Rahnoen Peidihen Nanparailang: Kasalehda Wahu oh Manaman en Lih nan Pohnpei
Pohnpei, kisin deke kapwuroh mwahuen Federated States of Micronesia, kin kawahuwih rahnoen March 8 pwehn wia Rahnoen Lih nan Sampah (International Women's Day). Met kaidehn ihte ehu kisin rahn en kamanaman, ahpw e wia ehu rahn kaselel me kin kadihlipeseng tiahk, wahu, oh koapworopwor ong mwahuen mour en lih akan nan atail wehi. Nan Pohnpei, lih akan iei "pohn keneinei" en peneinei oh wehi. Irail iei me kin kihda kairu, padahk, oh kehl ong aramas koaros. Ni atail kin kapingah lih nan rahn wet, kitail kin tamataman me arail doadoahk oh arail manaman iei me kin kolokol kehl en atail tiahk oh mour en rahn koaros.
Sounpar koaros, Pohnpei kin mwomwohd pahn kisin lioal en kamanaman wet pwehn kasalehda me lih akan kin ale pwais mwahu nan sukuhl, nan doadoahk en kisinni de wehi, oh nan mour en tiahk. E wia rahn ehu me aramas koaros—lih, ohl, oh seri—kin pokonpene pwehn kapingah soangen mwekid koaros me lih akan wiahda pwehn kamanamanih Pohnpei. Sang ni mwekid en doudou, mwetemwet, oh lioalio, lih en Pohnpei kin kasalehda me re iei sounkaweid me kehlail. International Women's Day nan Pohnpei iei ehu rahn me kitail kin keriau mwahuen atail tiahk oh pil kaukaule atail ineng pwehn kihong lih akan arail pwais me konehng irail nan mwehin kapw wet.
Meid kehlail oh kaselel en kilang duwen lih en Pohnpei ar kin kapwatala rahn wet ni arail kin mwaramwar, kapwatala mwahuen arail likkoau, oh iang towehda soangen kapokon koaros. Met kaidehn ihte ehu mwekid en wehi, ahpw e wia mwekid en mohngiong. E kin kasalehda me Pohnpei kin poatopoat ni wahu oh kadek ong lih akan me kin wia poahsoan en atail mour. Ni atail kin pahn iang kamanamanih rahn wet, kitail kin kapingah kisin doadoahk koaros me lih akan kin wia nan peneinei, nan kousapw, oh nan wehi pwon.
Iadahl Rahnoen Lih nan 2026?
Nan sounpar en 2026, Rahnoen Lih nan Pohnpei pahn wiawi ni:
Rahn: Sunday
Rahn en sounpwong: March 8, 2026
Lerehla: Mie 64 rahn lerehla pwehn lel rahn wet.
Rahn wet, March 8, iei rahn ehu me sohte kin wekila sounpar koaros. E kin poatopoat ni March 8 sounpar koaros pwehn iang mwekid en sampah pwon. Ahpw nan Pohnpei, pwehki e wia rahn ehu me kapwungala pahn kosonned en wehi (State Holiday), ma e pahn pwupwidi ni rahn en siewi (weekend), kisin rahn en kommoal kin iang wekila pwehn pwupwidi ni rahn en doadoahk (Monday) pwe aramas koaros en kak iang kamanamanih. Nan 2026, pwehki e pwupwidi ni Sunday, kamanaman oh kisin rahn en kommoal pahn wiawi ni March 8, 2026.
Poahsoan oh Kahrepen Rahnoen Lih
International Women's Day tepida nan sampah pwon mwehin sounpar 1911. E tepida pwehki lih akan nan Amerika oh Europa ar kin nsenohki arail pwais nan doadoahk, arail pwais en iang pilipil (voting rights), oh pwehn mie wahu nanpwungai ohl oh lih. Nan sounpar 1917, mwekid wet kehlailda nan Russia, oh mwuhr United Nations (UN) ahpw kapwungala me March 8 iei rahn me sampah pwon pahn kin tamataman lih akan.
Nan Pohnpei, kitail tepin kawahuwih rahn wet pwehki kitail pil iang nsenohki mwahuen mour en lih akan. Pohnpei iei wehi ehu me kin kawahuwih lih (matrilineal society), wasa me pahpa oh nohno kin pwaiseki arail tiahk sang rehn nohno. Met iei me kahrehda International Women's Day kin doudoulouloale tiahk en Pohnpei. E wia rahn ehu me kitail kin tehk mwahuen duwen lih akan ar kin ale sukuhl oh padahk. Nan sounpar akan me siahda, Pohnpei kin use kisin kairu me pid "Equal Access to Education, Training and Science" (Pwais Mwahu nan Padahk, Kaiahn, oh Sahndas). Met kin kasalehda me Pohnpei kin inengiong lih akan en kak iang pwarala mwohn wehi ni arail marain oh loalokong.
Duwen atail kin Kamanamanih Rahn wet nan Pohnpei
Kamanaman en Rahnoen Lih nan Pohnpei kin wiawi ni soangen mwekid kaselel tohto. E kaidehn rahn en nsensuwed, ahpw e wia rahn en peren oh kaping.
1. Kapokon nan Pohnpei State Gymnasium de Spanish Wall
Kalapw, kamanaman wet kin tepida ni kisin awa 8:30 ni mensere. Aramas kin pokonpene nan wasa me wehi kin pilada, duwen Pohnpei State Gymnasium de wasa mwahu teikan nan Kolonia. Sounkaweid en wehi, iangahki Nanmwarki oh Likend akan, Governor oh lih rir akan, kin iang towehda pwehn kasalehda arail sewese mwekid wet.
2. Parades oh Kahlek
Lih sang kousapw koaros nan Pohnpei—Madolenihmw, U, Nett, Sokehs, oh Kitti—iangahki lih sang deke teikan duwen Mwokilloa, Pingelap, Sapwuahfik, Nukuoro, oh Kapingamarangi, kin kihpene arail kisin pwihn. Re kin iang parade ni arail kin kapwatala mwahuen arail likkoau (Pohnpeian skirt/sket) me deid mwahula ni mwahrmwar kaselel. Kahlek en tiahk kin wiawi, wasa me lih akan kin kasalehda arail koahiek nan kahlek en Pohnpei.
3. Kasalehda Koahiek (Exhibitions)
Nan rahn wet, e pil kin mie wasa me lih akan kin kasalehda arail doadoahk en peh. Met iangahki:
Doudou: Kasalehda kiam, kopwou, oh lioalio me deidki kisin pohnpei.
Mwetemwet: Kasalehda kisin mwenge en sahpw me lih akan kin mwahngih onopada.
Wia mwaramwar: Kasalehda duwen deperen oh kaselelen mwaramwar en Pohnpei.
4. Padahk oh Speeches
Sounkaweid en lih akan kin kihda arail padahk pwehn kangoange mepwul akan (young women) pwehn nantihong arail sukuhl. Re kin lokaia duwen mwahuen mour, duwen silasil en lih sang soangen lemeimei suwed koaros, oh duwen arail kak iang wia sounkaweid nan wehi.
Tiahk oh Wahu nan Pohnpei
Nan tiahk en Pohnpei, lih iei "Pohn Keneinei." Met wehwehki me lih iei me kin apwalih oh kairada seri pwehn wia aramas mwahu nan wehi. Ni rahn wet, ohl akan kin kasalehda arail wahu ni arail kin sewese mwekid en rahn wet. Sounpar tohto, lih akan kin ale rahn wet pwehn kommoal sang doadoahk en rahn koaros oh iang perenki arail rahn.
Ehu meid kesempwal iei me lih en Pohnpei kin poahsoane "peneinei." Sang rehn nohno, seri kin ale sahpw oh mwar. Ihme kahrehda International Women's Day nan Pohnpei kin doaloale poahsoan en tiahk wet. Kitail kin tamataman me ma lih akan kehlail, wehi pil pahn kehlail.
Kisin Kairu ong Aramas me pahn iang Towe (Visitor Information)
Ma ke wia mehn wehi lioal de ke pahn mwemweit nan Pohnpei ni March 8, 2026, 2026, mie kisin sawas kat pwe ken kak iang perenki rahn wet:
Awa en mwekid: Kapokon kalapw kin tepida ni 8:30 a.m. E mwahu ken mwadang pwe ken kak kilang parade oh tepin mwekid akan.
Wasa: Kalapw wiawi nan Kolonia, wasa me government offices mie. Tehk kisin kairu nan radio (V6AF) de Facebook pwe ken mwahngih wasa me pahn wiawi nan 2026.
Likkoau: Aramas kin kalapw likkoau mwahu (semi-formal/cultural). Ong lih, e mwahu ken likkoauki sket de local dress pwehn kasalehda wahu. Ong ohl, kisin aloha shirt de shirt mwahu ehu pahn konehng.
Kepidolong: Aramas koaros kin kak iang towehda. Sohte pwein nan wenihmw. E mwahu ken iang kapingah mwekid akan oh kilang soangen doadoahk en peh me pahn kasalehda.
- Regional Note: Tehk me rahn wet iei public holiday nan Pohnpei State ihte. Nan wehi teikan en FSM duwen Yap, Chuuk, de Kosrae, mwein e kaidehn rahn en kommoal, pil tehk mwahuen arail kisin kairu.
Dahme kin Ririt oh Ritida? (Public Holiday Status)
International Women's Day nan Pohnpei iei Public Holiday. Met wehwehki:
- Government Offices: Koaros kin ririt. Ofis en State Government oh Federal Government (FSM) nan Pohnpei kin kalapw kommoal.
- Sukuhl: College of Micronesia-FSM (COM-FSM) oh sukuhl en wehi (Elementary oh High Schools) kin ririt. Nan 2026, pwehki March 8 pwupwidi ni Sunday, sukuhl akan pahn kalapw kommoal ni Monday, March 9.
- Kisin doadoahk (Private Businesses): Stoah tohto oh kisin doadoahk teikan kin iang ririt de ririt nan kisin awa ehu (Sunday hours). Ahpw wasa en mwenge (restaurants) oh gas stations kin kalapw riritida pwehn sewese aramas.
- Transport: Taxi akan kin kin doadoahk, ahpw e pahn kisin apwal pahn rahn wet pwehki aramas tohto kin iang towehda kamanaman akan.
Kisin Lokaia en Kasapahl
Rahnoen Lih nan Pohnpei iei ehu rahn kaselel me kin kadihlipeseng tiahk en mah oh mour en mwehi kapw. E wia rahn en kaping, wahu, oh koapworopwor. Ni atail pahn awih March 8, 2026, 2026, kitail koaros en onopada pwehn pil ehu paking kitail en kawahuwih lih akan me kin wia poahsoan en atail mour nan Pohnpei.
Sang ni doudou en lih mah ko, lel ni koahiek en mepwul akan nan kisin doadoahk en wehi, lih en Pohnpei kin kasalehda me arail manaman sohte pahn kak sohla. Kitail iangahki sampah pwon kin mwahngih me: "Lih kehlail, Pohnpei kehlail."
Iangahki 64 rahn lerehla, kitail koaros en pahn onopada pwehn iang kamanamanih Rahnoen Lih nan Pohnpei ni wahu oh peren. Kaselehlie