International Labor Day

ይህ በዓል በኢትዮጵያ የዘመን አቆጣጠር መሠረት በየዓመቱ ቋሚ በሆነ ቀን ማለትም በግንቦት 1 ቀን ይከበራል። በፈረንጆቹ አቆጣጠር ደግሞ ሁልጊዜ ሜይ 1 (May 1st) ላይ ይውላል። ቀኑ በሳምንቱ ቀናት ላይ ሊለዋወጥ ቢችልም፣ ቀኑ ግን ሁልጊዜም ቋሚ ነው። ይህም ሰራተኞችና ቀጣሪዎች አስቀድመው ዝግጅት እንዲያደርጉና ዕለቱን በክብር እንዲያሳልፉ ይረዳቸዋል።

የታሪካዊ አመጣጥና አስፈላጊነት

የዓለም አቀፍ የላብ አደሮች ቀን አመጣጥ ከ19ኛው ክፍለ ዘመን ማብቂያ የሰራተኞች መብት ትግል ጋር በጥብቅ የተቆራኘ ነው። በወቅቱ በነበረው የኢንዱስትሪ አብዮት ሰራተኞች በቀን እስከ 16 ሰዓታት ድረስ እንዲሰሩ ይገደዱ ነበር። ይህንን ኢ-ሰብአዊ አሰራር ለመቃወም በ1884 ዓ.ም በአሜሪካ የሚገኙ የሰራተኞች ማህበራት “የስምንት ሰዓት የስራ ቀን” እንዲተገበር ጥያቄ አቀረቡ።

ይህ ጥያቄ ተግባራዊ እንዲሆን የተቀጠረው ቀን ግንቦት 1 ቀን 1886 ዓ.ም (May 1, 1886) ነበር። በዕለቱ በሺዎች የሚቆጠሩ ሰራተኞች በቺካጎ ከተማ አድማ አደረጉ። ይህ እንቅስቃሴ በታሪክ “የሃይማርኬት ሁከት” (Haymarket Riot) ተብሎ የሚታወቀውን ክስተት አስከተለ። በሰላማዊ ሰልፈኞችና በፖሊስ መካከል በተፈጠረ ግጭት የሰው ህይወት የጠፋ ሲሆን፣ በርካታ የሰራተኛ መሪዎችም ለእስርና ለሞት ተዳርገዋል።

ይህንን መስዋዕትነት ለመዘከርና የሰራተኞችን አንድነት ለማጠናከር፣ በ1889 ዓ.ም በፓሪስ የተካሄደው ዓለም አቀፍ የሶሻሊስት ፓርቲዎች ኮንግረስ ግንቦት 1 ቀን “ዓለም አቀፍ የሰራተኞች የአንድነትና የትግል ቀን” ሆኖ እንዲከበር ወሰነ። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ በዓለም ዙሪያ የሚገኙ ሀገራት ቀኑን እንደ ብሄራዊ በዓል እውቅና ሰጥተው ማክበር ጀመሩ።

ለኢትዮጵያም ይህ ታሪክ ትልቅ ትርጉም አለው። የኢትዮጵያ ሰራተኞችም በሀገሪቱ ታሪክ ውስጥ ለፍትህ፣ ለእኩልነትና ለተሻለ የስራ ሁኔታ ባደረጉት ትግል በርካታ መስዋዕትነቶችን ከፍለዋል። ቀኑ እነዚህን ታሪካዊ ሂደቶች የምናስታውስበትና ለወደፊቱ የተሻለ የስራ አካባቢ ለመፍጠር ቃል የምንገባበት ነው።

በኢትዮጵያ በዓሉ እንዴት ይከበራል?

በኢትዮጵያ የላብ አደሮች ቀን አከባበር ከሌሎች ሀገራት ጋር ተመሳሳይነት ቢኖረውም፣ የራሱ የሆነ ሀገራዊ ይዘት አለው። በዓሉ በዋናነት የሚመራው በኢትዮጵያ ሰራተኞች ማህበራት ኮንፌዴሬሽን (ኢሰማኮ) እና በተለያዩ የዘርፍ ማህበራት ነው።

1. የሰራተኞች ሰልፍና ስብሰባዎች

2. የመንግስትና የባለስልጣናት ተሳትፎ

3. የሽልማት ስነ-ስርዓት

4. በድርጅት ደረጃ የሚደረጉ ዝግጅቶች

የኢትዮጵያ ሰራተኞች ወቅታዊ ጥያቄዎችና ተግዳሮቶች

ምንም እንኳን የላብ አደሮች ቀን የደስታና የክብር ቀን ቢሆንም፣ በኢትዮጵያ የሚገኙ ሰራተኞች አሁንም ድረስ በርካታ ተግዳሮቶች ይጋፈጧቸዋል። በበዓሉ ወቅት እነዚህ ጉዳዮች በስፋት ይነሳሉ፦

1. የኑሮ ውድነት፦ በሀገሪቱ ያለው የዋጋ ግሽበት ከሰራተኛው ደመወዝ ጋር አለመመጣጠኑ ዋነኛው የቅሬታ ምንጭ ነው። ሰራተኞች ደመወዛቸው ከወቅቱ የገበያ ሁኔታ ጋር እንዲስተካከል በየዓመቱ ይጠይቃሉ።
2. የዝቅተኛ ደመወዝ ወለል፦ በኢትዮጵያ እስካሁን ድረስ በግል ዘርፍ ለሚሰሩ ሰራተኞች ወጥ የሆነ ዝቅተኛ የደመወዝ ወለል ባለመኖሩ፣ ብዙዎች ለዝቅተኛ ክፍያና ለብዝበዛ እንደሚጋለጡ ይነገራል። ይህ ጉዳይ በየዓመቱ በሜይ ዴይ በዓል ላይ በዋነኝነት የሚነሳ ጥያቄ ነው።
3. የስራ ቦታ ደህንነት፦ በተለይም በኮንስትራክሽንና በማኑፋክቸሪንግ ዘርፍ የተሰማሩ ሰራተኞች ለጉዳት የሚያጋልጡ ሁኔታዎች ውስጥ መስራታቸው ሌላው ስጋት ነው። አስፈላጊው የመከላከያ መሳሪያዎችና የኢንሹራንስ ዋስትና እንዲከበር ይወተወታል።
4. የመደራጀት መብት፦ በአንዳንድ የግል ድርጅቶች ውስጥ ሰራተኞች ማህበር እንዳያቋቁሙ ጫና እንደሚደረግባቸው የሚገልጹ ሪፖርቶች አሉ። ሰራተኞች በነፃነት የመደራጀትና ድምጻቸውን በጋራ የማሰማት መብታቸው እንዲከበር ይጠይቃሉ።

ወጎችና ልምዶች

በኢትዮጵያ የላብ አደሮች ቀን ከፖለቲካዊና ማህበራዊ ይዘቱ በተጨማሪ፣ ማህበራዊ መስተጋብር የሚጎላበት ቀን ነው። ብዙዎች ቀኑን ከቤተሰቦቻቸው ጋር በማሳለፍ፣ ወደ መዝናኛ ቦታዎች በመሄድ ወይም በሰፈር ውስጥ በሚደረጉ የቡና ቁርስ ፕሮግራሞች ያሳልፉታል።

በተለይ በኢንዱስትሪ መንደሮችና በፋብሪካ አካባቢዎች ሰራተኞች የጋራ የደንብ ልብሳቸውን (ዩኒፎርም) በመልበስ በጋራ ሲጓዙ ማየት የተለመደ ነው። የባህል ሙዚቃዎችና ጭፈራዎችም የበዓሉ አካል ናቸው። “ሰራተኛው ይክበር” የሚሉ መዝሙሮችና ግጥሞች በሬዲዮና በቴሌቪዥን በስፋት ይተላለፋሉ።

ተግባራዊ መረጃዎች ለ2026

ለ2026 የላብ አደሮች ቀን በዓልን አስመልክቶ የሚከተሉትን ነጥቦች ማወቅ ጠቃሚ ነው፦