Eid al-Fitr

Ny Eid al-Fitr any Madagasikara: Fankalazana ny Faran'ny Ramadany sy ny Firaisankina

Ny Eid al-Fitr, izay fantatry ny Malagasy maro amin'ny anarana hoe "Faran'ny Ramadany" na "Asaramanitry ny Silamo", dia iray amin'ireo fety lehibe sy masina indrindra ho an'ny mponina silamo eto Madagasikara. Ity andro ity dia tsy fety ara-pivavahana fotsiny, fa fotoana feno fifaliana, fizarana, ary fanehoana ny firaisankina eo amin'ny fiarahamonina malagasy izay malaza amin'ny fandeferana sy ny fihavanana. Taorian'ny iray volana nanaovana fifadian-kanina, vavaka ary fisaintsainana lalina, ny Eid al-Fitr dia tonga toy ny valisoa avy amin'Andriamanitra (Allah) ho an'ireo mpino nahavita ny adidiny.

Ny mampiavaka ny Eid al-Fitr eto Madagasikara dia ny fifangaroan'ny fomba amam-panao silamo manerantany sy ny kolontsaina malagasy feno fitiavana. Na dia vitsy an'isa aza ny silamo eto amin'ny nosy (eo amin'ny 7% eo ho eo ny tombanana), ny fankalazana dia hita taratra amin'ny toerana maro, indrindra any amin'ny faritra amorontsiraka toy ny any Mahajanga, Toamasina, Antsiranana, ary koa eto an-drenivohitra Antananarivo. Amin'ity andro ity, ny fahasamihafana dia lasa hery mampiray, ary ny hafaliana dia mipaka hatrany amin'ireo tsy silamo izay miara-mifaly amin'ny namany sy ny mpifanolobodirindrina aminy.

Ity fety ity dia manana lanja ara-panahy lehibe. Izy io dia mariky ny fandresen'ny fanahy ny vatana, ny fifehezan-tena tamin'ny alalan'ny fifadian-kanina, ary ny fanavaozana ny fifandraisana amin'ny Mpamorona. Ho an'ny Malagasy mpino silamo, ny Eid al-Fitr dia fotoana famelan-keloka—famelan-keloka avy amin'Andriamanitra sy famelan-keloka eo amin'ny samy olombelona. Izany indrindra no maha-zava-dehibe ny fitsidihana fianakaviana sy ny fifampiarahabana hoe "Eid Mubarak", izay midika hoe "Mirary fety sambatra".

Rahoviana no hankalazana ny Eid al-Fitr amin'ny taona 2026?

Ny fankalazana ny Eid al-Fitr dia miankina tanteraka amin'ny fahitana ny tsinam-bolana (Hilaal), izay manamarika ny fiafaran'ny volana Ramadany sy ny fiantombohan'ny volana Shawwal amin'ny tetiandro silamo (Hegira). Noho izany, ny daty dia mety hiovaova kely arakaraka ny fahitana ny volana eto Madagasikara.

Ho an'ny taona 2026, indreto ny pitsopitsony momba ny fotoana hanatanterahana izany:

Andro: Friday Daty: March 20, 2026 Fe-potoana sisa: 76 andro sisa no isaina mandra-pahatongan'ny fety.

Tsara ny manamarika fa satria tetiandro miankina amin'ny volana no arahina, ny fety dia mety hitohy hatramin'ny asabotsy 21 martsa any amin'ny faritra sasany na arakaraka ny fanambarana ofisialy avy amin'ny mpitondra fivavahana silamo eto an-toerana. Ny fifadian-kanina Ramadany amin'ity taona 2026 ity dia vinavinaina hanomboka ny 18 febroary, ary hifarana amin'ny fahitana ny volana amin'ny alin'ny 19 martsa.

Ny Tantara sy ny Hevitry ny Eid al-Fitr

Ny Eid al-Fitr dia naorin'ny Mpaminany Muhammad (SAW) tany Medina taorian'ny nifindrany monina avy tany Lameka. Araka ny tantara, rehefa tonga tao Medina ny Mpaminany, dia hitany fa nankalaza andro fety roa ny olona tao. Nanazava izy fa nomen'Andriamanitra andro fety roa tsara kokoa ny mpino: ny Eid al-Fitr sy ny Eid al-Adha.

Ny teny hoe "Eid" dia midika hoe "fety" na "fiverenana", ary ny "Fitr" kosa dia midika hoe "manapaka ny fifadian-kanina". Noho izany, ny Eid al-Fitr dia ny fety fankalazana ny fanapahana ny fifadian-kanina iray volana. Amin'io andro io, dia voarara tanteraka ny mifady hanina, satria andro fankalazana ny fahasoavan'Andriamanitra izany.

Eto Madagasikara, ny tantaran'ny silamo dia efa niorina tamin'ny taonjato maro lasa izay, tamin'ny alalan'ireo mpivarotra arabo sy indiana tonga tany amin'ny morontsiraka avaratra sy atsinanana. Rehefa nandeha ny fotoana, dia nifangaro tamin'ny kolontsaina malagasy ny fomba amam-panao silamo. Ny Eid al-Fitr dia nanjary fotoana iray anehoana ny maha-izy azy ny silamo malagasy, izay mitazona ny finoany nefa koa manaja tanteraka ny soatoavina malagasy toy ny fihavanana.

Ny Fomba Fankalazana eto Madagasikara

Ny fankalazana ny Eid al-Fitr eto Madagasikara dia manomboka vao maraina ary feno fombafomba izay mampiseho ny fifalian'ny mpino.

1. Ny Vavaka Eid (Salat al-Eid)

Vao miposaka ny masoandro, dia mitafy ny tsara indrindra ny olona—matetika akanjo vaovao na "boubou" madio sy fotsy ho an'ny lehilahy, ary akanjo marevaka ho an'ny vehivavy. Ny mpino dia mivory any amin'ny moske lehibe na any amin'ny kianja malalaka (Musalla). Any Mahajanga na Toamasina, dia mahazatra ny mahita olona an'arivony mivavaka miaraka eny an-kianja. Ny vavaka dia arahina toriteny (Khutbah) izay mifantoka amin'ny firaisankina, ny famelan-keloka, ary ny maha-zava-dehibe ny fanohizana ny asa tsara natao nandritra ny Ramadany.

2. Ny Zakat al-Fitr

Alohan'ny hanombohan'ny vavaka Eid, ny mpino rehetra izay manana fahafahana dia tsy maintsy manome ny "Zakat al-Fitr". Ity dia fizarana sakafo (toy ny vary eto Madagasikara) na vola ho an'ireo sahirana. Ny tanjona dia ny hahatonga ny olona rehetra, na ny mpanankarena na ny mahantra, ho afaka hifaly sy hihinana sakafo matsiro amin'io andro fety io. Izany dia maneho ny fitsinjovana ny namana izay fototry ny fiarahamonina malagasy.

3. Ny Sakafo sy ny Fety

Rehefa vita ny vavaka, dia miverina any an-trano ny rehetra mba hiara-misakafo amin'ny fianakaviana. Ny sakafo dia tena manan-danja amin'io andro io. Ny mampiavaka ny latabatra malagasy amin'ny Eid dia: Ny Vary sy ny Hena: Mazava ho azy, ny vary no fototry ny sakafo, arahina hena omby na akoho voatoto na nendasina (grillades). Ny Mofomamy: Ny "beignets", ny mofo baolina, ary ny mofogasy dia tsy hita popoka. Sweets sy Sambos: Ny sambos (samoussas) sy ny koba ary ny vatomamy isan-karazany dia feno eo ambony latabatra mba hozaraina amin'ireo mpitsidika. Ny Zava-pisotro: Ny ranomboahangy na ny ranom-boankazo voajanahary dia matetika no aroso.

4. Ny Fitsidihana sy ny Fihavanana

Ny tolakandro dia natokana hitsidihana ny havana aman-tsakaiza. Ny tanora dia mitsidika ny zokiolona mba hangata-pitahiana. Ny ankizy kosa dia faly dia faly satria matetika mahazo vola kely na fanomezana avy amin'ireo olon-dehibe. Eny an-dalambe, dia feno olona mifampiarahaba sy mifanakalo tsiky. Any amin'ny tanàna toa an'i Mahajanga, ny sisin-dranomasina (Le Bord) dia lasa toerana fihaonan'ny rehetra, na silamo na tsy silamo, mba hankafy ny rivotra sy ny mozika.

Fomba amam-panao sy Lovantsofina

Misy ny fanao manokana izay mampiavaka ny Eid al-Fitr eto Madagasikara:

Akanjo Vaovao: Efa fomba fanao ny mividy akanjo vaovao ho an'ny ankizy sy ny vady mialoha ny fety. Ny tsenan'i Behoririka na Isotry eto Antananarivo, ary ny tsenan'i Mahabibo any Mahajanga dia feno olona mikaroka ny "akanjo fety" herinandro vitsy mialoha. Fandravahana ny Trano: Maro ny fianakaviana no manadio sy mandravaka ny tranony mba handraisana vahiny. Ny fofon'ny emboka manitra dia matetika hita ao an-trano. Ny Firaisankina amin'ny Tsy Silamo: Tsy mahagaga raha mahita namana kristianina asaina hisakafo ao an-tranon'ny silamo. Ity fifanakalozana ara-kolontsaina ity dia manamafy ny firaisam-pirenena. Ny "Eid" ho an'ny ankizy: Ny ankizy no tena tompon'ny fety. Mitafy ny akanjony tsara indrindra izy ireo ary mandeha isan-trano miarahaba ny fianakaviany.

Fampahalalana ho an'ny Mpitsidika sy ny Mpizahatany

Raha mikasa ny hitsidika an'i Madagasikara ianao mandritra ny Eid al-Fitr amin'ny 2026, indreto misy torohevitra vitsivitsy:

1. Hajao ny Fotoam-pivavahana: Ny marainan'ny Eid dia fotoana masina. Raha mandalo eo akaikin'ny moske ianao, dia andraso ho vita ny vavaka vao mitabataba na mampiasa fiara be loatra.
2. Fitafiana: Raha asaina ho any an-tranon'ny fianakaviana silamo ianao, dia tsara ny mitafy amin'ny fomba maotina ho fanajana ny fomban-drazana.
3. Ny Fitohanan'ny Fifamoivoizana: Any amin'ny tanàna lehibe, indrindra ny any amorontsiraka, dia mety ho be ny olona eny an-dalambe. Manomana fotoana malalaka raha hivoaka ny trano.
4. Ny Toetrandro: Amin'ny volana Martsa, Madagasikara dia mbola ao anatin'ny vanim-potoan'ny hafanana sy ny orana. Ny maripana dia eo anelanelan'ny 25°C sy 30°C. Mety hisy ny orana hariva, indrindra any amin'ny faritra afovoany (Highlands), koa miomana amin'izany.
5. Fanandramana ny Sakafo: Aza misalasala manandrana ireo mofomamy sy sakafo atolotra. Ny malagasy dia malala-tanana ary faly raha misy vahiny mankafy ny nahandroany.

Ny Eid al-Fitr: Andro tsy fiasana nefa andraisan-karama

Eto Madagasikara, ny Eid al-Fitr dia eken'ny fanjakana ho Andro tsy fiasana nefa andraisan-karama manerana ny tanin'ny Repoblika. Midika izany fa:

Ny Birao sy ny Sekoly: Mihidy ny biraom-panjakana rehetra, ny sekoly, ny oniversite, ary ny ankamaroan'ny birao tsy miankina. Ny Banky: Mihidy ny banky, koa tsara ny manomana ny vola ilaina mialoha. Ny Varotra: Ny tsenam-pokontany dia mety hisokatra ihany ny maraina fa mihidy kosa ny ankamaroan'ny magazay lehibe. Ny trano fisakafoanana kosa dia mety hisy hisokatra ny tolakandro, indrindra any amin'ny faritra be mpizahatany.

• Ny Fitaterana: Mitohy ny fitaterana nefa mety ho vitsy kokoa ny taxi-be na taxi-brousse miasa satria maro ny mpamily no maka sasatra mba hiara-mifaly amin'ny fianakaviany.

Ho an'ny taona 2026, satria milatsaka amin'ny andro Friday ny fety, dia manome vahana ny olona hanao "pont" na hanitatra ny fialan-tsasatra mandritra ny faran'ny herinandro izany. Izany dia manome fotoana bebe kokoa ho an'ny fianakaviana mba hivoaka kely ny tanàna na hitsidika ny havana any amin'ny faritany.

Fehiny

Ny Eid al-Fitr any Madagasikara dia mihoatra noho ny fankalazana ara-pivavahana fotsiny; izy io dia fanehoana ny hatsaran'ny kolontsaina malagasy izay mahay mandray ny hafa sy miara-miaina ao anatin'ny fifanajana. Na inona na inona finoanao, ny hafatra entin'ity andro ity—dia ny famelan-keloka, ny fiantrana ny mahantra, ary ny fifankatiavana—dia hafatra iraisan'ny olombelona rehetra.

Rehefa manakaiky ny March 20, 2026, dia miomana ny rehetra. Ny rivotry ny fety dia efa hita eny amin'ny tsena sy ny fiomanana any am-piangonana sy moske. Amin'ny maha-firenena iray antsika, ny fahavitana ny volana masina Ramadany sy ny fahatongavan'ny Eid dia fotoana iray hisaorana an'Andriamanitra tamin'ny fiarovana sy ny fitahiana nomen'i Allah ny firenena manontolo.

Eid Mubarak mialoha ho an'ny Malagasy rehetra, ary mirary fety sambatra ho an'ny mpiray tanindrazana silamo! Enga anie ity Eid al-Fitr 2026 ity hitondra fiadanana, fahasalamana, ary fahombiazana ho an'ny tsirairay sy ho an'i Madagasikara malalantsika.