Albania • March 20, 2026 • Friday
Also known as: Fitër Bajrami
Fitër Bajrami, i njohur gjerësisht në Shqipëri si "Bajrami i Madh", është një nga momentet më të rëndësishme, më të gëzueshme dhe më shpirtërore të vitit për miliona shqiptarë. Kjo festë shënon mbylljen e muajit të shenjtë të Ramazanit, një periudhë 30-ditore e vetëpërmbajtjes, reflektimit të thellë, lutjes dhe agjërimit nga agimi deri në perëndim të diellit. Në Shqipëri, kjo festë tejkalon thjesht dimensionin fetar; ajo është një manifestim i fuqishëm i bashkimit familjar, solidaritetit shoqëror dhe trashëgimisë sonë unike kulturore.
Ajo që e bën Fitër Bajramin të veçantë në kontekstin shqiptar është fryma e harmonisë dhe bashkëjetesës. Shqipëria njihet botërisht për tolerancën e saj fetare, dhe ditët e Bajramit nuk festohen vetëm nga besimtarët myslimanë, por nderohen dhe respektohen nga i gjithë populli. Është një kohë kur dyert e shtëpive hapen, kur tavolinat mbushen me gatime tradicionale dhe kur zemrat mbushen me mirënjohje për sakrificat e bëra gjatë muajit të agjërimit. Esenca e kësaj dite qëndron te fitoria mbi veten, te pastrimi i shpirtit dhe te dëshira për të ndarë mirësinë me ata që kanë më pak.
Në shoqërinë e sotme dinamike shqiptare, Fitër Bajrami shërben si një "pauzë" e domosdoshme nga ritmi i shpejtë i jetës. Është momenti kur qytetet marrin një tjetër frymëmarrje, kur sheshet kryesore mbushen me besimtarë për faljen e mëngjesit dhe kur fshatrat gjallërohen nga vizitat e të afërmve që kthehen nga emigrimi apo nga qytetet e mëdha. Kjo festë është një urë lidhëse mes brezave, ku traditat e vjetra osmane gërshetohen me zakonet vendase shqiptare, duke krijuar një atmosferë që është sa universale islame, aq edhe unike kombëtare.
Për vitin që po vjen, besimtarët dhe qytetarët shqiptarë po përgatiten për festimet që do të kulmojnë në pranverë. Sipas llogaritjeve astronomike dhe kalendarit hënor:
Data e festës: March 20, 2026 Dita e javës: Friday Koha e mbetur: Edhe 76 ditë deri në fillimin e festimeve.
Data e Fitër Bajramit është e ndryshueshme (variabël) çdo vit në raport me kalendarin gregorian, pasi bazohet në kalendarin hënor Islam (Hixhri). Festa fillon me shikimin e hënës së re që shënon fundin e muajit të Ramazanit dhe fillimin e muajit të Shevalit. Për këtë arsye, data lëviz prapa me rreth 10 deri në 11 ditë çdo vit, duke përshkuar kështu të gjitha stinët gjatë një cikli prej rreth 33 vitesh. Në vitin 2026, festa bie në muajin mars, duke përkuar me fillimin e pranverës në Shqipëri, çka premton një atmosferë të këndshme dhe mot të butë për vizitat familjare.
Rrënjët e festimit të Bajramit në Shqipëri nisin me përhapjen e Islamit në Ballkan gjatë periudhës së Perandorisë Osmane. Megjithatë, shqiptarët e kanë adoptuar këtë festë duke i dhënë ngjyra lokale. Gjatë shekujve, Bajrami u bë një institucion shoqëror që forconte lidhjet brenda fiseve dhe fshatrave.
Gjatë periudhës së komunizmit (1967–1990), kur Shqipëria ishte zyrtarisht shteti i parë ateist në botë, praktika e fesë dhe festimi i Bajramit u ndaluan rreptësisht me ligj. Megjithatë, shumë familje shqiptare vazhduan ta festonin atë fshehurazi brenda mureve të shtëpisë, duke gatuar bakllavanë tradicionale dhe duke mbajtur gjallë shpirtin e festës në ilegalitet. Me rënien e regjimit në vitin 1990, rikthimi i festimit publik të Bajramit ishte një moment historik i lirisë së rifituar. Sot, falja e Bajramit në Sheshin "Skënderbej" në Tiranë është një nga imazhet më ikonike të Shqipërisë moderne, duke treguar një popull që respekton traditën e tij pas dekadash shtypjeje.
Festimet e Fitër Bajramit në Shqipëri janë një përzierje e ritualeve fetare dhe dëshirës për gëzim kolektiv. Ato ndiqen sipas një strukture që ka mbetur pothuajse e pandryshuar ndër breza.
Nuk mund të flitet për Fitër Bajramin në Shqipëri pa përmendur ushqimin. Përgatitjet fillojnë ditë më parë, ku amvisat shqiptare pastrojnë shtëpitë dhe nisin përgatitjen e ëmbëlsirave.
Bakllavaja: Është simboli i padiskutueshëm i festës. Një bakllava e mirë kërkon mjeshtëri, me dhjetëra peta të holla si letër cigareje, arra të bollshme dhe sherbet të përgatitur me kujdes. Në shumë zona, bakllavaja piqet ende në furra druri për të marrë atë shijen autentike. Kadaifi: Një tjetër alternativë e ëmbël që nuk mungon në tavolina. Mishi i pjekur: Dreka e Bajramit është zakonisht e pasur me mish qengji ose viçi të pjekur, shoqëruar me pilaf, sallata të freskëta dhe perime të stinës. Magiritsa (ose Supa e Bajramit): Në disa rajone të Shqipërisë së Jugut, vihet re një ndikim ballkanik ku përgatitet një supë e pasur me të brendshme qengji dhe barishte, e ngjashme me traditat e Pashkëve ortodokse, duke treguar ndërthurjen e zakoneve në këtë rajon.
Një aspekt themelor i Fitër Bajramit është bamirësia. Para faljes së namazit, çdo besimtar që ka mundësi ekonomike duhet të japë "Zekatin e Fitrit" – një shumë parash e caktuar që u jepet të varfërve. Qëllimi është që askush të mos mbetet pa festuar dhe pa ngrënë në këtë ditë të shënuar. Komuniteti Mysliman i Shqipërisë dhe organizata të shumta bamirësie organizojnë shpërndarjen e pakove ushqimore për familjet në nevojë.
Nëse ndodheni në Shqipëri gjatë Fitër Bajramit në 2026, këtu janë disa gjëra që duhet t'i keni parasysh:
Sjellja e Respektueshme: Nëse dëshironi të ndiqni faljen e mëngjesit në shesh, vishuni në mënyrë modeste. Megjithëse Shqipëria është shumë liberale, respektimi i kodit të veshjes gjatë ceremonive fetare vlerësohet lart. Trafiku dhe Transporti: Qytetet e mëdha si Tirana mund të kenë bllokime të disa rrugëve kryesore pranë shesheve ku falet Bajrami (zakonisht nga ora 06:00 deri në 08:00 të mëngjesit). Transporti publik funksionon, por mund të ketë vonesa ose orare të reduktuara. Atmosfera: Nuk ka parada të zhurmshme rrugore. Festa është më shumë private dhe familjare. Megjithatë, kafenetë dhe restorantet mbushen pas dreke me njerëz të veshur bukur që festojnë me miqtë.
Fitër Bajrami është festë kombëtare në Shqipëri. Kjo do të thotë:
Fitër Bajrami në Shqipëri është më shumë se një rit fetar; është një dëshmi e vitalitetit të kulturës shqiptare dhe e rëndësisë që ne i kushtojmë familjes dhe komunitetit. Përmes bakllavasë, vizitave te të moshuarit dhe dorës së shtrirë për ndihmë, shqiptarët rikonfirmojnë çdo vit vlerat e tyre më të mira. Nëse jeni në Shqipëri në datën March 20, 2026, mos hezitoni të thoni "Gëzuar Bajramin!" – do të priteni me një buzëqeshje dhe, me shumë mundësi, me një copë bakllavë të ëmbël.
Ky udhëzues ju ndihmon të planifikoni dhe të kuptoni rëndësinë e kësaj dite, duke siguruar që jeni gati për festimet e vitit 2026. Edhe 76 ditë na ndajnë nga kjo festë e madhe që bashkon zemrat dhe shtëpitë tona.
Common questions about Eid al-Fitr in Albania
Në vitin 2026, Fitër Bajrami do të festohet ditën e Friday, më March 20, 2026. Kanë mbetur edhe 76 ditë deri në këtë festë të rëndësishme. Festimet zakonisht fillojnë në perëndim të diellit të ditës paraardhëse dhe vazhdojnë gjatë gjithë ditës së festës zyrtare, duke shënuar fundin e muajit të shenjtë të Ramazanit dhe fillimin e muajit Sheval sipas kalendarit hënor islamik.
Po, Fitër Bajrami është një festë kombëtare dhe ditë pushimi zyrtar në Republikën e Shqipërisë. Duke qenë se në vitin 2026 festa bie ditën e premte, kjo krijon një fundjavë të gjatë treditore (20-22 mars). Gjatë kësaj dite, zyrat qeveritare, bankat dhe shumica e bizneseve janë të mbyllura, ndërsa disa dyqane ose qendra tregtare mund të hapen me orar të reduktuar pasdite.
Fitër Bajrami, i njohur ndryshe si 'Bajrami i Madh', feston përfundimin e agjërimit njëmujor të Ramazanit. Për rreth 60% të popullsisë në Shqipëri që i përket besimit mysliman, kjo festë simbolizon disiplinën shpirtërore, gëzimin e komunitetit dhe mirënjohjen ndaj Zotit. Është një kohë reflektimi pas sakrificës dhe një mundësi për të forcuar lidhjet familjare dhe shoqërore përmes vizitave dhe bamirësisë.
Festimet nisin herët në mëngjes me faljen e namazit të Bajramit në xhami ose në sheshet kryesore të qyteteve, si Sheshi Skënderbej në Tiranë. Pas lutjeve dhe hytbes, besimtarët shkëmbejnë urimet 'Gëzuar Bajramin'. Dita vazhdon me vizita tek të afërmit dhe fqinjët. Një traditë e rëndësishme është dhënia e 'bahshisheve' ose parave dhe dhuratave për fëmijët, duke e bërë festën shumë të dashur për ta.
Ushqimi luan një rol qendror në festimet e Bajramit në Shqipëri. Mbretëresha e tavolinës është padyshim bakllavaja, një ëmbëlsirë tradicionale me petë të holla dhe arra. Gjithashtu, familjet përgatisin mish të pjekur dhe gatime të ndryshme ballkanike. Një veçanti në disa zona është edhe përgatitja e magiricës, një lloj supe që tregon ndikimin kulturor rajonal. Dreka e Bajramit është momenti kulminant ku e gjithë familja mblidhet rreth tryezës.
Vizitorët duhet të respektojnë zakonet lokale, sidomos gjatë faljes së mëngjesit ku këshillohet veshje modeste pranë vendeve të kultit. Është e sjellshme të përdoret urimi 'Eid Mubarak' ose 'Gëzuar Bajramin'. Edhe pse Shqipëria njihet për tolerancë fetare, rekomandohet kujdes gjatë orëve të fundit të agjërimit para festës. Trafiku mund të jetë i rënduar drejt zonave rurale pasi njerëzit udhëtojnë për të vizituar familjet e tyre.
Meqenëse festa bie më 20 mars 2026, Shqipëria do të jetë në fillimin e pranverës. Temperaturat mesatare në Tiranë dhe zonat e ulëta zakonisht variojnë nga 10 deri në 15 gradë Celsius. Ky mot i butë është ideal për grumbullimet në natyrë dhe vizitat familjare, megjithëse mund të ketë reshje të lehta shiu tipike për stinën, ndaj këshillohet veshje e përshtatshme për pranverë.
Në Shqipëri, festimi i Bajramit karakterizohet nga një përzierje unike e traditave osmane dhe zakoneve lokale ballkanike. Nuk ka parada të mëdha rrugore, por festa është shumë intime dhe e përqendruar te shtëpia. Një element i veçantë është harmonia ndërfetare, ku shpesh të afërmit ose miqtë e krishterë vizitojnë fqinjët e tyre myslimanë për të ndarë gëzimin e festës dhe për të shijuar bakllavanë tradicionale.
Eid al-Fitr dates in Albania from 2010 to 2025
| Year | Day of Week | Date |
|---|---|---|
| 2025 | Sunday | March 30, 2025 |
| 2024 | Wednesday | April 10, 2024 |
| 2023 | Friday | April 21, 2023 |
| 2022 | Monday | May 2, 2022 |
| 2021 | Thursday | May 13, 2021 |
| 2020 | Sunday | May 24, 2020 |
| 2019 | Tuesday | June 4, 2019 |
| 2018 | Friday | June 15, 2018 |
| 2017 | Monday | June 26, 2017 |
| 2016 | Thursday | July 7, 2016 |
| 2015 | Saturday | July 18, 2015 |
| 2014 | Monday | July 28, 2014 |
| 2013 | Thursday | August 8, 2013 |
| 2012 | Sunday | August 19, 2012 |
| 2011 | Wednesday | August 31, 2011 |
| 2010 | Friday | September 10, 2010 |
Note: Holiday dates may vary. Some holidays follow lunar calendars or have different observance dates. Purple indicates weekends.