Khmer New Year Day (Day 3)

ថ្ងៃទី៣ នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ឬហៅថាថ្ងៃឡើងស័ក ក្នុងឆ្នាំ 2026 គឺត្រូវនឹង Thursday ទី April 16, 2026។ បើគិតចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ទៅ គឺនៅសល់រយៈពេលប្រហែល 103 ថ្ងៃទៀត ទើបដល់ថ្ងៃប្រារព្ធពិធីដ៏មានសារៈសំខាន់នេះ ដែលជាថ្ងៃបញ្ចប់នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីរយៈពេលបីថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា ដើម្បីអបអរសាទរការផ្លាស់ប្តូរឆ្នាំចាស់ចូលឆ្នាំថ្មីតាមប្រតិទិនសុរិយគតិរបស់ខ្មែរ។

បាទ/ចាស ពិតប្រាកដណាស់ ថ្ងៃទី៣ នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីគឺជាថ្ងៃឈប់សម្រាកជាសាធារណៈជាផ្លូវការនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ក្នុងអំឡុងពេលប្រារព្ធពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរទាំងបីថ្ងៃ រាជរដ្ឋាភិបាលបានកំណត់ជាថ្ងៃឈប់សម្រាកសម្រាប់មន្ត្រីរាជការ បុគ្គលិកក្រុមហ៊ុនឯកជន ធនាគារ និងសាលារៀននៅទូទាំងប្រទេស។ នេះគឺជាពេលវេលាដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាក្នុងការធ្វើដំណើរទៅស្រុកកំណើត ជួបជុំក្រុមគ្រួសារ និងសម្រាកពីការងារប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីអបអរសាទរពិធីបុណ្យប្រពៃណីដ៏ធំបំផុតប្រចាំឆ្នាំ។

ថ្ងៃទី៣ នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរត្រូវបានគេហៅថា «ថ្ងៃឡើងស័ក» ឬ «វារៈឡើងស័ក»។ វាគឺជាថ្ងៃដែលហោរាសាស្ត្រកំណត់ថាឆ្នាំថ្មីបានចាប់ផ្តើមឡើងស័កពេញលេញ។ តាមជំនឿព្រះពុទ្ធសាសនា និងព្រហ្មញ្ញសាសនា ថ្ងៃនេះតំណាងឱ្យការជម្រះនូវភាពសក្កិសិទ្ធិ និងការចាប់ផ្តើមថ្មីប្រកបដោយសិរីសួស្តី។ វាគឺជាពេលវេលានៃការលាងជម្រះនូវរឿងមិនល្អទាំងឡាយក្នុងឆ្នាំចាស់ និងការបួងសួងសុំសេចក្តីសុខសប្បាយ ព្រមទាំងសុំឱ្យមានទឹកភ្លៀងបរិបូរណ៍សម្រាប់ការធ្វើកសិកម្មក្នុងរដូវវស្សាដែលជិតចូលមកដល់។

នៅក្នុងថ្ងៃឡើងស័ក ប្រជាជនខ្មែរតែងតែទៅវត្តអារាមដើម្បីធ្វើពិធី «ស្រង់ព្រះ» ដែលជាការយកទឹកអប់មកស្រោចស្រពលើព្រះពុទ្ធរូប ដើម្បីសម្អាតកិលេស និងសុំសេចក្តីសុខ។ បន្ទាប់មក ពិធីដែលសំខាន់បំផុតគឺការស្រង់ព្រះរស់ ឬការងូតទឹកឱ្យមាតាបិតា ជីដូនជីតា និងចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ដើម្បីបង្ហាញពីការដឹងគុណ និងសុំពរជ័យពីពួកគាត់។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានការលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ការរាំច្រៀងតាមចង្វាក់ប្រពៃណី ការជួបជុំបរិភោគអាហារឆ្ងាញ់ៗជាមួយក្រុមគ្រួសារ និងការដើរកម្សាន្តនៅតាមតំបន់ទេសចរណ៍នានាផងដែរ។

ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្តដែលរៀបចំឡើងនៅខេត្តសៀមរាប តែងតែមានភាពអ៊ូអរខ្លាំងនៅថ្ងៃទី៣។ សកម្មភាពសំខាន់ៗរួមមាន ការសម្តែងសិល្បៈវប្បធម៌ខ្មែរ ការតាំងពិព័រណ៍ផលិតផលក្នុងស្រុក ការលេងល្បែងប្រជាប្រិយទ្រង់ទ្រាយធំដូចជា ទាញព្រ័ត្រ បោះអង្គញ់ និងការរាំកម្សាន្តជុំវិញប្រាសាទបុរាណ។ ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិអាចចូលរួមទស្សនា និងស្វែងយល់ពីអរិយធម៌ខ្មែរយ៉ាងសម្បូរបែប ក្នុងបរិយាកាសរីករាយ និងស្និទ្ធស្នាលបំផុត។

ក្នុងអំឡុងពេលបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ស្ថានភាពចរាចរណ៍នៅតាមផ្លូវជាតិឆ្ពោះទៅតាមបណ្តាខេត្តនានាមានភាពមមាញឹកខ្លាំង ដោយសារប្រជាជនចាកចេញពីភ្នំពេញទៅស្រុកកំណើត។ នៅថ្ងៃទី៣ ផ្លូវថ្នល់នៅតាមបណ្តាខេត្តអាចនឹងមានការកកស្ទះនៅក្បែរវត្តអារាម និងកន្លែងកម្សាន្ត។ សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរ គួរតែរៀបចំកក់សំបុត្ររថយន្តឈ្នួល ឬកន្លែងស្នាក់នៅឱ្យបានមុនយ៉ាងហោចណាស់ពីរបីសប្តាហ៍ ព្រោះសេវាកម្មដឹកជញ្ជូន និងសណ្ឋាគារច្រើនតែពេញ និងមានតម្លៃខ្ពស់ជាងធម្មតា។

សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរដែលចង់ចូលរួមពិធីបុណ្យនេះ គួរតែស្លៀកពាក់ឱ្យបានសមរម្យនៅពេលចូលទៅក្នុងវត្តអារាម (បិទស្មា និងជង្គង់) និងត្រូវដោះស្បែកជើងមុនចូលវិហារ។ ប្រសិនបើចង់ចូលរួមក្នុងពិធីស្រង់ព្រះ ឬលេងល្បែងជះទឹក គួរតែសុំការអនុញ្ញាតជាមុន និងធ្វើឡើងដោយការគោរព។ ដោយសារអាកាសធាតុក្នុងខែមេសាមានកម្តៅក្តៅខ្លាំង (ប្រហែល ៣៥ អង្សាសេ) ភ្ញៀវទេសចរគួរតែទទួលទានទឹកឱ្យបានច្រើន និងការពារខ្លួនពីពន្លឺព្រះអាទិត្យនៅពេលដើរកម្សាន្តខាងក្រៅ។

ក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ គ្រួសារនីមួយៗតែងតែរៀបចំម្ហូបអាហារខ្មែរប្រពៃណីយ៉ាងសម្បូរបែប។ ម្ហូបដែលមិនអាចខ្វះបានគឺ «នំបត់» និង «នំអន្សម» ដែលជានំនិមិត្តរូបនៃពិធីបុណ្យនេះ។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានមុខម្ហូបដូចជា ការីសាច់មាន់ សម្លរម្ជូរគ្រឿង និងអាហារសម្រន់ផ្សេងៗទៀត។ ការទទួលទានអាហារជុំគ្នាជាមួយសាច់ញាតិបងប្អូន គឺជាសកម្មភាពដ៏មានអត្ថន័យបំផុត ដែលជួយពង្រឹងចំណងមិត្តភាព និងសេចក្តីស្រឡាញ់ក្នុងគ្រួសារខ្មែរ។