја со мнозинско православно население, Македонија го слави Велигден со посебен пиетет, преплетувајќи ги византиските црковни канони со автентичните народни обичаи кои се пренесуваат од колено на колено.
Суштината на овој празник лежи во неговата духовна моќ за обнова. По долгиот период на Велигденскиот пост, кој трае седум недели и е време на саморефлексија, воздржување и молитва, Велигден доаѓа како кулминација на сето тоа искуство. Во Македонија, празничната атмосфера се чувствува со недели однапред. Готвењето традиционални јадења, чистењето на домовите и подготовките за црковните богослужби создаваат чувство на исчекување кое е присутно во секој град и село, од Скопје и Битола, па сè до најоддалечените планински предели на Малешевијата или крајбрежјето на Охридското Езеро.
Она што го прави Велигден во Македонија навистина посебен е неговата социјална димензија. Ова е време кога разделените семејства повторно се собираат, кога соседите се посетуваат и кога секој конфликт се заборава во име на простувањето и љубовта. Црковните ѕвона кои одекнуваат точно на полноќ, светлината на илјадници свеќи кои се пренесуваат од рака на рака и радосниот поздрав „Христос Воскресе!“ го прават овој празник незаборавно искуство за секој граѓанин и посетител.
Православниот Велигден во Македонија се одредува според Јулијанскиот календар и секогаш паѓа во недела, по првата полна месечина по пролетната рамноденица. Поради овој специфичен начин на пресметување, датумот е променлив и секоја година се менува.
Во 2026 година, главните датуми за празнувањето се:
Датум на Велигден: April 12, 2026 Ден од седмицата: Sunday Преостанато време: До празникот има уште точно 99 денови.
Важно е да се напомене дека Велигден во Македонија не е само еден ден, туку циклус од денови кои започнуваат од Велики Петок (10 април 2026), продолжуваат со Велика Сабота (11 април 2026) и кулминираат со Велигденски Понеделник (13 април 2026), кој е неработен ден за сите граѓани.
Корените на Велигден во Македонија се протегаат длабоко во минатото, уште од времето на раното христијанство на Балканот. Македонија, како крстосница на цивилизациите, го прифатила христијанството уште во апостолските времиња, благодарение на мисионерските патувања на Светиот апостол Павле. Низ вековите, под влијание на Византија, но и преку автохтониот развој на Охридската архиепископија, се оформиле специфичните обичаи кои денес ги препознаваме.
Празникот го слави воскреснувањето на Исус Христос на третиот ден по неговото распнување на крстот. За православните верници во Македонија, ова е доказ за божествената природа на Христос и ветување за вечен живот. Историски гледано, Велигден бил период кога македонскиот народ, дури и во времиња на туѓи владеења, го зачувувал својот идентитет и јазик преку црковните песни и народните собири. Црквите како „Свети Климент Охридски“ во Скопје или „Света Софија“ во Охрид се живи споменици на оваа долговечна традиција.
Славењето на Велигден е исполнето со симболика која започнува уште во „Страсната седмица“ (последната недела пред Велигден).
Доколку планирате да ја посетите Македонија за време на Велигден во 2026 година, еве неколку корисни совети:
Статусот на Велигденските празници во Македонија е специфичен и важно е посетителите и граѓаните да ги знаат разликите:
Велигден (Недела, April 12, 2026): Ова е верски празник и според закон е неработен ден за граѓаните од православна вероисповед. Бидејќи паѓа во недела, повеќето приватни бизниси кои инаку не работат во недела ќе бидат затворени. Државните институции се затворени. Велигденски Понеделник (Понеделник, 13 април 2026): Ова е државен празник и неработен ден за сите граѓани на Република Северна Македонија. На овој ден не работат училиштата, банките, поштите и државната администрација. Продавниците во моловите обично работат, но помалите локални дуќани може да останат затворени.
Овој споен викенд (од сабота до понеделник) е идеален за кратки патувања и излети во природа, што е вообичаена практика за многу македонски семејства по завршувањето на религиозните церемонии.
Велигден во Македонија е многу повеќе од обичен празник. Тоа е време кога историјата, религијата и современиот живот се спојуваат во една хармонична целина. Без разлика дали сте верник кој доаѓа за молитва или турист кој сака да ја запознае македонската култура, Велигден ќе ви го открие најтоплото и најгостопримливото лице на оваа балканска земја. Мирисот на тазе печен козињак, звукот на црковните ѕвона и срдечниот поздрав „Христос Воскресе“ се спомени кои долго ќе ги носите со себе.
Common questions about Easter Sunday (Orthodox) in North Macedonia
Православниот Велигден во 2026 година се празнува на April 12, 2026, што паѓа во Sunday. До овој голем христијански празник преостануваат уште точно 99 денови од почетокот на годината. Велигден е подвижен празник кој се одредува според Јулијанскиот календар и секогаш се паѓа во недела, означувајќи го крајот на четириесетдневниот пост и почетокот на светлата седмица.
Не, самиот Велигден кој паѓа во Sunday се смета за верски празник и опсервација, но не е официјален државен неработен ден бидејќи веќе е недела. Сепак, Велигденскиот понеделник, кој во 2026 година е на 13 април, е државен празник и неработен ден за сите граѓани. Во недела, повеќето продавници и бизниси работат со вообичаено неделно работно време или се затворени, додека во понеделник училиштата, банките и администрацијата се целосно затворени.
Велигден е најважниот верски празник за православното мнозинство во Северна Македонија, кое сочинува над 60% од населението. Празникот го симболизира Воскресението на Исус Христос, победата над смртта и надежта за вечен живот. Тоа е време на духовна обнова, семејно заедништво и зачувување на вековните традиции кои се длабоко вкоренети во византиското и словенското наследство на земјата.
Најпрепознатлив обичај е бојадисувањето на јајца, при што првото јајце задолжително се бојадисува црвено за да ја симболизира крвта на Христос. На денот на Велигден, луѓето се поздравуваат со „Христос воскресе!“ и отпоздравуваат со „Вистина воскресе!“. Традиционално се кршат бојадисаните јајца, а оној чие јајце ќе биде најсилно (победник) се верува дека ќе има здравје и среќа во текот на целата година. Исто така, во домовите се подготвува богата празнична трпеза по долгиот пост.
За велигденскиот ручек централно место зазема печеното јагнешко месо. На трпезата задолжително има „козунак“ (сладок празничен леб со суво грозје), бојадисани јајца (писаници), како и разни македонски специјалитети како ајвар, свежи салати и баклава за десерт. Овој ручек го означува прекинот на Велигденскиот пост, па затоа трпезата е секогаш богата и изобилна, споделена со поширокото семејство и пријателите.
Прославата започнува со полноќна Литургија во сабота навечер, каде верниците се собираат во црквите, како што е Соборниот храм „Св. Климент Охридски“ во Скопје. Точно на полноќ се објавува Воскресението, се палат свеќи од „благодатниот оган“ и се пеат воскресни химни. Камбаните бијат низ целата земја, а атмосферата е свечена и радосна. Утринските служби во недела се исто така добро посетени од верниците кои доаѓаат да се причестат.
Посетителите треба да имаат предвид дека ова е семеен празник и јавните настани се со низок интензитет. Препорачливо е да се резервира сместување однапред, особено во Охрид, Битола или Скопје. При посета на црквите, треба да се почитува кодексот на облекување (покриени рамена и колена). Иако во недела некои кафулиња и ресторани работат, во понеделник многу места се затворени. Времето во април е обично пријатно и пролетно (10-20°C), што е идеално за прошетки во природа или посета на манастири.
За најавтентично искуство, се препорачува посета на Охрид и неговите многубројни цркви, каде традицијата е многу жива. Руралните средини и селата околу Охридското Езеро или во регионот на Мариово нудат можност да се видат постари обичаи и учество во локални прослави. Многу локални таверни нудат специјално подготвено јагнешко печење, а во некои места се организираат и работилници за традиционално украсување на велигденски јајца.
Easter Sunday (Orthodox) dates in North Macedonia from 2010 to 2025
| Year | Day of Week | Date |
|---|---|---|
| 2025 | Sunday | April 20, 2025 |
| 2024 | Sunday | May 5, 2024 |
| 2023 | Sunday | April 16, 2023 |
| 2022 | Sunday | April 24, 2022 |
| 2021 | Sunday | May 2, 2021 |
| 2020 | Sunday | April 19, 2020 |
| 2019 | Sunday | April 28, 2019 |
| 2018 | Sunday | April 8, 2018 |
| 2017 | Sunday | April 16, 2017 |
| 2016 | Sunday | May 1, 2016 |
| 2015 | Sunday | April 12, 2015 |
| 2014 | Sunday | April 20, 2014 |
| 2013 | Sunday | May 5, 2013 |
| 2012 | Sunday | April 15, 2012 |
| 2011 | Sunday | April 24, 2011 |
| 2010 | Sunday | April 4, 2010 |
Note: Holiday dates may vary. Some holidays follow lunar calendars or have different observance dates. Purple indicates weekends.