Holy Saturday (Orthodox)

Η ημερομηνία του Μεγάλου Σαββάτου είναι μεταβλητή, καθώς εξαρτάται από τον υπολογισμό του Ορθόδοξου Πάσχα. Το Πάσχα των Ορθοδόξων καθορίζεται με βάση την εαρινή ισημερία και την πρώτη πανσέληνο που ακολουθεί, σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο για τον προσδιορισμό της πασχαλιάς, διασφαλίζοντας ότι εορτάζεται πάντα μετά το εβραϊκό Πάσχα. Αυτός είναι και ο λόγος που η ημερομηνία αλλάζει κάθε χρόνο, μετακινώντας μαζί της ολόκληρη την Αγία Εβδομάδα.

Ιστορική και Θρησκευτική Σημασία

Το Μεγάλο Σάββατο είναι αφιερωμένο στην ανάμνηση της Ταφής του Κυρίου και της Καθόδου Του στον Άδη. Σύμφωνα με τη χριστιανική διδασκαλία, ενώ το σώμα του Χριστού βρισκόταν στον τάφο, η ψυχή Του κατέβηκε στον Άδη για να κηρύξει το μήνυμα της σωτηρίας στους νεκρούς και να ελευθερώσει τις ψυχές των δικαίων.

Στην Κύπρο, η θρησκευτική σημασία της ημέρας αναδεικνύεται μέσα από τις δύο βασικές ακολουθίες. Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου τελείται ο Εσπερινός και η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, η λεγόμενη «Πρώτη Ανάσταση». Είναι η στιγμή που ο ιερέας ψάλλει το «Ανάστα, ο Θεός, κρίνων την γην» και σκορπά φύλλα δάφνης στην εκκλησία, συμβολίζοντας τη νίκη. Οι πιστοί κτυπούν τα θρανία και τα στασίδια, δημιουργώντας έναν δυνατό θόρυβο για να διώξουν το κακό και τον θάνατο.

Η δεύτερη και σημαντικότερη στιγμή είναι η Ακολουθία της Αναστάσεως τα μεσάνυχτα. Είναι η ώρα που το απόλυτο σκοτάδι των ναών διαλύεται από το Άγιο Φως. Για τους Ορθόδοξους Κυπρίους, το φως αυτό που έρχεται από τον Πανάγιο Τάφο στα Ιεροσόλυμα είναι η απτή απόδειξη της ελπίδας και της ανανέωσης.

Παραδόσεις και Έθιμα στην Κύπρο

Η Κύπρος διατηρεί με ευλάβεια μια πληθώρα εθίμων που αφορούν το Μεγάλο Σάββατο, συνδυάζοντας τη λατρεία με την κοινωνική ζωή.

Το Ψήσιμο της Φλαούνας

Το Βάψιμο των Κόκκινων Αυγών

Η Λαμπρατζιά

Οι Λαμπάδες

Πώς περνούν την ημέρα οι Κύπριοι

Η ημέρα ξεκινά νωρίς το πρωί με την επίσκεψη στην εκκλησία για την Πρώτη Ανάσταση. Μετά τη λειτουργία, οι δρόμοι σφύζουν από ζωή καθώς οι οικογένειες κάνουν τις τελευταίες αγορές τους για το πασχαλινό τραπέζι. Οι κρεοπώλες και οι φούρνοι έχουν την τιμητική τους, καθώς όλοι προμηθεύονται το αρνί ή το κατσίκι για τη σούβλα της Κυριακής.

Το απόγευμα επικρατεί μια σχετική ηρεμία. Είναι η ώρα της ξεκούρασης και της προετοιμασίας για τη μεγάλη νύχτα. Οι νοικοκυρές ετοιμάζουν τη «μαγειρίτσα» (ή την κυπριακή εκδοχή της, που συχνά περιλαμβάνει αυγολέμονο και κρέας) και τα σπίτια καθαρίζονται σχολαστικά για να υποδεχτούν τη χαρά της Ανάστασης.

Γύρω στις 11 το βράδυ, οι καμπάνες αρχίζουν να χτυπούν προσκαλώντας τους πιστούς. Οι εκκλησίες γεμίζουν ασφυκτικά. Άνθρωποι κάθε ηλικίας, ντυμένοι με τα καλά τους («τα λαμπρινά τους»), συγκεντρώνονται με τις λαμπάδες τους. Η στιγμή που ο ιερέας βγαίνει από την Ωραία Πύλη κρατώντας το Άγιο Φως και ψάλλοντας το «Δεύτε λάβετε φως» είναι η πιο συγκλονιστική στιγμή της χρονιάς. Ακολουθεί το «Χριστός Ανέστη» έξω από το ναό, με τους πιστούς να ανταλλάσσουν το φιλί της αγάπης και να τσουγκρίζουν αυγά, ενώ τα βεγγαλικά φωτίζουν τον ουρανό.

Πρακτικές Πληροφορίες για Επισκέπτες και Ξένους Κατοίκους

Αν βρίσκεστε στην Κύπρο το Μεγάλο Σάββατο, υπάρχουν ορισμένα πράγματα που πρέπει να γνωρίζετε για να ζήσετε την εμπειρία στο έπακρο και με σεβασμό.

1. Ενδυμασία στις Εκκλησίες: Αν αποφασίσετε να παρακολουθήσετε την αναστάσιμη λειτουργία, φροντίστε να είστε ευπρεπώς ντυμένοι. Οι ώμοι και τα γόνατα πρέπει να είναι καλυμμένα. Παρόλο που η ατμόσφαιρα είναι εορταστική, παραμένει μια θρησκευτική τελετή.
2. Προσέλευση: Οι εκκλησίες γεμίζουν πολύ γρήγορα. Αν θέλετε να βρείτε θέση στο εσωτερικό, θα πρέπει να πάτε τουλάχιστον μία ώρα νωρίτερα (γύρω στις 10:30 μ.μ.). Ωστόσο, οι περισσότεροι Κύπριοι παραμένουν στο προαύλιο για να δουν τη Λαμπρατζιά και να ακούσουν το «Χριστός Ανέστη».
3. Μετακινήσεις: Η κίνηση στους δρόμους κοντά στις εκκλησίες είναι πολύ αυξημένη το βράδυ του Σαββάτου. Επίσης, προσέξτε τα βεγγαλικά και τις κροτίδες, καθώς σε ορισμένες περιοχές η χρήση τους είναι εκτεταμένη, παρά τις απαγορεύσεις.
4. Το Άγιο Φως: Είναι παράδοση να μεταφέρετε το φως στο σπίτι σας προσπαθώντας να μην σβήσει η λαμπάδα. Στην είσοδο του σπιτιού, οι Κύπριοι κάνουν το σχήμα του σταυρού με τον καπνό της λαμπάδας στο ανώφλι για ευλογία.
5. Φαγητό: Μετά την Ανάσταση, τα περισσότερα εστιατόρια είναι κλειστά καθώς οι άνθρωποι γιορτάζουν στα σπίτια τους. Ωστόσο, ορισμένα ξενοδοχεία και επιλεγμένες ταβέρνες προσφέρουν ειδικό αναστάσιμο δείπνο με μαγειρίτσα και φλαούνες.

Είναι το Μεγάλο Σάββατο Δημόσια Αργία;

Το Μεγάλο Σάββατο στην Κύπρο δεν θεωρείται επίσημη δημόσια αργία (Public Holiday), αλλά αποτελεί θρησκευτική εορτή με ειδικό καθεστώς.