Ramadan Start

Azərbaycanda Ramazan Ayının Başlanğıcı: Mənəviyyat, Ənənə və İbadət Bələdçisi

Ramazan ayı Azərbaycan xalqı üçün sadəcə təqvimdəki bir ay deyil, həm də mənəvi saflaşma, daxili intizam, xeyirxahlıq və birliyin rəmzidir. İslam aləminin ən müqəddəs ayı hesab olunan Ramazan, Quranın nazil olmağa başladığı dövrü qeyd edir və İslamın beş şərtindən biri olan orucluq ibadətini özündə birləşdirir. Azərbaycanda bu ayın gəlişi hər zaman böyük bir ehtiram və sevinclə qarşılanır. İnsanlar bir-birlərini təbrik edir, süfrələrini ehtiyacı olanlara açır və bir ay boyunca nəfslərini tərbiyə etməyə çalışırlar.

Bu ayın mahiyyəti təkcə gün ərzində yemək və içməkdən imtina etmək deyil, həm də mənəvi olaraq yüksəlmək, pis vərdişlərdən uzaqlaşmaq və yaradana daha yaxın olmaqdır. Azərbaycanın zəngin mədəniyyəti və dini tolerantlığı Ramazan ayının qeyd olunmasına özünəməxsus rənglər qatır. İstər paytaxt Bakıda, istərsə də bölgələrdə insanlar iftar süfrələri ətrafında toplaşaraq həm dini vəzifələrini yerinə yetirir, həm də milli-mənəvi dəyərlərimizi yaşadırlar. Bu bələdçidə biz Azərbaycanda Ramazan ayının başlanğıcı, adət-ənənələri və praktiki məlumatlar haqqında ətraflı bəhs edəcəyik.

2026-cı ildə Ramazan nə vaxt başlayır?

Ramazan ayı Ay təqviminə (Hicri təqvim) əsaslandığı üçün hər il Miladi təqvimlə müqayisədə təxminən 10-11 gün əvvələ sürüşür. Bu da o deməkdir ki, Ramazan hər il fərqli fəsillərə və tarixlərə təsadüf edir.

2026-cı ildə Azərbaycanda Ramazan ayının ilk günü February 18, 2026 tarixinə, həftənin Wednesday gününə təsadüf edir. Hazırkı vaxtdan etibarən müqəddəs ayın başlamasına cəmi 46 gün qalıb.

Qeyd etmək lazımdır ki, Ramazan ayının dəqiq başlama vaxtı yeni ayın (hilal) görünməsindən asılıdır. Azərbaycan ərazisində bu tarix Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin fətvası və rəsmi astronomik müşahidələr əsasında müəyyən edilir. Adətən, ayın görünməsi ilə bağlı regional fərqlər ola bilsə də, Azərbaycan daxilində vahid təqvim tətbiq olunur. Ayın 29 və ya 30 gün davam etməsi də məhz bu astronomik hadisədən asılıdır.

Ramazan Ayının Tarixi və Əhəmiyyəti

Ramazan İslam təqviminin doqquzuncu ayıdır. İslam dininə görə, bəşəriyyətin hidayət kitabı olan Qurani-Kərim məhz bu ayda, "Qədr gecəsi"ndə Peyğəmbərimiz Məhəmmədə (s.a.s) vəhy edilməyə başlamışdır. Bu səbəbdən Ramazan "Quran ayı" kimi də tanınır.

Orucluq ibadəti (Savm) hicrətin ikinci ilində müsəlmanlara fərz buyurulmuşdur. Bu ibadətin əsas məqsədi insanın öz nəfsini idarə etməyi öyrənməsi, aclıq və susuzluq çəkən insanların halını başa düşərək onlara qarşı mərhəmət hissinin artması və daxili saflığa çatmasıdır. Azərbaycanda İslamın yayılmasından bəri Ramazan ayı xalqın həyatında mühüm yer tutmuş, hətta sovetlər dövründə belə gizli şəkildə də olsa, bir çox ailələr tərəfindən bu ənənə qorunub saxlanılmışdır. Müstəqillik qazanıldıqdan sonra isə Ramazan dövlət səviyyəsində ehtiramla qarşılanan və kütləvi şəkildə qeyd olunan bir aya çevrilmişdir.

Azərbaycanda Ramazan Ənənələri

Azərbaycan müsəlman dünyasının ayrılmaz bir hissəsi olsa da, buradakı Ramazan ayının özünəməxsus milli çalarları vardır. Ölkəmizdə həm şiə, həm də sünni məzhəbindən olan müsəlmanlar yaşayır və Ramazan ayı bu iki məzhəbin nümayəndələrinin birgə ibadət etdiyi, eyni iftar süfrəsini paylaşdığı bir birlik rəmzinə çevrilir.

1. Sahur (Obaşdan) və İftar

Ramazan ayının gündəlik rejimi iki əsas məqam üzərində qurulur: Sahur və İftar. Sahur (Obaşdan): Gün doğmamışdan əvvəl yeyilən yeməkdir. Azərbaycanda obaşdan süfrəsinə xüsusi önəm verilir. Süfrədə adətən yüngül, lakin enerjili qidalar – yumurta, pendir, bal, şor, müxtəlif növ sıyıqlar və təbii ki, Azərbaycan çayı olur. İftar: Gün batdıqdan sonra orucun açıldığı vaxtdır. İftar vaxtı ailə üzvləri, qohumlar və dostlar bir araya gəlir. Ənənəyə görə, oruc ilk olaraq xurma və ya su ilə açılır. Daha sonra isti şorba (adətən mərci və ya düşbərə), əsas xörək (plov, dolma, müxtəlif kabablar) və sonda çay dəstgahı təqdim olunur.

2. İftar Süfrələrində Milli Təamlar

Azərbaycan mətbəxi zəngin olduğu üçün iftar süfrələri də çox rəngarəngdir. Xüsusilə "Şah Plov", "Yarpaq dolması" və "Ləvəngi" kimi yeməklər iftar qonaqlıqlarının bəzəyidir. Şirniyyatlardan isə Ramazan ayı ilə assosiasiya olunan xüsusi bir təam olmasa da, Azərbaycanın məşhur paxlavası, şəkərburası və müxtəlif mürəbbələr çay süfrəsini tamamlayır.

3. İbadət və Dualar

Ramazan ayı boyunca məscidlərdə canlanma müşahidə olunur. İnsanlar axşam namazlarını və "Təravih" namazlarını (əsasən sünni icmasında) qılmaq üçün məscidlərə axışırlar. Həmçinin, Quranın xətm olunması (başdan sona oxunması) bu ayın ən gözəl adətlərindən biridir.

4. Qədr Gecələri (Ehya Gecələri)

Ramazan ayının son on günlüyündə yerləşən Qədr gecələri Azərbaycanda böyük təntənə ilə qeyd olunur. İnanca görə, bu gecə edilən dualar daha tez qəbul olunur. İnsanlar gecəni səhərə qədər yatmayaraq ("Ehya saxlamaq") dua edir, Quran oxuyur və tövbə edirlər. Azərbaycanda adətən 19, 21, 23 və 27-ci gecələr xüsusi olaraq qeyd edilir.

5. Xeyriyyəçilik və Zəkat

Ramazan həm də yardımlaşma ayıdır. Azərbaycanda imkanlı şəxslər kasıblar üçün iftar süfrələri təşkil edir, ərzaq bağlamaları paylayırlar. Ayın sonunda isə hər bir müsəlman ailəsi "Fitrə zəkatı" verir. Bu məbləğ ailə üzvlərinin sayına görə hesablanır və bayram namazına qədər ehtiyacı olanlara çatdırılır.

Turistlər və Əcnəbilər üçün Məlumat

Əgər siz Ramazan ayında Azərbaycana, xüsusən də Bakıya səfər etməyi planlaşdırırsınızsa, aşağıdakı məqamları bilməyiniz faydalı olar:

Hörmət və Davranış: Azərbaycan dünyəvi bir ölkə olduğu üçün qeyri-müsəlmanlardan və ya oruc tutmayanlardan kütləvi şəkildə oruca tabe olmaq tələb olunmur. Lakin etik qayda olaraq, oruc tutanlara hörmət əlaməti kimi küçədə, ictimai yerlərdə və məscidlərin yaxınlığında nümayişkaranə şəkildə yemək, içmək və ya siqaret çəkməkdən çəkinmək tövsiyə olunur. İş Saatları: Dövlət müəssisələri və özəl şirkətlərin çoxu normal iş rejimində çalışır. Lakin bəzi kafe və restoranlar gündüz saatlarında bağlı ola bilər və ya yalnız çatdırılma xidməti göstərə bilər. Axşam iftara yaxın restoranlarda yer tapmaq çətin ola bilər, ona görə də öncədən rezervasiya etmək məsləhətdir. Geyim: Ümumi geyim tərzi sərbəst olsa da, Ramazan ayında və xüsusən dini məkanları ziyarət edərkən daha qapalı və təvazökar geyimlərə üstünlük vermək məqsədəuyğundur. Hava Şəraiti: 2026-cı ilin fevral və mart ayları Azərbaycanda, xüsusən Bakıda sərin və küləkli keçə bilər. Temperatur adətən 5-10 dərəcə arasında dəyişir. Bu, oruc tutanlar üçün susuzluq baxımından daha rahat bir dövrdür.

Ramazan Bayramı (Eyd əl-Fitr)

Ramazan ayının bitməsindən sonra üç gün davam edən Şəvval ayının ilk günü Ramazan Bayramı (Fitr bayramı) qeyd olunur. Bu gün Azərbaycanda rəsmi qeyri-iş günüdür. Bayram səhəri məscidlərdə bayram namazı qılınır, insanlar bir-birini ziyarət edir, uşaqlara hədiyyələr verilir və dünyasını dəyişənlərin qəbirləri ziyarət olunur.

Tez-tez Verilən Suallar

1. Ramazan ayı Azərbaycanda rəsmi tətildir? Xeyr, Ramazan ayının özü rəsmi tətil deyil. İnsanlar normal iş rejiminə davam edirlər. Yalnız ayın sonunda qeyd olunan Ramazan Bayramı (2 gün) rəsmi dövlət bayramıdır və qeyri-iş günüdür.

2. Bakıda iftar vaxtını necə öyrənmək olar? İftar və sahur vaxtları hər gün bir neçə dəqiqə dəyişir. Yerli media orqanları, radio və televiziya kanalları, eləcə də Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin rəsmi saytı gündəlik namaz və iftar vaxtlarını təqdim edir. Həmçinin bir çox mobil tətbiqlər dəqiq vaxtları göstərir.

3. Orucluq dövründə restoranlar açıq olurmu? Bəli, Bakının mərkəzindəki əksər restoranlar və ticarət mərkəzlərindəki yemək zonaları gün boyu açıq olur. Lakin şəhərin kənar rayonlarında və bəzi kiçik yeməkxanalarda gündüz saatlarında fasilə verilə bilər.

4. Ramazan ayında toy və şənliklər keçirilirmi? Azərbaycanın dini və milli ənənələrinə görə, Ramazan ayında toy, nişan və digər səs-küylü şənliklərin keçirilməsi tövsiyə olunmur və əhalinin böyük əksəriyyəti bu ayda şənlik etməkdən çəkinir. Bu, aya olan ehtiramın bir göstəricisidir.

Nəticə

Azərbaycanda Ramazan ayının başlanğıcı mənəvi dirçəlişin və birliyin carçısıdır. 2026-cı ilin February 18, 2026 tarixində başlayacaq bu müqəddəs ay, ölkəmizdə hər il olduğu kimi sülh, dözümlülük və xeyirxahlıq ab-havasında keçəcəkdir. İstər dindar olun, istərsə də sadəcə bu mədəniyyəti müşahidə edən bir qonaq, Ramazan ayının gətirdiyi sakitlik və mənəvi dərinlik Azərbaycanın hər bir guşəsində hiss olunur.

Bu ay hər kəs üçün bir fürsətdir – özünü tanımaq, başqalarına kömək etmək və ailə bağlarını möhkəmləndirmək üçün. Ramazan ayınız mübarək olsun