Belarus • April 12, 2026 • Sunday
Also known as: Вялікдзень
Вялікдзень, або Пасха — гэта найважнейшае і самае ўрачыстае хрысціянскае свята ў Беларусі, якое сімвалізуе перамогу жыцця над смерцю, святла над цемрай і дабра над злом. Для праваслаўных вернікаў краіны гэта «свята святаў і ўрачыстасць з урачыстасцяў». У гэты дзень сэрцы людзей напаўняюцца асаблівай радасцю, надзеяй і любоўю, бо яны ўзгадваюць цуд уваскрашэння Ісуса Хрыста на трэці дзень пасля Яго распяцця.
У Беларусі праваслаўныя традыцыі глыбока пераплецены з нацыянальнай культурай. Вялікдзень — гэта не проста рэлігійная дата, гэта час духоўнага ачышчэння і сямейнага яднання. Пасля доўгага і строгага Сямітыднёвага посту вернікі з асаблівым трапятаннем чакаюць велікоднай ночы, калі ў храмах гучыць радаснае «Хрыстос уваскрос!», на якое ўсе адказваюць «Сапраўды ўваскрос!». Гэтыя словы становяцца галоўным прывітаннем на бліжэйшыя сорак дзён.
Свята ўвасабляе сабой вясну, абнаўленне прыроды і чалавечай душы. У Беларусі велікодныя святкаванні маюць свае ўнікальныя рысы, якія перадаваліся з пакалення ў пакаленне: ад асаблівых рэцэптаў выпечкі кулічоў да традыцыйных гульняў з фарбаванымі яйкамі. Гэта час, калі нават тыя, хто рэдка наведвае царкву, адчуваюць дачыненне да вялікай таямніцы і старажытных каранёў свайго народа.
Праваслаўны Вялікдзень не мае фіксаванай даты ў календары. Яго дата вылічваецца паводле месяцава-сонечнага календара, што робіць свята пераходным. У 2026 годзе жыхары Беларусі і ўсе праваслаўныя хрысціяне будуць святкаваць гэтую ўрачыстасць у наступны час:
Дзень тыдня: Sunday Дата: April 12, 2026 Засталося часу: Да свята засталося 99 дзён.
Дата Вялікадня вызначаецца паводле александрыйскай пасхаліі, усталяванай на Нікейскім саборы ў 325 годзе. Згодна з гэтым правілам, свята прыпадае на першую нядзелю пасля першай поўні, якая надыходзіць пасля дня вясенняга раўнадзенства. Паколькі Праваслаўная Царква выкарыстоўвае Юліянскі каляндар («стары стыль»), праваслаўны Вялікдзень звычайна адзначаецца пазней за каталіцкі і пратэстанцкі. У 2026 годзе розніца складзе адзін тыдзень (заходнія хрысціяне адзначаць яго 5 красавіка).
Гісторыя Вялікадня сягае каранямі ў глыбокую старажытнасць. Першапачаткова яно было звязана з выхадам габрэяў з егіпецкага рабства (Песах). Аднак у хрысціянстве свята набыло зусім новы сэнс. Новазапаветны Вялікдзень усталяваны ў гонар уваскрашэння Ісуса Хрыста, які сваёй смерцю на крыжы адкупіў грахі чалавецтва, а сваім уваскрашэннем адкрыў людзям шлях да вечнага жыцця.
Для беларусаў праваслаўе стала асновай духоўнага жыцця яшчэ з часоў Полацкага княства. На працягу стагоддзяў Вялікдзень быў галоўным арыенцірам у гадавым цыкле. Гэта свята надзеі, якое дапамагала людзям перажываць цяжкія часы, войны і нягоды. Яно нагадвае аб тым, што пасля кожнай «пятніцы» пакут абавязкова надыходзіць «нядзеля» адраджэння.
Духоўная падрыхтоўка да свята пачынаецца за сем тыдняў і называецца Вялікім постам. Гэта час пакаяння, малітвы і ўстрымання не толькі ад пэўнай ежы, але і ад кепскіх думак і ўчынкаў. Апошні тыдзень перад Вялікаднем называецца Страсным. Кожны яго дзень прысвечаны апошнім дням зямнога жыцця Хрыста: Яго пакутам, распяццю і пахаванню.
Беларускі Вялікдзень — гэта багатая палітра народных і рэлігійных абрадаў. Многія з іх захаваліся яшчэ з дахрысціянскіх часоў, але былі асэнсаваны праз прызму веры ў Хрыста.
Пасля набажэнства беларусы вяртаюцца дадому, каб пачаць «разгавенне» — першую святочную трапезу пасля посту. Сняданак пачынаецца з малітвы і з’ядання асвечанага яйка, якое часта дзеляць паміж усімі членамі сям’і.
Адным з самых любімых народных звычаяў з’яўляецца «біццё яек». Дзеці і дарослыя выбіраюць сабе па яйку і стукаюць імі адно аб адно. Той, чыё яйка засталося цэлым, лічыцца пераможцам і, паводле павер’я, будзе самым удачлівым у гэтым годзе.
Таксама ў Беларусі захавалася ўнікальная традыцыя — валачобніцтва. Гэта велікодны абыход двароў групамі мужчын (валачобнікамі), якія спяваюць спецыяльныя велічныя песні, жадаючы гаспадарам добрага ўраджаю і сямейнага шчасця. У адказ гаспадары адорваюць іх яйкамі, пірагамі і іншымі прысмакамі. Гэтая традыцыя вельмі падобная да калядавання, але мае свой велікодны каларыт.
На Вялікдзень прынята хадзіць у госці да сваякоў, асабліва да бацькоў і хросных. Гэта час прымірэння, калі забываюцца старыя крыўды і людзі адкрываюць свае душы для дабрыні.
Беларускі велікодны стол заўсёды вызначаўся багаццем. Акрамя кулічоў і яек, гаспадыні рыхтуюць мноства мясных страў: запечанае парася, хатнюю каўбасу, паляндвіцу, халадзец. Важнай асаблівасцю з’яўляецца тое, што ўся ежа павінна быць прыгатавана загадзя, бо ў саму нядзелю працаваць нельга.
Кулічы ў Беларусі часта называюць проста «пасхай». Іх пякуць з вялікай колькасцю яек, масла і цукру, дадаючы разынкі, цукаты і ваніль. Зверху іх упрыгожваюць белай палівай і каляднай пасыпкай, часта пішуць літары «ХВ» (Хрыстос Уваскрос).
Нягледзячы на велізарную культурную і духоўную значнасць, Праваслаўны Вялікдзень у Беларусі не з’яўляецца афіцыйным дзяржаўным святам (выхадным днём) у тым сэнсе, што ён заўсёды прыпадае на нядзелю. Панядзелак пасля Вялікадня ў Беларусі з’яўляецца працоўным днём, у адрозненне ад некаторых суседніх краін.
Аднак дзяржава афіцыйна прызнае Вялікдзень рэлігійным святам. У гэты дзень:
Грамадскі транспарт: У буйных гарадах, такіх як Мінск, Гомель, Гродна, Брэст, Віцебск і Магілёў, могуць быць арганізаваны дадатковыя маршруты да могілак (хоць галоўны дзень памінання памерлых — Радаўніца — надыходзіць праз 9 дзён пасля Вялікадня) і да месцаў набажэнстваў. Крамы і бізнес: Большасць крам, гандлёвых цэнтраў і рынкаў працуюць па звычайным графіку нядзелі. Некаторыя прыватныя крамы могуць адчыняцца крыху пазней або зачыняцца раней, каб даць супрацоўнікам магчымасць пабыць з сем’ямі. Дзяржаўныя ўстановы: Паколькі гэта нядзеля, школы, банкі і дзяржаўныя офісы зачыненыя ў адпаведнасці са звычайным працоўным календаром.Для турыстаў і гасцей краіны Вялікдзень — гэта выдатная магчымасць убачыць прыгожыя праваслаўныя абрады. Наведаць набажэнства можа любы жадаючы, галоўнае — захоўваць цішыню і паважаць пачуцці вернікаў. Жанчынам пры ўваходзе ў праваслаўную царкву рэкамендуецца пакрываць галаву хусткай.
Вялікдзень у Беларусі — гэта свята, якое аб'ядноўвае мінулае і сучаснасць, веру і народны дух. У 2026 годзе, April 12, 2026, калі надыдзе гэты светлы дзень, кожны беларус, незалежна ад ступені сваёй рэлігійнасці, адчуе подых вясны і вечную сілу жыцця, якую нясе ў сабе гэтае старажытнае і вечна маладое свята.
Common questions about Orthodox Easter Sunday in Belarus
У 2026 годзе Праваслаўны Вялікдзень будзе адзначацца ў Sunday, April 12, 2026. Да гэтага светлага свята засталося 99 дзён. Дата вызначаецца паводле Юліянскага календара як першая нядзеля пасля першай поўні пасля веснавога раўнадзенства, што з'яўляецца старажытнай традыцыяй, усталяванай яшчэ ў 325 годзе на Нікейскім саборы.
Не, Праваслаўны Вялікдзень не з'яўляецца дзяржаўным святам і афіцыйным выхадным днём у Беларусі. Паколькі свята заўсёды прыпадае на нядзелю, большасць прадпрыемстваў і крам працуюць па звычайным нядзельным графіку. Тым не менш, дзяржава афіцыйна прызнае яго важным рэлігійным святам у адпаведнасці з календаром Беларускай Праваслаўнай Царквы.
Праваслаўны Вялікдзень — гэта галоўная падзея хрысціянскага календара, якая сімвалізуе ўваскрасенне Ісуса Хрыста на трэці дзень пасля яго ўкрыжавання. Гэта свята перамогі жыцця над смерцю, святла над цемрай і надзеі над адчаем. Для вернікаў у Беларусі гэта час духоўнага абнаўлення і радасці, які азначае заканчэнне доўгага Вялікага посту і трыумф веры.
Розніца ў датах узнікае з-за выкарыстання розных календароў: Праваслаўная Царква карыстаецца Юліянскім календаром, а каталікі і пратэстанты — Грыгарыянскім. У 2026 годзе заходнія хрысціяне адзначаць Вялікдзень 5 красавіка, што на тыдзень раней за праваслаўных. Гэта традыцыйнае разыходжанне можа складаць ад аднаго да пяці тыдняў, хоць часам даты супадаюць.
Святкаванне пачынаецца з урачыстых начных набажэнстваў і хрэсных хадоў вакол храмаў. Беларусы асвячаюць у цэрквах кошыкі з ежай, дзе абавязкова прысутнічаюць фарбаваныя яйкі (пісанкі або крашанкі), кулічы і тварожныя велікодныя пасхі. Пасля службы сем'і збіраюцца за святочным сталом, каб разгавецца — пакаштаваць ежу, якая была забароненая падчас посту, і павіншаваць адзін аднаго словамі «Хрыстос уваскрос!».
Галоўнымі сімваламі свята з'яўляюцца куліч (высокі здобны хлеб з глазурай) і фарбаваныя яйкі, якія сімвалізуюць новае жыццё і ўваскрасенне. Таксама рыхтуецца «пасха» — салодкая страва з тварагу ў форме піраміды. На стале звычайна шмат мясных прысмакаў, такіх як хатняя каўбаса, вяндліна і халадзец, бо менавіта ў гэты дзень заканчваецца самы строгі пост у годзе.
У Беларусі святкаванне не абмяжоўваецца толькі адной нядзеляй. Наступны тыдзень пасля Вялікадня называецца Светлым тыднем. У гэты час у храмах штодня праводзяцца ўрачыстыя службы, а вернікі працягваюць наведваць сваякоў і сяброў, дзелячыся велікоднай радасцю. На дзявяты дзень пасля Вялікадня адзначаецца Радаўніца — дзень памінання продкаў, які ў Беларусі з'яўляецца афіцыйным выхадным.
Турыстам рэкамендуецца наведаць буйныя саборы, такія як Свята-Духаў кафедральны сабор у Мінску, каб убачыць прыгажосць праваслаўных абрадаў. Варта памятаць, што падчас начных службаў у храмах будзе вельмі шмат людзей. Гэта выдатны час, каб паспрабаваць традыцыйную беларускую выпечку і адчуць атмасферу гасціннасці. Хоць гэта і не дзяржаўны выхадны, атмасфера свята адчуваецца паўсюль праз дэкор у крамах і спецыяльныя мерапрыемствы.
Orthodox Easter Sunday dates in Belarus from 2010 to 2025
| Year | Day of Week | Date |
|---|---|---|
| 2025 | Sunday | April 20, 2025 |
| 2024 | Sunday | May 5, 2024 |
| 2023 | Sunday | April 16, 2023 |
| 2022 | Sunday | April 24, 2022 |
| 2021 | Sunday | May 2, 2021 |
| 2020 | Sunday | April 19, 2020 |
| 2019 | Sunday | April 28, 2019 |
| 2018 | Sunday | April 8, 2018 |
| 2017 | Sunday | April 16, 2017 |
| 2016 | Sunday | May 1, 2016 |
| 2015 | Sunday | April 12, 2015 |
| 2014 | Sunday | April 20, 2014 |
| 2013 | Sunday | May 5, 2013 |
| 2012 | Sunday | April 15, 2012 |
| 2011 | Sunday | April 24, 2011 |
| 2010 | Sunday | April 4, 2010 |
Note: Holiday dates may vary. Some holidays follow lunar calendars or have different observance dates. Purple indicates weekends.