Holiday Details
- Holiday Name
- Prithvi Jayanti
- Country
- Nepal
- Date
- January 11, 2026
- Day of Week
- Sunday
- Status
- 8 days away
- Weekend
- Falls on weekend
- About this Holiday
- Prithvi Jayanti is a public holiday in Nepal
Prithvi Jayanti
Nepal • January 11, 2026 • Sunday
8
Days
14
Hours
39
Mins
17
Secs
until Prithvi Jayanti
Asia/Kathmandu timezone
About Prithvi Jayanti
Also known as: पृथ्वी जयन्ती
पृथ्वी जयन्ती र राष्ट्रिय एकता दिवस: आधुनिक नेपालका निर्माताको सम्मान
पृथ्वी जयन्ती नेपालको इतिहासमा एउटा अत्यन्तै महत्वपूर्ण र गौरवशाली दिन हो। यो दिन आधुनिक नेपालका संस्थापक तथा एकीकरणकर्ता राजा पृथ्वीनारायण शाहको जन्मजयन्तीको रूपमा मनाइन्छ। हरेक वर्ष पुस २७ गतेका दिन मनाइने यस गौरवमय दिनलाई 'राष्ट्रिय एकता दिवस' पनि भनिन्छ। यो केवल एउटा व्यक्तिको जन्मदिन मात्र नभएर, छरिएर रहेका बाइसे र चौबिसे राज्यहरूलाई एउटै मालामा उनेर "असिल हिन्दुस्थाना" र साझा नेपाली पहिचान निर्माण गरिएको ऐतिहासिक क्षणको स्मरण पनि हो।
पृथ्वी जयन्तीको महत्व नेपाली जनमानसमा गहिरो गरी गडेको छ। गोर्खाली राजा पृथ्वीनारायण शाहले सुरु गरेको एकीकरण अभियानकै कारण आज हामीले विश्व मानचित्रमा 'नेपाली' भनेर गर्वका साथ परिचय दिन पाएका छौं। दक्षिणतर्फ बढ्दै गरेको ब्रिटिस साम्राज्य (ईस्ट इन्डिया कम्पनी) को प्रभावलाई रोक्न र साना राज्यहरूबीचको आन्तरिक कलह अन्त्य गर्न उनले चालेको कदमले नै नेपालको सार्वभौमसत्ता र अखण्डताको रक्षा गरेको थियो। त्यसैले, यो दिनलाई राष्ट्रिय गौरव, देशभक्ति र एकताको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ।
विगतका केही वर्षहरूमा राजनीतिक परिवर्तनका कारण यो दिवस मनाउने शैली र सरकारी मान्यतामा केही उतारचढाव आए तापनि, आम नेपालीको हृदयमा पृथ्वीनारायण शाहप्रतिको सम्मान कहिल्यै कम भएन। हालका वर्षहरूमा सरकारले पुनः यस दिनलाई सार्वजनिक बिदा दिएर राष्ट्रिय एकता दिवसको रूपमा मान्यता दिनुले उनको योगदानको कदर भएको मानिन्छ। यो दिनले हामीलाई जातजाति, भाषाभाषी र भूगोलभन्दा माथि उठेर "हामी सबै नेपाली" भन्ने भावना जागृत गराउँछ।
2026 मा पृथ्वी जयन्ती कहिले पर्छ?
नेपालको क्यालेन्डर अनुसार पृथ्वी जयन्ती हरेक वर्ष पुस २७ गते मनाइन्छ। अंग्रेजी क्यालेन्डर अनुसार यसको मिति यस प्रकार रहेको छ:
मिति: January 11, 2026 दिन: Sunday बाँकी समय: अबको 8 दिनपछि यो दिवस मनाइँदैछ।
यो मिति स्थिर (Fixed) छ, किनकि यो विक्रम संवतको पुस २७ गतेलाई आधार मानेर तय गरिन्छ। यद्यपि अंग्रेजी क्यालेन्डर (Gregorian Calendar) मा भने यसको मिति हरेक वर्ष जनवरी १० वा ११ तारिखमा पर्न सक्छ। सन् २०२६ मा यो जनवरी ११ तारिख आइतबारको दिन परेको छ।
ऐतिहासिक पृष्ठभूमि र एकीकरणको यात्रा
पृथ्वीनारायण शाहको जन्म वि.सं. १७७९ पुस २७ गते गोरखा दरबारमा भएको थियो। उनी राजा नरभूपाल शाह र रानी कौशल्यावतीका जेठा छोरा थिए। सानै उमेरदेखि साहसी र दूरदर्शी रहेका उनले वि.सं. १७९९ मा २० वर्षको उमेरमा गोरखाको राजगद्दी सम्हालेका थिए। त्यस समयमा नेपाल साना-साना ५४ वटा राज्यहरूमा विभाजित थियो, जसलाई बाइसे र चौबिसे राज्य भनिन्थ्यो।
उनको एकीकरण अभियानको सुरुवात नुवाकोट विजयबाट भएको थियो। धेरै पटकको प्रयास र ठूलो संघर्षपछि सन् १७६८ मा उनले काठमाडौँ उपत्यका (कान्तिपुर, पाटन र भादगाउँ) माथि विजय प्राप्त गरे। काठमाडौँलाई राजधानी बनाएर उनले आधुनिक नेपालको जग बसालेका थिए। उनले केवल सैन्य विजय मात्र गरेनन्, बरु विभिन्न जातजाति र संस्कृतिका मानिसहरूलाई एकताबद्ध गर्ने काम पनि गरे। उनले "नेपाल चार जात छत्तीस वर्णको साझा फूलबारी हो" भन्ने दिव्य उपदेश दिएका थिए, जुन आज पनि नेपालको सामाजिक सद्भावको मुख्य आधार मानिन्छ।
ब्रिटिसहरूले भारतमा आफ्नो साम्राज्य विस्तार गरिरहेको बेला, पृथ्वीनारायण शाहले नेपाललाई "दुई ढुंगाबीचको तरुल" को संज्ञा दिँदै सतर्क रहन र आत्मनिर्भर बन्न जोड दिएका थिए। उनको मृत्यु वि.सं. १८३१ माघ १ गते नुवाकोटको देवीघाटमा भएको थियो, तर उनले सुरु गरेको एकीकरणको अभियानलाई उनका उत्तराधिकारीहरूले अगाडि बढाएका थिए।
पृथ्वी जयन्ती कसरी मनाइन्छ?
पृथ्वी जयन्ती नेपालभरि विभिन्न कार्यक्रमहरूका साथ मनाइन्छ। यो दिन कुनै उत्सव वा मेला भन्दा पनि राष्ट्रिय गौरव र श्रद्धा व्यक्त गर्ने दिन हो।
१. सिंहदरबार अगाडिको शालिकमा माल्यार्पण: काठमाडौँको सिंहदरबारको मूल ढोका अगाडि रहेको पृथ्वीनारायण शाहको शालिकमा राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री र अन्य सरकारी अधिकारीहरूले माल्यार्पण गर्ने परम्परा छ। यसका साथै सर्वसाधारण र विभिन्न संघ-संस्थाका प्रतिनिधिहरू पनि फूलगुच्छा लिएर त्यहाँ पुग्छन्।
२. र्याली र जुलुस: विभिन्न राजनीतिक दलहरू (विशेषगरी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी), नागरिक समाज र राष्ट्रवादी समूहहरूले काठमाडौँका सडकहरूमा र्याली निकाल्छन्। मानिसहरूले नेपालको झण्डा बोकेर "राष्ट्र निर्माता अमर रहून्" जस्ता नाराहरू लगाउँछन्।
३. गोर्खामा विशेष कार्यक्रम: उनको जन्मथलो गोरखामा विशेष समारोहहरू आयोजना गरिन्छ। गोरखा दरबारमा पूजाआजा गरिन्छ र स्थानीय बासिन्दाहरूले बाजागाजासहित बजार परिक्रमा गर्छन्।
४. विचार गोष्ठी र प्रवचन: विश्वविद्यालय, कलेज र विभिन्न प्रज्ञा प्रतिष्ठानहरूमा पृथ्वीनारायण शाहको योगदान र उनका 'दिव्य उपदेश' को सान्दर्भिकताका बारेमा छलफल र गोष्ठीहरू आयोजना गरिन्छ। उनका उपदेशहरूमा उल्लेखित सुशासन, भ्रष्टाचार नियन्त्रण, र परराष्ट्र नीतिका बारेमा चर्चा गरिन्छ।
५. दीपावली: साँझपख धेरै नेपालीहरूले आफ्नो घरमा दीप प्रज्वलन गरेर राष्ट्र निर्माताप्रति सम्मान प्रकट गर्छन्। यो कुनै धार्मिक पर्व नभए पनि राष्ट्रियताको भावनाले ओतप्रोत भएर मनाइन्छ।
दिव्य उपदेश: आधुनिक नेपालको मार्गदर्शक
पृथ्वीनारायण शाहले आफ्नो जीवनको अन्तिम समयमा आफ्ना भारदार र परिवारलाई दिएका उपदेशहरूलाई 'दिव्य उपदेश' भनिन्छ। यी उपदेशहरू आजको सन्दर्भमा पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छन्। उनले भनेका थिए:
"यो राज्य सबैको साझा फूलबारी हो।" "घुस लिने र दिने दुवै राष्ट्रका शत्रु हुन्।" "प्रजा मोटा भया दरबार बलियो हुन्छ।" (अर्थात् जनता समृद्ध भए मात्र राष्ट्र बलियो हुन्छ) "खानी भएको ठाउँमा गाउँ भए पनि गाउँ हटाएर खानी चलाउनु।" (आर्थिक आत्मनिर्भरताको सन्देश)
यी उपदेशहरूले नेपालको आर्थिक, सामाजिक र राजनीतिक विकासको मार्गचित्र प्रस्तुत गर्दछन्।
पर्यटक र विदेशी नागरिकका लागि जानकारी
यदि तपाईं पृथ्वी जयन्तीको समयमा नेपालमा हुनुहुन्छ भने, तपाईंले नेपालीहरूको राष्ट्रियताप्रतिको अगाध प्रेमलाई नजिकबाट नियाल्ने अवसर पाउनुहुनेछ।
कहाँ जाने: काठमाडौँको सिंहदरबार क्षेत्र, रत्नपार्क र गोरखा बजार यो दिन अवलोकनका लागि उत्तम ठाउँहरू हुन्। गोरखा दरबारको भ्रमण गर्दा तपाईंले नेपालको इतिहासलाई प्रत्यक्ष महसुस गर्न सक्नुहुन्छ। सांस्कृतिक शिष्टाचार: यो एक गम्भीर र सम्मानजनक दिवस हो। त्यसैले सार्वजनिक स्थलमा हुने कार्यक्रमहरूमा सहभागी हुँदा मर्यादित व्यवहार गर्नुपर्छ। नेपालको राजतन्त्र र गणतन्त्रका बारेमा हुने राजनीतिक बहसहरूमा संलग्न नहुनु नै राम्रो हुन्छ। पहिरन र खानपान: यस दिनका लागि कुनै विशेष पोशाक वा खाना तोकिएको छैन। यो एक धर्मनिरपेक्ष ऐतिहासिक उत्सव हो। यद्यपि, धेरैले दौरा-सुरुवाल र ढाका टोपी जस्ता राष्ट्रिय पोशाक लगाएर आफ्नो पहिचान झल्काउने गर्छन्। मौसम: जनवरी महिना (पुस/माघ) नेपालमा जाडोको समय हो। काठमाडौँको तापक्रम १० देखि २० डिग्री सेल्सियसको बीचमा रहन्छ। बिहान र बेलुका निकै चिसो हुने भएकाले न्यानो लुगा बोक्न नबिर्सनुहोला।
के यो सार्वजनिक बिदा हो?
हो, पृथ्वी जयन्ती तथा राष्ट्रिय एकता दिवस हाल नेपालमा एक सार्वजनिक बिदा हो।
२०६२/६३ को जनआन्दोलन र नेपाल गणतन्त्र बनेपछि केही वर्षसम्म यो बिदा कटौती गरिएको थियो। तर, इतिहास र राष्ट्र निर्माताको सम्मान गर्नुपर्ने जनदबाब र राजनीतिक सहमतिपछि वि.सं. २०७९ (सन् २०२३) देखि सरकारले पुनः यस दिनलाई देशभर सार्वजनिक बिदा दिने निर्णय गरेको छ।
यस दिन: सबै सरकारी कार्यालयहरू बन्द रहन्छन्। बैंक र वित्तीय संस्थाहरूमा बिदा हुन्छ। विद्यालय र विश्वविद्यालयहरू बन्द हुन्छन्। निजी व्यवसाय र पसलहरू सामान्यतया खुल्ला रहन सक्छन्, तर धेरैले ऐक्यवद्धता जनाउन केही समयका लागि बन्द गर्न सक्छन्। सार्वजनिक यातायात सुचारु रहन्छ, तर र्यालीका कारण केही ठाउँमा ट्राफिक जाम हुन सक्छ।
निष्कर्ष
पृथ्वी जयन्ती केवल एउटा ऐतिहासिक पात्रको पूजा गर्ने दिन मात्र होइन, बरु यो त नेपालको अस्तित्व र पहिचानको उत्सव हो। पृथ्वीनारायण शाहले देखाएको बाटो र उनले दिएको एकताको सन्देशलाई आत्मसात् गर्दै अघि बढ्नु नै उनीप्रतिको सच्चा श्रद्धाञ्जली हुनेछ। 2026 को पृथ्वी जयन्तीले सबै नेपालीमा राष्ट्रियताको भावना अझ बलियो बनाओस् भन्ने कामना गरिन्छ।
Frequently Asked Questions
Common questions about Prithvi Jayanti in Nepal
सन् २०२६ मा पृथ्वी जयन्ती January 11, 2026 का दिन परेको छ, जुन त्यस वर्षको Sunday हो। आजको मितिदेखि यो विशेष दिन आउन अब 8 दिन बाँकी छ। यो दिनलाई नेपालमा राष्ट्रिय एकता दिवसको रूपमा पनि मनाइन्छ।
हो, पृथ्वी जयन्तीमा नेपालभर सार्वजनिक बिदा दिने गरिन्छ। सन् २००८ मा गणतन्त्र स्थापना भएपछि केही वर्ष यो बिदा कटौती गरिएको भए तापनि, जनस्तरको माग र राजनीतिक निर्णयका आधारमा सन् २०२३ देखि सरकारले यस दिनलाई पुनः सार्वजनिक बिदाको रूपमा मान्यता दिएको छ। यस दिन बैंक, सरकारी कार्यालय र विद्यालयहरू बन्द रहन्छन्।
पृथ्वी जयन्ती आधुनिक नेपालका संस्थापक राजा पृथ्वीनारायण शाहको जन्मजयन्ती हो। वि.सं. १७९९ मा गोरखाको राजा बनेका उनले साना ५४ वटा राज्यहरूमा विभाजित नेपाललाई एकीकरण गर्ने अभियानको नेतृत्व गरेका थिए। सन् १७६८ मा काठमाडौं उपत्यका विजय गरेपछि उनले विशाल नेपालको जग बसालेका हुन्। ब्रिटिस साम्राज्यको विस्तारलाई रोक्न र नेपाली पहिचान जोगाउन उनको योगदान अतुलनीय मानिन्छ।
पृथ्वी जयन्तीलाई राष्ट्रिय गर्वको रूपमा मनाइन्छ। यस दिन राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री र सर्वसाधारणले काठमाडौंको सिंहदरबार अगाडि रहेको पृथ्वीनारायण शाहको सालिकमा माल्यार्पण गरी श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दछन्। देशका विभिन्न स्थानमा गोष्ठी, प्रवचन र र्यालीहरू आयोजना गरिन्छ। यो दिन कुनै विशेष उत्सव भन्दा पनि राष्ट्रभक्ति र एकताको सन्देश फैलाउने कार्यक्रमहरूमा केन्द्रित हुन्छ।
यो मुख्यतया एक ऐतिहासिक र धर्मनिरपेक्ष राष्ट्रिय दिवस हो, त्यसैले यसमा कुनै विशेष धार्मिक रीतिरिवाज वा परम्परागत खानाको प्रचलन छैन। मानिसहरू नेपाली टोपी र राष्ट्रिय झण्डा बोकेर पदयात्रामा सहभागी हुन्छन्। कतिपय ठाउँमा पृथ्वीनारायण शाहका 'दिव्य उपदेश' हरूको वाचन गरिन्छ, जसमा नेपालको परराष्ट्र नीति र सुशासनका बारेमा महत्त्वपूर्ण मार्गदर्शनहरू रहेका छन्।
पर्यटकहरूले यस दिन हुने सार्वजनिक कार्यक्रमहरू अवलोकन गरेर नेपालको इतिहास र एकीकरणको बारेमा जानकारी लिन सक्छन्। विशेषगरी गोरखा दरबार वा काठमाडौंका ऐतिहासिक स्थलहरूको भ्रमण गर्नु उपयुक्त हुन्छ। यद्यपि, नेपाल हाल संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र भइसकेको हुनाले राजतन्त्र र राजनीतिक विषयमा हुने विवादहरूबाट टाढै रहनु र सार्वजनिक कार्यक्रमहरूमा सम्मानपूर्वक सहभागी हुनु राम्रो हुन्छ।
पृथ्वी जयन्ती जनवरी महिनाको मध्यतिर पर्ने हुनाले यो समयमा नेपालमा चिसो मौसम हुन्छ। काठमाडौंको तापक्रम १० देखि २० डिग्री सेल्सियसको बीचमा रहने गर्दछ। बाहिरी कार्यक्रमहरूमा सहभागी हुन न्यानो लुगा लगाउनु आवश्यक छ। यो समयमा मौसम सफा र सुख्खा हुने भएकाले यात्रा र अवलोकनका लागि भने निकै अनुकूल मानिन्छ।
हो, पृथ्वी जयन्ती र राष्ट्रिय एकता दिवस एउटै दिनलाई भनिन्छ। पृथ्वीनारायण शाहले छरिएर रहेका साना राज्यहरूलाई एउटै सूत्रमा बाँधेर आधुनिक नेपाल निर्माण गरेको हुनाले उनको जन्मदिनलाई नै राष्ट्रिय एकताको प्रतीकको रूपमा स्वीकार गरिएको हो। यसले सम्पूर्ण नेपालीहरूलाई एउटै राष्ट्रिय पहिचानमा बाँध्ने कार्यको स्मरण गराउँदछ।
Historical Dates
Prithvi Jayanti dates in Nepal from 2018 to 2025
| Year | Day of Week | Date |
|---|---|---|
| 2025 | Saturday | January 11, 2025 |
| 2024 | Friday | January 12, 2024 |
| 2023 | Wednesday | January 11, 2023 |
| 2018 | Thursday | January 11, 2018 |
Note: Holiday dates may vary. Some holidays follow lunar calendars or have different observance dates. Purple indicates weekends.
Quick Actions
About Nepal
- Country Code
- NP
- Continent
- Asia
- Total Holidays
- 13