Isra and Miraj

Al Isra' wal Mi'raj: Safarkii Mucjisada ahaa iyo Xuska Jamhuuriyadda Jabuuti

Al Isra' wal Mi'raj waa mid ka mid ah dhacdooyinka ugu muhiimsan uguna barakaysan taariikhda Islaamka, waana maalin si weyn looga qadariyo guud ahaan caalamka Islaamka, gaar ahaan Jamhuuriyadda Jabuuti. Maalintan waxay xusaysaa safarkii habeenimo ee mucjisada ahaa ee Nebi Muxammad (Naxariis iyo nabadgelyo kor u ahaatee) uu kaga safray magaalada Makka ilaa Qudus, ka dibna uu kor ugu kacay toddobada samadood ilaa uu ka gaadhay meesha ugu sarreysa ee abuurista.

Jabuuti, oo ah dal dadkiisu boqolkiiba sagaashan (90%) ka badan yihiin Muslimiin Sunno ah, Al Isra' wal Mi'raj ma ahan oo kaliya maalin fasax qaran ah, balse waa xilli ruuxi ah oo quluubta dadka dib ugu soo celiya jacaylka Rasuulka (CSW) iyo muhiimadda salaadda. Waa maalin ka tarjumaysa iimaanka qotada dheer ee shacabka Jabuuti iyo sida ay ugu dheggan yihiin qiyamka Islaamka. Habeenkan barakaysan, masaajidda dalka oo dhan, laga bilaabo magaalada Jabuuti ilaa gobollada fogfog, waxay noqdaan goobo nuuraya oo laga dhex maqlo akhriska Qur'anka iyo qisooyinka safarkii Nebiga.

Safarkan waxa uu ka kooban yahay laba qaybood oo kala duwan: "Isra" oo ah socdaalkii dhulka ee u dhexeeyay Masjid al-Xaraam (Makka) iyo Masjid al-Aqsa (Qudus), iyo "Mi'raj" oo ah kor u kacii samada. Dadka reer Jabuuti waxay u arkaan munaasabaddan fursad ay ku milicsadaan awoodda Alle iyo naxariistiisa, maadaama safarkan uu ahaa mid dhacay xilli Nebigu uu ku jiray murugo ka dib dhimashadii xaaskiisii Khaddiija iyo adeerkiis Abii Daalib. Sidaa darteed, xuskan waxa uu xambaarsan yahay fariin rajo iyo adkaysi ah.

Goormay tahay Al Isra' wal Mi'raj sanadka 2026?

Xuska Al Isra' wal Mi'raj ee dalka Jabuuti waxa uu ku beegan yahay maalinta Friday, oo ah January 16, 2026. Marka laga bilaabo maanta, waxaa naga xiga oo kaliya 13 maalmood.

Waa muhiim in la ogaado in taariikhda munaasabadaha Islaamka ay ku xidhan yihiin aragtida bisha, maadaama la raaco kalandarka Hijriga (gaar ahaan 27-ka bisha Rajab). Inkasta oo taariikhda kor ku xusan ay tahay midda la filayo, haddana confirms-keeda rasmiga ah wuxuu ku xidhan yahay marka laga dhawaaqo bilashada bisha Rajab ee dalka. Jabuuti dhexdeeda, wasaaradda Arrimaha Diinta iyo Awqaafta ayaa mas'uul ka ah xaqiijinta taariikhda rasmiga ah si dadweynuhu u ogaadaan maalinta fasaxa iyo cibaadada.

Taariikhda iyo Asalka Safarkii Mucjisada ahaa

Si loo fahmo sababta Jabuuti looga weyneeyo maalintan, waa inaan dib u eegnaa wixii dhacay qiyaastii sanadkii 621 ee Miilaadiga. Sida ku cad diinta Islaamka, Malag Jibriil ayaa u yimid Nebiga isagoo keenay xayawaan baal leh oo la yiraahdo "Buraaq". Buraaq wuxuu ahaa mid aad u dheereeya, tillaabadiisuna waxay gaadhaysay meesha isha qofka ay qabanayso.

Qaybta Isra (Socdaalkii Habeenimo): Nebigu wuxuu ka safray Makka isagoo saaran Buraaq ilaa uu ka gaadhay Masjid al-Aqsa oo ku yaalla Qudus. Halkaas, waxa ka dhacay mid ka mid ah dhacdooyinkii ugu layaabka badnaa: Nebi Muxammad (CSW) ayaa tujiyay dhammaan nebiyaashii ka horreeyay, oo ay ka mid yihiin Nebi Ibraahim, Nebi Muuse, iyo Nebi Ciise. Tani waxay calaamad u tahay inuu yahay "Khaatamul Anbiya" (Khatinkii Nebiyaasha) iyo midnimada fariinta rabbaaniga ah.

Qaybta Mi'raj (Kor u Kicidda): Ka dib salaaddii Qudus, Nebigu wuxuu kor ugu kacay samada isagoo sii maray toddobada lakab ee samada. Mid kasta oo ka mid ah samadaas, wuxuu kula kulmay nebiyaal kala duwan. Ugu dambayntii, wuxuu gaadhay "Sidratul Muntaha" (Geedka xadka u ah aqoonta makhluuqa), halkaas oo uu kula hadlay Eebbe weyne (SWT).

Waa intii lagu guda jiray Mi'raj markii la faradyeeyay shanta salaadood ee maalin walba aan tukanno. Bilowgii, Alle wuxuu amray 50 salaadood, laakiin talo uu bixiyay Nebi Muuse darteed, Nebi Muxammad wuxuu dhowr jeer ku soo laabtay Alle isagoo weydiinaya in laga fududeeyo umaddiisa, ilaa laga dhigay 5 salaadood, laakiin ajarkoodu uu la mid yahay 50. Taasi waa sababta salaaddu ay ugu tahay tiirka labaad ee Islaamka, dadka reer Jabuutina ay aad ugu weyneeyaan maalintan.

Sida looga xuso Jabuuti: Dhaqanka iyo Cibaadada

Xuska Al Isra' wal Mi'raj ee Jabuuti ma ahan mid loo dabbaal-dego sida ciidaha kale (sida Ciidul Fidriga iyo Ciidul Adxada) oo leh dhar cusub iyo damaashaad weyn. Waa munaasabad diini ah oo u badan degganaan, milicsi ruuxi ah, iyo cibaado.

1. Habeenka Shab-e-Miraj

Habeenka ka horreeya maalinta fasaxa, oo loo yaqaanno "Habeenka Mi'rajka", dad badan oo reer Jabuuti ah ayaa u soo jeeda cibaado. Masaajidda waaweyn ee magaalada Jabuuti, sida Masjidka Al-Xamuudi iyo Masjidka weyn ee Boqor Salmaan, waxay badanaa furnaadaan habeenkaas oo dhan. Waxaa la qabtaa: Wacdi iyo Irshaad: Culimada diinta ayaa ka sheekaysa socdaalkii Nebiga, iyagoo sharraxaya casharrada laga baranayo sabirka iyo awoodda salaadda. Dikriga iyo Ducada: Dadku waxay isugu yimaadaan si ay Alle u xustaan, iyagoo weydiinaya dambi dhaaf iyo barako. Akhriska Qur'anka: Qoysas badan ayaa gurigooda ku akhriya Qur'anka, gaar ahaan suuradda Al-Isra.

2. Isu-imaatinka Qoyska

Maalinta January 16, 2026, maadaama ay tahay fasax, qoysasku waxay fursad u helaan inay isugu yimaadaan. Inkasta oo aysan jirin cunto gaar ah oo la xiriirta maalintan, haddana waa caado in la diyaariyo cuntooyin dhaqameed reer Jabuuti ah si loogu casuumo ehelka. Waalidiintu waxay carruurtooda u sheegaan sheekada Buraaq iyo toddobada samaad si ay ugu beeraan jacaylka diinta.

3. Sadaqada iyo Gargaarka

Dadka reer Jabuuti waxay caan ku yihiin deeqsinimada. Maalintan oo kale, dadka awoodda leh waxay bixiyaan sadaqo, iyagoo raacaya sunnadii Nebiga. Waxaa la caawiyaa dadka danyarta ah si ay iyaguna u dareemaan barakada maalintan.

Jawiga Magaalada iyo Hawlaha Ganacsiga

Maalinta Al Isra' wal Mi'raj, jawiga dalka Jabuuti wuxuu isku beddelaa mid deggen. Maadaama ay tahay maalin fasax qaran ah: Xafiisyada Dawladda: Dhammaan wasaaradaha iyo xafiisyada dawladdu waa xidhan yihiin. Bangiyada iyo Ganacsiga: Bangiyada iyo shirkadaha waaweyn ma shaqeeyaan. Si kastaba ha ahaatee, dukaamada yaryar iyo suuqyada cuntada ayaa laga yaabaa inay furnaadaan qayb ka mid ah maalinta. Gaadiidka: Gaadiidka dadweynaha (basaska iyo tagaasida) way shaqeeyaan laakiin tiro ahaan way yaraadaan marka loo eego maalmaha caadiga ah. Iskuulada: Dhammaan xarumaha waxbarashada waa xidhan yihiin si ardayda iyo macallimiintuba ay uga qayb qaataan xuska.

Wadooyinka magaalada Jabuuti waxay noqdaan kuwo ka xasilloon sidii hore, waxaana laga dareemayaa ruuxaaniga maalinta. Masaajidda agtooda waxaa lagu arki karaa dad badan oo u socda salaadaha, gaar ahaan salaadda Jimcaha haddii ay ku beeganto maalintaas.

Macluumaad Wax ku ool ah oo loogu talagalay Dadka Soo-booqdayaasha ah

Haddii aad tahay qof ku cusub Jabuuti ama dalxiise u jooga dalka xilliga Al Isra' wal Mi'raj ee 2026, halkan waxaa ah qodobbo muhiim ah oo ay tahay inaad ogaato:

1. Xushmad iyo Anshax: Maadaama ay tahay maalin diini ah, waxaa aad looga qadariyaa in dadku u labistaan si hufan. Dumarka waxaa lagula talinayaa inay xidhaan dhar asturan, gaar ahaan haddii ay ag marayaan goobaha cibaadada. Haddii aad booqanayso masaajid (haddii laguu oggolaado), fadlan iska siib kabahta oo iska dami taleefankaaga.
2. Cuntada iyo Cabitaanka: Inkasta oo aysan ahayn bishii Ramadaan oo kale, haddana waxaa habboon in la tixgeliyo dareenka dadka cibaadaysanaya. Maqaayadaha badankood ee ku yaalla aagga magaalada (Down town) iyo hoteellada waaweyn way furnaan doonaan.
3. Gaadiidka: Haddii aad qorshaynayso inaad safarto maalintaas, waxaa wanaagsan inaad horay sii qabsato tagaasi ama aad ogaato in jadwalka gaadiidku uu yara duwanaan karo.
4. Cimilada: Bisha Janaayo ee Jabuuti waa xilli aad u qurux badan. Heerkulku wuxuu u dhexeeyaa 25°C ilaa 30°C, taas oo ka dhigaysa maalin ku habboon socodka iyo milicsiga dabiiciga ah.
5. Goobaha Muhiimka ah: Haddii aad rabto inaad aragto sida dadku u cibaadaysanayaan, booqo agagaarka Masjidka Al-Xamuudi oo ku yaalla badhtamaha magaalada. Waa goob taariikhi ah oo leh qurux dhismeed oo cajiib ah.

Ahmiyadda ay u leedahay Jabuuti inay tahay Fasax Qaran

Jabuuti waxay ka mid tahay dalal kooban oo xilligan u aqoonsaday fasax rasmi ah oo laga nasto shaqada. Tani waxay muujinaysaa: Aqoonsiga Aqoonsiga Islaamka: Dawladdu waxay mudnaan siinaysaa qiyamka diimeed ee dadka. Iskuxirka Bulshada: Maalintani waxay xoojisaa xidhiidhka ka dhaxeeya dadka, maadaama ay tahay fursad la isku booqdo oo laga wada hadlo diinta iyo dhaqanka. Dheellitirka Nolosha iyo Shaqada: Maadaama ay badanaa ku beeganto dhammaadka toddobadka ama ay abuurto toddobad dheer (Long weekend), waxay dadka siisaa fursad ay maskaxda ku naxshaan ka hor intaanay dib ugu laaban shaqada.

Sanadka 2026, maadaama maalintu ay tahay Friday, waxay si gaar ah u noqon doontaa maalin barakaysan, sababtoo ah Jimcuhu waa maalinta ugu khayrka badan toddobadka ee Islaamka. Isku-beeganka Al Isra' wal Mi'raj iyo maalinta Jimcaha waxay dalka Jabuuti ka dhigi doontaa mid leh jawi ruuxi ah oo aad u sarreeya.

Maalinta Fasaxa iyo Adeegyada

Sida caadiga ah, Al Isra' wal Mi'raj waa maalin nasasho oo buuxda. Waxa Xidhan: Wasaaradaha, iskuulada, bangiyada, iyo inta badan shirkadaha gaarka loo leeyahay. Waxa Furan: Cisbitaallada (adeegga degdegga ah), saldhigyada booliska, dab-demiska, iyo hoteellada. Qaar ka mid ah dukaamada cuntada ayaa laga yaabaa inay furaan galabtii.

Maadaama fasaxu uu ku beegan yahay January 16, 2026, dadka qorshaynaya inay qabtaan arrimo rasmi ah ama inay tagaan bangiyada waa inay sidaas sameeyaan ka hor maalinta Khamiista ama ay sugaan ilaa maalinta Axadda ah oo ay shaqadu dib u bilaabanayso.

Gunaanad

Al Isra' wal Mi'raj waa xusuusin xooggan oo ku saabsan mucjisada Alle iyo darajada sare ee Nebi Muxammad (CSW). Jamhuuriyadda Jabuuti, maalintan ma ahan oo kaliya taariikh ku qoran kalandarka, balse waa qayb ka mid ah aqoonsiga qaranka iyo iimaanka shacabka. Waa maalin lagu dabbaal-dego salaadda, naxariista, iyo rajada.

Markaan sugeyno January 16, 2026, oo ay naga xigto oo kaliya 13 maalmood, waxaa muhiim ah in qof kasta oo ku nool Jabuuti uu u diyaar garoobo sidii uu uga faa'iidaysan lahaa barakada maalintan. Haddii aad tahay muwaadin reer Jabuuti ah ama aad tahay qof dalka marti ku ah, waxaan kuu rajaynaynaa maalin nabad iyo barako leh.

Al Isra' wal Mi'raj waa fursad aan ku ogaanno in dhib kasta ka dib ay jirto fudayd, iyo in xidhiidhka aan la leenahay abuuraha (salaadda) uu yahay hadiyadda ugu qaalisan ee aan haysanno. Jabuuti, iyadoo ah marinka badda iyo diinta ee geeska Afrika, waxay sii ahaan doontaa meel laga weyneeyo xusaskan barakaysan ee isku xidha dunida tillaabadeeda iyo tan aakhiraba.