Holiday Details
- Holiday Name
- Ramjan Edul Fikra
- Country
- Nepal
- Date
- March 21, 2026
- Day of Week
- Saturday
- Status
- 77 days away
- Weekend
- Falls on weekend
- About this Holiday
- Ramjan Edul Fikra is an optional holiday in Nepal
Ramjan Edul Fikra
Nepal • March 21, 2026 • Saturday
77
Days
14
Hours
41
Mins
43
Secs
until Ramjan Edul Fikra
Asia/Kathmandu timezone
About Ramjan Edul Fikra
Also known as: इद-उल-फित्र
नेपालमा रमजान इद-उल-फित्र: एक विस्तृत मार्गनिर्देशन
नेपाल एक बहुसांस्कृतिक, बहुभाषिक र बहुधार्मिक देश हो जहाँ हरेक समुदायका चाडपर्वहरूलाई उत्तिकै सम्मान र उत्साहका साथ मनाइन्छ। यिनै महत्वपूर्ण चाडहरूमध्ये 'रमजान इद-उल-फित्र' (जसलाई सामान्यतया 'इद' मात्र पनि भनिन्छ) इस्लाम धर्मावलम्बीहरूको सबैभन्दा ठूलो र पवित्र उत्सव हो। यो पर्व केवल उपवासको अन्त्य मात्र होइन, बल्कि यो धैर्य, अनुशासन, दान र भ्रातृत्वको प्रतीक पनि हो। नेपालका मुस्लिम समुदायका लागि यो दिन आत्मिक शुद्धीकरण र सामाजिक एकताको महापर्व हो।
रमजान इद-उल-फित्रको सार यसको नाममै लुकेको छ। 'फित्र' को अर्थ उपवास तोड्नु हो। एक महिनासम्म चल्ने कठोर रमजानको उपवास (रोजा) पछि आउने यो उत्सवले मानिसलाई संयम र त्यागको महत्व सिकाउँछ। नेपालको तराई भेगदेखि काठमाडौँ उपत्यका र पहाडी जिल्लाहरूमा छरिएर रहेका मुस्लिम धर्मावलम्बीहरूले यस दिनलाई नयाँ उत्साहका साथ मनाउँछन्। बिहान सबेरै उठेर नुहाइधुवाइ गरी, नयाँ लुगा लगाएर मस्जिद वा इदगाहमा समूहगत प्रार्थना गर्न जानु यसको मुख्य विशेषता हो। यो दिनले धनी र गरिबबीचको खाडललाई कम गर्दै सबैलाई एउटै पंक्तिमा उभ्याएर मानवताको सन्देश दिन्छ।
नेपालको सन्दर्भमा इदको विशेष महत्व छ किनकि यसले यहाँको धार्मिक सहिष्णुतालाई झल्काउँछ। मुस्लिम समुदायले मनाउने यो पर्वमा अन्य धर्मका मानिसहरूले पनि शुभकामना आदानप्रदान गर्ने र उत्सवमा सहभागी हुने परम्परा छ। यसले नेपाली समाजमा रहेको 'विविधतामा एकता' को भावनालाई अझ मजबुत बनाउँछ। काठमाडौँको घण्टाघरस्थित नेपाली जामे मस्जिद र काश्मिरी मस्जिददेखि तराईका ठूला सहरहरू विराटनगर, नेपालगन्ज र भैरहवाका इदगाहहरूमा देखिने भीडले यस पर्वको रौनकलाई स्पष्ट पार्छ।
2026 मा इद-उल-फित्र कहिले पर्छ?
इस्लामी क्यालेन्डर (हिजरी संवत्) चन्द्रमाको गतिमा आधारित हुने भएकाले इद-उल-फित्रको मिति हरेक वर्ष परिवर्तन भइरहन्छ। चन्द्रमा हेरेर मात्र यो पर्व मनाइने हुनाले यसको ठ्याक्कै मिति एक दिन अघि वा पछि हुन सक्छ। यद्यपि, खगोलीय गणना र क्यालेन्डर अनुसार सन् 2026 को विवरण निम्नुसार रहेको छ:
इद-उल-फित्रको मिति: March 21, 2026 दिन: Saturday बाँकी समय: अबको 77 दिनपछि यो पर्व मनाइनेछ।
यो मिति चन्द्रमाको दर्शन (Moon Sighting) मा निर्भर रहने भएकाले मुस्लिम समुदायका धर्मगुरुहरूले आधिकारिक रूपमा घोषणा गरेपछि मात्र उत्सवको सुरुवात हुन्छ। नेपालमा सामान्यतया छिमेकी मुलुकहरू र स्थानीय चन्द्र दर्शन समितिको निर्णयलाई आधार मानिन्छ।
इतिहास र उत्पत्ति
इद-उल-फित्रको सुरुवात सन् ६२४ ईस्वीमा भएको मानिन्छ। इस्लामिक इतिहास अनुसार, पैगम्बर मुहम्मद र उनका अनुयायीहरूले बद्रको युद्धमा विजय हासिल गरेपछि पहिलो पटक यो उत्सव मनाएका थिए। यो पर्व रमजानको पवित्र महिनाको समाप्तिमा मनाइन्छ, जुन महिनामा कुरानको पहिलो प्रकाश (Revelation) भएको विश्वास गरिन्छ।
इस्लामका पाँच स्तम्भहरूमध्ये 'रोजा' (उपवास) एक हो। रमजानको महिनाभर मुस्लिमहरू सूर्योदय हुनुभन्दा अघि (सेहरी) देखि सूर्यास्त (इफ्तार) सम्म अन्न-जल त्याग गर्छन्। यो महिनालाई आत्म-संयम, प्रार्थना र परोपकारको समय मानिन्छ। जब यो महिना समाप्त हुन्छ र 'शावाल' महिनाको पहिलो दिनको चन्द्रमा देखिन्छ, तब इद-उल-फित्र मनाइन्छ। यो अल्लाहप्रति कृतज्ञता प्रकट गर्ने दिन हो, जसले उनीहरूलाई महिनाभरि उपवास बस्ने शक्ति र धैर्य प्रदान गर्नुभयो।
नेपालमा मुस्लिम समुदायको इतिहास धेरै पुरानो छ। मल्ल काल र शाह कालदेखि नै मुस्लिमहरू व्यापार र अन्य पेशाका लागि नेपाल प्रवेश गरेको पाइन्छ। त्यसैले नेपालमा इद मनाउने परम्परा पनि शताब्दीयौँ देखि चल्दै आएको छ, जसले स्थानीय संस्कृतिसँग पनि कतिपय कुराहरू साटासाट गरेको छ।
नेपालमा मनाउने तरिका र परम्पराहरू
नेपालमा इद-उल-फित्रको तयारी केही दिन अघिदेखि नै सुरु हुन्छ। बजारहरूमा भीडभाड बढ्छ, मानिसहरू नयाँ लुगा, जुत्ता र खानेकुरा किन्न व्यस्त हुन्छन्। विशेषगरी काठमाडौँको असन, इन्द्रचोक र तराईका मुख्य बजारहरूमा यो समयमा छुट्टै रौनक हुन्छ।
१. बिहानको प्रार्थना (नमाज-ए-इद): इदको दिन बिहान सबेरै नुहाएर सफा वा नयाँ लुगा लगाउने चलन छ। पुरुषहरू नजिकैको मस्जिद वा ठूलो खुला मैदान (इदगाह) मा भेला हुन्छन्। त्यहाँ उनीहरूले सामूहिक रूपमा 'इदको नमाज' पढ्छन्। प्रार्थनापछि सबैले एक-अर्कालाई अँगालो हालेर "इद मुबारक" भन्दै शुभकामना साटासाट गर्छन्। यो दृश्यले भ्रातृत्व र आपसी प्रेमको ठूलो सन्देश दिन्छ।
२. जकात-अल-फित्र (दान): इदको नमाज पढ्नुभन्दा अगाडि प्रत्येक मुस्लिमले गरिब र असहायहरूलाई निश्चित रकम वा खाद्यान्न दान गर्नुपर्छ, जसलाई 'जकात-अल-फित्र' भनिन्छ। यसको उद्देश्य समाजका गरिब वर्गले पनि खुसीका साथ इद मनाउन सकून् भन्ने हो। नेपालका मुस्लिम समुदायमा यो परम्परा निकै कडाइका साथ पालना गरिन्छ, जसले सामाजिक न्यायको भावनालाई बलियो बनाउँछ।
३. पारिवारिक जमघट र खानपान: प्रार्थनापछि मानिसहरू घर फर्किन्छन् र परिवारका सदस्यहरूसँग समय बिताउँछन्। यस दिन विशेष परिकारहरू पकाइन्छ। 'शिर खुरमा' (दूध, खजूर र सेवईबाट बनेको मिठाई) यस पर्वको मुख्य परिकार हो। यसका साथै बिर्यानी, कबाब र विभिन्न प्रकारका हलुवाहरू पनि बनाइन्छ। पाहुनाहरूलाई घरमा बोलाउने र मिठाइ खुवाउने चलनले सामाजिक सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउँछ।
४. दक्षिणा (इदी): बालबालिकाहरूका लागि इद झन् विशेष हुन्छ। परिवारका ठूला सदस्यहरूले सानालाई पैसा वा उपहार दिन्छन्, जसलाई 'इदी' भनिन्छ। नयाँ नोटहरू र उपहार पाउँदा बालबालिकाहरूमा छुट्टै उत्साह देखिन्छ।
क्षेत्रीय भिन्नताहरू: तराईदेखि पहाडसम्म
नेपालको भौगोलिक बनावट अनुसार इद मनाउने शैलीमा केही भिन्नताहरू पाइन्छन्:
तराई क्षेत्र: नेपालको कुल मुस्लिम जनसंख्याको ठूलो हिस्सा तराईमा बसोबास गर्छ। बाँके (नेपालगन्ज), कपिलवस्तु, रौतहट, बारा, पर्सा, सुनसरी र मोरङ जस्ता जिल्लाहरूमा इदको रौनक निकै ठूलो हुन्छ। यहाँका इदगाहहरूमा हजारौँको संख्यामा मानिसहरू भेला हुन्छन्। ग्रामीण भेगमा मेलाहरू पनि लाग्ने गर्छन् जहाँ स्थानीय सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू प्रस्तुत गरिन्छ। काठमाडौँ उपत्यका: काठमाडौँमा रहेका ऐतिहासिक मस्जिदहरूमा विशेष भीड हुन्छ। काठमाडौँमा रहेका कुटनीतिक नियोगका प्रतिनिधिहरू र विभिन्न देशका मुस्लिम नागरिकहरू पनि यहाँका मस्जिदमा प्रार्थनाका लागि आउने गर्छन्। यहाँको उत्सव अलि बढी सहरी र व्यवस्थित हुन्छ। पहाडी क्षेत्र: पोखरा, गोरखा र अन्य पहाडी जिल्लाहरूमा रहेका साना मुस्लिम समुदायहरूले पनि आफ्नै स्रोत र साधनमा यो पर्व मनाउँछन्। यहाँका मुस्लिमहरूले स्थानीय पहाडी संस्कृतिसँग घुलमिल भएर इद मनाउने गरेको पाइन्छ।
पर्यटक र विदेशीका लागि जानकारी
यदि तपाईं सन् 2026 को मार्च महिनामा नेपाल भ्रमण गर्दै हुनुहुन्छ र इदको समयमा यहाँ हुनुहुन्छ भने, तपाईंले केही कुराहरू ध्यानमा राख्नुपर्छ:
सम्मान र शिष्टाचार: गैर-मुस्लिमहरूले पनि आफ्ना मुस्लिम साथीहरूलाई "इद मुबारक" भन्न सक्छन्। यदि तपाईं मस्जिद वा इदगाह क्षेत्रमा जाँदै हुनुहुन्छ भने, शालीन लुगा लगाउनुहोस्। प्रार्थना भइरहेको बेला अवरोध नगर्नुहोस् र फोटो खिच्नु अघि अनुमति लिनुहोस्। बजार र यातायात: इदको दिन मुस्लिम बाहुल्य क्षेत्रका पसलहरू बिहानको समयमा बन्द हुन सक्छन्, तर दिउँसोतिर मिठाइ र कपडाका पसलहरूमा निकै चहलपहल हुन्छ। सार्वजनिक यातायात अलि कम चल्न सक्छ किनकि धेरै चालक र कर्मचारीहरू बिदामा हुन सक्छन्। खानपानको अवसर: यो समय नेपालमा विशेषगरी 'सेवई' र 'बिर्यानी' चाख्ने राम्रो अवसर हो। धेरै मुस्लिम रेस्टुरेन्टहरूले विशेष इद मेनु पनि राख्ने गर्छन्। मौसम: मार्च महिना (चैत) नेपालमा वसन्त ऋतुको समय हो। तराईमा गर्मी बढ्न थाल्छ (२०-३० डिग्री सेल्सियस) भने पहाड र काठमाडौँमा मौसम निकै सुहाउँदो र रमाइलो हुन्छ।
नेपालमा सार्वजनिक बिदाको व्यवस्था
नेपाल सरकारले इद-उल-फित्रको अवसरमा देशभर सार्वजनिक बिदा दिने गर्दछ। यो दिन सरकारी कार्यालयहरू, बैंकहरू, विद्यालय र कलेजहरू बन्द रहन्छन्। निजी क्षेत्रका कार्यालयहरूमा पनि धेरैजसो ठाउँमा बिदा हुन्छ, यद्यपि यो कम्पनीको आन्तरिक नीतिमा भर पर्छ।
सार्वजनिक बिदा हुने भएकाले मानिसहरूलाई एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा जान र परिवारसँग समय बिताउन सहज हुन्छ। काठमाडौँ जस्ता सहरहरूमा ट्राफिक केही कम हुन्छ, तर मस्जिद वरपरका क्षेत्रमा मानिसहरूको बाक्लो उपस्थिति हुन्छ।
निष्कर्ष: सद्भावको पर्व
रमजान इद-उल-फित्र केवल एउटा धार्मिक उत्सव मात्र होइन, यो नेपालको राष्ट्रिय पहिचानको एक हिस्सा बनिसकेको छ। मार्च २१, 2026 मा मनाइने यो पर्वले नेपालीहरूबीचको आपसी प्रेम, सद्भाव र सहिष्णुतालाई अझ मजबुत बनाउने विश्वास गरिन्छ।
नेपालमा इदको अवसरमा हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको 'घोडे जात्रा' (मार्च १८ तिर) जस्ता पर्वहरू पनि नजिकै पर्ने भएकाले देशमा एउटा साम्प्रदायिक सद्भावको वातावरण सिर्जना हुन्छ। फरक धर्म र संस्कृति भए तापनि एक-अर्काको चाडमा सहभागी हुनु र सम्मान गर्नु नै नेपाली समाजको सुन्दरता हो। यस वर्षको इदले सबै नेपालीको जीवनमा खुसी, शान्ति र समृद्धि ल्याओस्।
सबैमा रमजान इद-उल-फित्रको अग्रिम शुभकामना! इद मुबारक!
Frequently Asked Questions
Common questions about Ramjan Edul Fikra in Nepal
नेपालमा सन् २०२६ को इद-उल-फित्र March 21, 2026 का दिन मनाइनेछ। यो पर्व उक्त वर्षको Saturday मा परेको छ। आजको मितिबाट यो विशेष पर्व आउन 77 दिन बाँकी छ। चन्द्रमाको दर्शनका आधारमा यो मितिमा एक दिनको हेरफेर हुन सक्ने भए तापनि आधिकारिक क्यालेन्डर अनुसार यो मार्च २१ मा तय गरिएको छ।
हो, इद-उल-फित्रको अवसरमा नेपालभर सार्वजनिक बिदा दिइन्छ। यो मुस्लिम समुदायको ठूलो चाड भएकाले सरकारले देशभरका सरकारी कार्यालयहरू, बैंकहरू र शिक्षण संस्थाहरूमा बिदा घोषणा गर्ने गर्दछ। निजी क्षेत्रका व्यवसायहरू भने स्थान र संस्थाको नीति अनुसार खुल्ला वा बन्द रहन सक्छन्। विशेषगरी मुस्लिम समुदायको बाहुल्यता रहेका क्षेत्रहरूमा यस दिन पूर्ण रूपमा व्यापारिक गतिविधिहरू बन्द रहन्छन्।
इद-उल-फित्रलाई 'रोजा तोड्ने उत्सव' को रूपमा लिइन्छ, जसले रमजानको पवित्र महिनाको अन्त्यलाई जनाउँछ। यसको सुरुवात सन् ६२४ मा पैगम्बर मुहम्मद र उनका साथीहरूले बद्रको युद्धमा विजय प्राप्त गरेपछि पहिलो पटक मनाइएको मानिन्छ। यो पर्वले २९ वा ३० दिनसम्मको कठिन उपवास, आध्यात्मिक चिन्तन र प्रार्थनाको समापनलाई उत्सवको रूपमा मनाउँछ। यसले मुस्लिम समुदायमा एकता, भ्रातृत्व र ईश्वरप्रतिको कृतज्ञता झल्काउँछ।
नेपालमा मुस्लिम समुदायले यो पर्व निकै हर्षोल्लासका साथ मनाउँछन्। बिहान सबेरै नुहाएर नयाँ लुगा लगाई मस्जिद वा खुला चौर (इदगाह) मा गएर विशेष प्रार्थना (नमाज) गरिन्छ। प्रार्थनापछि एक-अर्कालाई अंकमाल गर्दै 'इद मुबारक' भनेर शुभकामना साटासाट गरिन्छ। काठमाडौंको घण्टाघरस्थित नेपाली जामे मस्जिद, विराटनगर र नेपालगन्ज जस्ता तराईका क्षेत्रहरूमा ठूला जमघटहरू हुने गर्दछन्। घरघरमा सेलरोटी, सिभइ (मिठो खिर) र बिर्यानी जस्ता परिकारहरू बनाएर खाइन्छ।
जकात-अल-फित्र इदको प्रार्थना अघि अनिवार्य रूपमा दिनुपर्ने दान हो। यो दान गरिब र असहायहरूलाई दिइन्छ ताकि उनीहरूले पनि खुसीका साथ इद मनाउन सकून्। आफ्नो सम्पत्तिको निश्चित हिस्सा दान गर्नु यस पर्वको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो। यसले समाजमा आर्थिक समानता कायम गर्न र खाँचोमा परेकाहरूलाई सहयोग गर्न सिकाउँछ। नेपालका मुस्लिम समुदायले आफ्नो गक्ष अनुसार अन्न वा नगदको रूपमा यो दान गर्ने गर्दछन्।
नेपालमा मुस्लिम समुदायको जनसंख्या करिब ४–५ प्रतिशत रहेको छ। विशेषगरी तराईका जिल्लाहरू जस्तै सुनसरी, मोरङ, बाँके र पर्सामा यसको रौनक निकै बढी हुन्छ। काठमाडौं उपत्यका र पोखरा जस्ता सहरहरूमा पनि ठूलो संख्यामा मुस्लिम धर्मावलम्बीहरूले यो पर्व मनाउँछन्। तराईका नेपालगन्ज र वीरगन्ज जस्ता सहरहरूमा इदको समयमा बजारहरू झिलिमिली पारिएका हुन्छन् र छुट्टै उत्सवको वातावरण देखिन्छ।
गैर-मुस्लिमहरूले आफ्ना मुस्लिम साथीहरूलाई 'इद मुबारक' भनेर शुभकामना दिन सक्छन्। यदि मस्जिद वा प्रार्थना स्थलमा जाने हो भने भद्र र मर्यादित लुगा लगाउनु पर्छ (महिलाहरूले टाउको छोप्ने र पुरुषले लामा बाहुला भएका लुगा लगाउनु राम्रो हुन्छ)। प्रार्थनाको समयमा अवरोध पुर्याउनु हुँदैन। धेरैजसो मुस्लिम परिवारहरूले पाहुनालाई स्वागत गर्न र मिठाइ खुवाउन मन पराउने हुनाले उनीहरूको निमन्त्रणा स्वीकार गरी भोजमा सहभागी हुनु आपसी सद्भावका लागि राम्रो हुन्छ।
इदको समयमा नेपालको तराई क्षेत्रमा मौसम सामान्यतया न्यानो (२० देखि ३० डिग्री सेल्सियस) हुन्छ। सार्वजनिक बिदाका कारण सरकारी सेवाहरू बन्द हुने भए पनि मुस्लिम बाहुल्य क्षेत्रका बजारहरू किनमेलका लागि जीवन्त हुन्छन्। नेपाल एक बहुसांस्कृतिक देश भएकाले कहिलेकाहीँ इद र हिन्दुहरूको घोडेजात्रा जस्ता पर्वहरू आसपास पर्ने गर्दछन्, जसले गर्दा देशमा धार्मिक सहिष्णुताको अनुपम दृश्य देख्न पाइन्छ। यातायातका साधनहरूमा चाप कम हुन सक्छ, त्यसैले यात्रा सहज हुन्छ।
Historical Dates
Ramjan Edul Fikra dates in Nepal from 2016 to 2025
| Year | Day of Week | Date |
|---|---|---|
| 2025 | Monday | March 31, 2025 |
| 2024 | Thursday | April 11, 2024 |
| 2023 | Saturday | April 22, 2023 |
| 2022 | Tuesday | May 3, 2022 |
| 2021 | Friday | May 14, 2021 |
| 2020 | Monday | May 25, 2020 |
| 2019 | Wednesday | June 5, 2019 |
| 2018 | Friday | June 15, 2018 |
| 2017 | Monday | June 26, 2017 |
| 2016 | Wednesday | July 6, 2016 |
Note: Holiday dates may vary. Some holidays follow lunar calendars or have different observance dates. Purple indicates weekends.
Quick Actions
About Nepal
- Country Code
- NP
- Continent
- Asia
- Total Holidays
- 13